Італьянскі паход Суворава

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Італьянскі паход Суворава (1799): кампанія расійскіх і аўстрыйскіх войскаў пад началам А. В. Суворава супраць французскіх войскаў у Паўночнай Італіі ў час вайны 2-й кааліцыі з Францыяй (17981802).

Камандаванне саюзным войскам у Італіі было прапанавана Сувораву пасля няўдач аўстрыйскіх ваеначальнікаў (М. Мелас). На працягу 6 тыдняў пасля ўзяцця камандавання Сувораў змог ачысціць ад французскіх войскаў усю Паўночную Італію (гл. бітва на Адзе), а ў чэрвені — жніўні 1799 двойчы разграміў французскія войскі, якія спрабавалі перайсці ў контр-наступленне (гл. бітва на Трэбіі, бітва пад Нові). Поспехі ў Італьянскім паходзе, разам з поспехамі ў Міжземнаморскім марскім паходзе Ушакова (1799 — 1800), скончылі французскую ўладу ў Італіі і стварылі ўмовы для наступлення кааліцыі на поўдзень самой Францыі. Але з-за палітычных меркаванняў (узмацненне ўплыву Расіі ў рэгіёне, чаго не жадалі саюзнікі) наступленне было скіраванае на Швейцарыю (гл. Швейцарскі паход Суворава).[1]

У гэтай кампаніі выявілася ваеначальніцкае майстэрства Суворава — руплівы ўлік стратэгічнага становішча, разгром праціўніка ўраздроб, нанясенне галоўнага ўдару сканцэнтраванымі сіламі, спалучэнне франтальных удараў з флангавымі і з абходамі, а таксама высокія баявыя якасці расійскага войска.[1]

Кампанія[правіць | правіць зыходнік]

Французы ў Італіі мелі Італьянскую армію (Паўночная Італія, 58 тыс. чал., камандуючы — генерал Б. Шэрэр) і Неапалітанскую армію (Цэнтральная і Паўднёвая Італія, 34 тыс. чал, камандуючы — генерал Ж. Макдональд), а таксама ў Швейцарыі Гельвятічаскую армію (30 тыс. чалавек, камандуючы А. Массена. Саюзнікі мелі 86-тысячную аўстрыйскую армію пад камандаваннем фельдмаршала М. Меласа і 22-тысячны рускі корпус пад камандаваннем генерала А. Г. Разэнберга (у Паўночнай Італіі), 27-тысячны рускі корпус генерала А. М. Рымскага-Корсакава (у Швейцарыі), рускую эскадру адмірала Ф. Ф. УшаковаМіжземным моры). Яшчэ адзін рускі корпус Рэбіндера колькасцю 11 тысяч чалавек прыбыў у чэрвені 1799.

Бітва на рацэ Ада. Мастак Спіаванэці

Па просьбе Аўстрыі і Англіі камандуючым аб'яднаным руска-аўстрыйскім войскам быў прызначаны Сувораў, які прыбыў у Вену 14 (25) сакавіка. 3 (14) красавіка Сувораў прыбыў у Верону, дзе быў захоплена сустрэчаны мясцовымі жыхарамі, а 4 (15) красавіка адбыў у Валеджыа. Там да 7 (18) красавіка Сувораў чакаў падыходу атрадаў корпуса Розенберга і адначасова навучаў аўстрыйскія войскі сваёй тактыцы, перавядучы на нямецкую мову сваю «Навуку перамагаць».

7 красавіка з прыбыццём у Валеджыа дывізіі Павала-Швейковскага армія Суворава выступіла ў паход, праходзячы ў дзень па 28 вёрст. 10 (21) красавіка была ўзятая крэпасць Брэшыа. 14 красавіка Сувораў падышоў да ракі Ада, дзе 15-17 красавіка адбылося бітва, у якой французы (камандуючы — генерал Мора) былі разбіты, страціўшы 2,5 тыс. забітымі і параненымі, 5 тысяч палоннымі і 27 гармат (саюзнікі — каля 2 тыс. загінуўшымі). Пасля перамогі Сувораў зрушыўся да Мілану, куды і ўступіў без бою 18 (29) красавіка.

Праз 2 дня, 20 красавіка (1 мая) сувораўскія войскі двинудись да ракі По, каб памяшаць злучэнню войскаў адыходзячага Маро і генерала Макдональда і 26 красавіка (7 мая) стаялі паабапал ракі, уклінаваўшыся паміж імі. 15 (26) мая саюзнікі ўзялі Турын, французскія войскі адступілі на поўдзень, пакінуўшы паўночней рэкі По толькі некалькі абложаных крэпасцяў і цытадэляў (Мантуя, Коні і інш.).

Французскае камандаванне вырашыла перахапіць ініцыятыву і напасць на Суворава войскамі Макдональда (36 тыс. чалавек) з усходу і Маро (14 тыс. чалавек) з раёна Генуі. Паставіўшы ў Алесандрыі заслон супраць Маро, Сувораў 4 (15) чэрвеня зрушыўся насустрач арміі Макдональда. Дзве арміі сустрэліся на рацэ Трэбія, дзе 6—8 (17—19) чэрвеня адбылася бітва, у якой французы былі разбітыя і адступілі да Генуі. Туды жа адышла і амія Маро. У канцы ліпеня аб'яднаныя французскія арміі (камандуючы — генерал Б. Жубер) ізноў пачалі наступленне з Генуі. Іх мэтай была Алесандрыя, дзе былі сканцэнтраваныя асноўныя сілы саюзных войскаў. Тым часам 17 (28) ліпеня была ўзятая крэпасць Мантуя, што дазволіла ўзмацніць саюзную групоўку якія вызваліліся войскамі.

Саюзная і франзузская арміі сустрэліся 4 (15) жніўня каля горада Нові, дзе адбылася бітва, у якой Сувораў атрымаў перамогу. Астаткі французскіх войскаў зноў адступілі да Генуі. Сувораў прапанаваў дабіць французаў пад Генуяй, а затым зрушыцца на Марсель, адрэзаўшы Францыю ад Міжземнага мора. Аднак, асцерагаючыся рэзкага ўзмацнення ўплыву Расіі ў рэгіёне, выкліканага вайсковымі поспехамі Суворава і Ушакова, аўстрыйцы не прынялі сувораўскі план і 16 (27) жніўня накіравалі Суворава ў Швейцарыю на злучэнне з корпусам Рымскага-Корсакава з мэтай далейшага наступлення адтуль на французаў. Пачаўся Швейцарскі паход.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с. : 30 л. ил., С.305.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]