Інфармацыйна-пошукавая мова

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Інфармацыйна-пошукавая мова (ІПМ) - штучная мова, ўяўляючая з сабе сукупнасць сродкаў для апісання фармальнай і зместавай структуры дзяля пошука (шляхам індэксавання) па запыту карыстальніка.

Структура[правіць | правіць зыходнік]

У ІПМ магчыма выдзяліць алфавіт, лексіку і граматыку.

  • Алфавіт - сукупнасць вызначаных сімвалаў для запісу слоў і выразаў. Ва многіх мовах дзяля гэтага выкарыстоўваюць сімвалы натуральнай мовы.
  • Лексіка - сукупнасць усіх выкарыстоўваемых у мове словаў-лексічных адзінак.
  • Лексіка - правілы складання выразаў. Граматыка ў шмат якіх ІПМ з'яўляецца фармальнай, а ў некаторых адсутнічае ўвогуле.

Дзяля ўпарадкавання лексічных адзінак падчас будоўлі лексікі служаць парадыгматычныя адносіны паміж лексічнымі адзінкамі. Гэтыя адносіны ўсталёўваюцца і фіксуюцца ў слоўніке мовы,сыходзячы з патрэб інфармацыйнага пошука.

Тыпы і віды ІПМ[правіць | правіць зыходнік]

Спосаб задавання лексічных адзінак[правіць | правіць зыходнік]

  1. Кантралюемыя - мовы, слоўнікавы склад якіх задаецца і кантралюецца пры дапамозе слоўнікаў і табліц. Да іх адносяць розныя сістэмы класіфікацыі (УДК, ББК, класіфікацыя Дьюі)
    1. Мова прадметных рубрык. На аснове іерархічнай класіфікацыі стаяць сістэматычныя каталагі. На аснове мовы прадметных рубрык стаяць прадметныя каталагі. Алфавітныя каталагі - ручны пошук.
    2. Дэскрыпторныя ІПМ, а таксама мова ключавых слоў - аўтаматтычны пошук.
  2. Некантралюемыя - лексіка не задаецца слоўнікам, а будуецца на аснове выбара тэрмінаў натуральнай мовы. Такія ІПМ сталі шырока выкарыстоўвацца ў апошні час.

Парадак запісу лексічных адзінак[правіць | правіць зыходнік]

  1. Некаардынуемыя мовы-у якіх не дапушчаецца каардынацыя лексічных адзінак (нямя чувязі паміж імі) ні ў працэсе індэксавання, ні ў працэсе пошука (сістэма расстаўлення кніг у бібліятэчным фондзе, паводле інвянтарных нумароў).
  2. Каардынуемыя ІПМ - мовы, ў якіх лексічныя адзінкі звязваюцца, каардынуюцца паміж сабоў ці ў працэсе індэксавання, ці ў працэсе выкарыстання.
    1. Перадкаардынуемыя - сувязі паміж лексічнымі адзінкамі усталёўваюцца перад пошукам
    2. Посткаардынуемыя- калі сувязі паміж лексічнымі адзінкамі ўсталёўваюцца толькі падчас пошука.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]