Іван Фёдараў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Іван Фёдараў
Дата нараджэння: каля 1520 
Дата смерці: 15 снежня 1583(1583-12-15)
Лагатып ВікіСховішча Іван Фёдараў на Вікісховішчы
Аўтограф І. Фёдарава, лацінамоўны ліст да саксонскага курфюрста (23.7.1583)

Іван Фёдараў (1510?, Петкавічы?[1] — 16 снежня 1583, Львоў) — сярэднявечны ўсходнееўрапейскі друкар.

Існуе гіпотэза аб нараджэнні Івана Фёдарава на тэрыторыі сучаснага Вілейскага раёна[2].

Лічыцца пачынальнікам друкарскай справы ў Маскоўскай дзяржаве і, такім чынам, у Расіі. Быў настаўнікам друкара Грыня Іванавіча.

Выдаў, м.інш., «Апостал» (1563, у Маскве, разам з Пятром Мсціслаўцам), Евангелле Вучыцельнае (сакавік 1569, у Заблудаве, разам з П. Мсціслаўцам), граматыку-буквар (1574, у Львове), каляндар-паэму Андрэя Рымшы «Храналогія» (1580), «Астрожскую біблію» (1581), «Лексіс з талкаваннем славенскіх моў проста» (у тлумачальнай частцы змешчаны беларускі корпус лексікі) і інш.

Паходзіў з дробнай заходнебеларускай або палеска-падляшскай шляхты, падпісваўся родавым гербам Рагозаў «Шранява»[1].

Бакалаўр Кракаўскага ўніверсітэта (1532)[1]. Друкарскай справе вучыўся, відаць, у ананімнай друкарні ноўгарадскага святара Сільвестра (15531563)[1].

Азбука 1578[3][правіць | правіць зыходнік]

Іван Фёдараў ўпершыню публікуе на яго старонках выдатны помнік старой балгарскай літаратуры — «Сказание, како состави святый Кирил Философ азбуку по языку словеньску и книги преведе от греческих на словеньский язык», шырока вядомае як «Паданне» Чорнарызца Храбра, якое шматаспектна вывучана балгарскім даследчыкам Куё Куевым[4]. У Азбуцы ўпершыню ў ўсходнеславянскай кнізе друкуюцца паралельныя грэка-славянскія тэксты. Таксама упершыню з'яўляецца мастацка сфармаваны і адасоблены тытульны ліст.

Псалтыр и Новы запавет 1580[5][правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Біяграфічныя звесткі, пададзеныя ў В. Русакевіч. Старабеларускія граматыкі, 2001.
  2. Першадрукар Іван Фёдараў нарадзіўся на Вілейшчыне //«Рэгіянальная газета»
  3. Grasshoff, H., Simmons, L.S.G. Iwan Fedorovs griechisch-russisch/kirchenslawishees Lesebuch von 1578 und der Gothaer Bukvar' von 1578—1580. — Berlin, 1969
  4. Куев, К. М. Черноризец храбр. — София, 1967; Сказания о начале славянской письменности. — М., 1981.
  5. Ісаєвич, Я. Д. Першодрукар Іван Федоров і виникнення друкарства на Україні. — Львів, 1975. — С. 85—90; Немировский, Е. Л. Начало книгопечатания на Украине: Иван Федоров. — М., 1964. — С. 113—124.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]