Ёнс Якаб Берцэліус

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Ёнс Якаб Берцэліус
шведск.: Jöns Jakob Berzelius
Jöns Jacob Berzelius.jpg
Дата нараджэння:

20 жніўня 1779(1779-08-20)

Месца нараджэння:

Веверсунда, каля г. Лінчэпінг, Швецыя

Дата смерці:

7 жніўня 1848(1848-08-07) (68 гадоў)

Месца смерці:

Стакгольм, Швецыя

Краіна:

Flag of Sweden.svg Швецыя

Навуковая сфера:

хімія

Месца працы:

Каралінскі інстытут

Альма-матэр:

Упсальскі ўніверсітэт

Навуковы кіраўнік:

Ёхан Афцэліус

Вядомыя вучні:

Генрых Розэ, Ларс Фрэдэрык Сванберг,

Вядомы як:

адкрыў хімічныя элементы цэрый, селен, торый

Узнагароды і прэміі


Медаль Коплі

Ёнс Якаб Берцэ́ліус (шведск.: Jöns Jakob Berzelius, 20 жніўня 1779, Лінчэпінг7 жніўня 1848, Стакгольм) — шведскі хімік і мінералог.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Ёнс Якаб Берцэліус нарадзіўся 20 жніўня 1779 года ў паселішчы Веверсундэ паблізу Лінчэпінга на поўдні Швецыі ў сям'і дырэктара школы. Бацька памёр неўзабаве пасля яго нараджэння. Маці Ёнса другі раз выйшла замуж, але пасля нараджэння другога дзіцяці захварэла і памерла. Айчым зрабіў усё, каб Ёнс і яго брат атрымалі добрую адукацыю. Хіміяй Ёнс Якаб Берцэліус захапіўся толькі ў дваццацігадовым узросце.

Па заканчэнні гімназіі паступіў ва Упсальскі ўніверсітэт. У 1804 годзе атрымаў ступень доктара медыцыны і заняў пасаду ад'юнкта медыцыны і фармацыі ў медыцынскай вышэйшай школе ў Стакгольме. У 1807 годзе стаў прафесарам гэтай вышэйшай школы, а з 1810 — прафесарам хіміі і фармацыі Каралінскага інстытута. У 1832 годзе пакінуў кафедру ў інстытуце і заняўся складаннем падручнікаў і аглядаў па хіміі.

Берцэліус на вопыце пацвердзіў многія хімічныя законы, вядомыя да таго часу. На працягу 18081812 гадах атрымаў новыя доказы закона кратных адносін, раней прапанаванага Джонам Дальтанам, і звязаў атамістычную тэорыю з шырокімі і разнастайнымі хімічнымі фактамі.

Адкрыў хімічныя элементы цэрый, селен, торый.

Стварыў электрахімічную тэорыю хімічнай роднасці, на яе аснове пабудаваў класіфікацыю элементаў, злучэнняў і мінералаў. Увёў сучасныя сімвалы хімічных элементаў, прапанаваў тэрмін "каталіз".

У 1814 годзе апублікаваў табліцу атамных мас 41 простага рэчыва, выбраўшы ў якасці адзінкі параўнання кісларод, атамную масу якога ён прыняў за 100.

У 1818 годзе цалкам выклаў сваю тэорыю прапорцый. Да гэтага часу вызначыў атамныя масы 46 элементаў і ўсталяваў працэнтны склад ~ 2000 злучэнняў.

Член Шведскай каралеўскай акадэміі навук (1808), яе прэзідэнт у 18101818 гадах.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мінск: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons