Іван Мазепа

З Вікіпедыя.

Партрэт Івана Мазепы з Нацыянальнага музею ў Швецыі

Іван Мазепа — Іва́н Сцяпа́навіч Мазе́па-Калядзінскі (укр.: Іва́н Степа́нович Мазе́па-Колединський, польск.: Jan Mazepa Kolędyński; 1639 — 21 верасня 1709): гетман Украіны ў 1687—1709 гг. Спачатку падтрымліваў супрацоўніцтва з Масквой, але палітыка Пятра I ва Украіне ў перыяд Паўночнай вайны прывяла да разрыва Мазепы з Расіяй. У 1708 годзе дамовіўся з Карлам XII пра далучэнне да антымаскоўскай кааліцыі. Пасля паражэння шведскай арміі пад Палтавай эміграваў. Памёр у Бяндэрах (цяпер Малдова), пахаваны у Галаце (цяпер Румынія).

Мазепа быў адлучаны ад царквы за здраду клятве, якая была дадзена на крыжы і Евангеллі, а таксама за шэраг іншых супрацьцаркоўных дзеянняў^[1]. Шматікія звяртанні украінскіх культурных і палітычных дзеячоў у ХХ стагодзі аб скасаванні анафемы Мазепе, ў тым ліку апошняя за часам (2008 год) адозва прэзідэнта Віктара Юшчанка да РПЦ не дала ніякіх вынікаў^[2].

[правіць] Вобраз Івана Мазепы ў культурнай спадчыне

Вобраз гетмана сучаснымі ўкраінскімі ўладамі ўключаны ў лік нацыянальных героеў Украіны. На ягонай айчыне у 2008 гаду адкрыты яму помнік, у Кіеве імям Мазепы названая вуліца, а неўзабаве будзе ўсталеваны помнік (таксама і ў Палтаве).

У свой час Мазепа падтрымліваў развіццё навукі і царквы на украінскіх землях. Дзякуючы ягоным ахвяраванням былі збудаваныя шмат цэркваў і сабораў у Кіеве і іншых гарадох Украіны, што з'яўляюцца цяпер іх акрасай. Менавіта пры Мазепе Кіева-Магілянскі калегіум набыў статусу акадэміі, што дзейнічае і зараз.

Гістарычныя падзеі навакол і сама асоба Івана Мазепы натхнялі шмат якіх мастакоў літаратуры і музыкі. Вобраз Мазепы адлюстраваны ў творах наступных аўтараў: