Іозеф Радэцкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Іаган Іозеф Венцэль (Антон Франц Карл) граф Радецкі фон Радэц
Radetzky-von-radetz.jpg
Партрэт Іозефа Радэцкага пэндзля Г. Дэкера
Дата нараджэння

2 лістапада 1766({{padleft:1766|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:2|2|0}})

Месца нараджэння

Тршэбніцы, БагеміяБагемія

Дата смерці

5 студзеня 1858({{padleft:1858|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (91 год)

Месца смерці

Мілан, АўстрыяЛамбарда-Венецыянскае каралеўства, Аўстрыйская імперыя

Прыналежнасць

Імперыя Габсбургаў, Аўстрыйская імперыя

Гады службы

17841858

Званне

фельдмаршал

Камандаваў

арміяй

Узнагароды і прэміі
Order of the Golden Fleece Rib.gif Кавалер ордэна Марыі Тэрэзіі
Кавалер Вялікага крыжа Ваеннага ордэна Максіміліяна Іосіфа, Баварыя
Кавалер ордэна Слана Кавалер Вялікага крыжа ордэна Збавіцеля
Вялікі крыж ордэна Пія IX
Вялікі крыж ордэна Святога Рыгора Вялікага
Ордэн Чырвонага арла
Ордэн Чорнага арла
Вышэйшы ордэн Святога Дабравешчання Кавалер Вялікага крыжа ордэна Святых Маўрыкія і Лазара Кавалер Вялікага крыжа ордэна Кароны Італіі

Error: Image is invalid or non-existent.

Ордэн Жалезнай кароны 1-й ступені
Ордэн Святога Андрэя Першазванага
Ордэн Святога Аляксандра Неўскага
Ордэн Белага арла
Ордэн Святога Георгія I ступені
Ордэн Святога Уладзіміра I ступені
Ордэн Святой Ганны I ступені


Іага́н Іо́зеф Ве́нцэль (Антон Франц Карл) граф Радэ́цкі фон Ра́дэц (ням.: Johann Josef Wenzel Graf Radetzky von Radetz, чэшск.: Jan Josef Václav Radecký z Radče; 2 лістапада 1766, Тршэбніцы — 5 студзеня 1858, Мілан) — аўстрыйскі военачальнік і дзяржаўны дзеяч, з чэшскай дваранскай сям'і, фельдмаршал (1836); найбольш выбітны палкаводзец Аўстрыі свайго часу.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Маладым афіцэрам удзельнічаў у турэцкай вайне 1790 года, вылучыўся ў бітвах пры Марэнга і Гогенліндэне. Прызначаны ў 1813 членам ваеннага савета, дзейна працаваў над рэарганізацыяй аўстрыйскай арміі, асабліва клапоцячыся пра камандзіроўкі за мяжу маладых афіцэраў для завяршэння ваеннай адукацыі. У бітве пры Лейпцызе ён аказаў вялікую паслугу ў якасці начальніка штаба князя Шварцэнберга.

У мірныя гады Радэцкі камандаваў кавалерыйскай дывізіяй, потым быў камендантам Ольмюца. З 1831 камандаваў аўстрыйскай арміяй у Італіі і тут набыў шырокую вядомасць, з аднаго боку, як узорны арганізатар арміі і стратэг, з іншай — як жорсткі і халодны рэакцыянер.

У 1848 годзе ён спрабаваў сілай здушыць рэвалюцыю, але пасля 5-дзённага боя на вуліцах Мілана павінен быў (уначы 23 сакавіка) з 15-ці тысячнай арміяй адступіць у Верону; там ён умацаваўся і, скарыстаўшыся бяздзейнасцю ворага, напачатку мая перайшоў у наступ. Разбіўшы сардынцаў пры Санта-Лучыа 6 мая, ён адважным і майстэрскім флангавым рухам перайшоў Мінча ў Мантуі і атрымаў новую перамогу пры Куртатоне, але не дасягнуў сваёй мэты — вызваленні абложанай сардынцамі Песк'еры (здалася 31 мая).

Пасля двухмесяцовага перамір'я ён разбіў сардынцаў пры Кустоце і 6 жніўня заняў Мілан (завошта пасля атрымаў ордэн Святога Георгія I класа), а 9-га прадпісаў з непрыяцелем перамір'е. Па аднаўленні ваенных дзеянняў 10 сакавіка 1849 ён нанес сардынцам новую паразу пры Навары 23 сакавіка, якая і вырашыла вайну. Пасля падзення Венецыі Радэцкі на пасадзе генерал-губернатара Ламбарда-Венецыянскага каралеўства пасяліў пры дапамозе цвёрдых мер спакой у Італіі. Ён не дажыў да таго, каб убачыць непасрэдны вынік сваёй палітыкі — страту для Аўстрыі перш Ламбардыі, потым Венецыі. У 1858 годзе яму быў узведзены помнік у Празе, у 1892 — у Вене. У 1849 ганараваны звання рускага генерал-фельдмаршала.

Цікавы факт[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Пры напісанні гэтага артыкула выкарыстоўваўся матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Ефрона (1890—1907).
Commons
  • Strack, «Graf R.» (Вена, 1849).
  • Schneidawind, «Feldmarschall Graf R.» (Аўгсбург, 1851).
  • Schönhals, «Der Feldmarschall Gr. R.» (Штутгарт, 1858).
  • «Denkschriften militärischen Inhalts aus dem Nachlass R’s» (Штутгарт, 1859).
  • Troubetzkoi, «Campagnes du comte R. dans le nord de l’Italie en 1848 et 49» (Лпц., 1860).
  • H. Kunz. «Die Feldzüge des Feldmarschalls R. in Oberitalien 1848 u. 49» (Берл., 1890).

Шаблон:Генерал-фельдмаршалы Расіі