Горад Іўе

Горад

Іўе

Сцяг	Герб

Каардынаты Каардынаты: 53°55′00.12″ пн. ш. 25°46′00.12″ у. д. / 53.9167, 25.7667 ^(G) ^(O) ^(Я)53.9167, 25.766753°55′00.12″ пн. ш. 25°46′00.12″ у. д. / 53.9167, 25.7667 ^(G) ^(O) ^(Я)

Краіна	Беларусь
Вобласць	Гродзенская
Раён	Іўеўскі
Першае згадванне	1444
Вышыня цэнтра	140 м
Насельніцтва (2006)	8,6 тыс. чалавек
Тэлефонны код	+375 1595
Паштовы індэкс	231337

Іўе

Іўе на Вікісховішчы

І́ўе — горад у Гродзенскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Іўеўскага раёна, на р. Іўянка. У 158 км ад Гродна, у 10 км ад чыгуначнай станцыі Гаўя на лініі Ліда—Маладзечна, вузел аўтадарог на Мінск, Ліду, Навагрудак. Насельніцтва 8,6 тыс. чал. (2006).

[правіць] Этымалогія назвы

Існуе некалькі меркаванняў пра паходжанне назвы горада. На думку вядомага адмыслоўца па гісторыі беларускай тапанімікі В. Жучкевіча, назва «Іўе» мае славянскае паходжанне (ад назвы драўніннай пароды івы — вярбы). Такога ж пункту гледжання прытрымліваецца акадэмік Польскай акадэміі навук Г. Лаўмянскі^[1]. Тым часам доктар лінгвістычных навук, прафесар Н. Баршчэўская мяркуе, што назва паселішча мае фіна-вугорскае паходжанне і перакладаецца на беларускую мову, як «выток ракі»^[2].

Між тым «Іўе» перакладаецца з татарскай мовы як «гняздо» альбо «хата», а само мястэчка здаўна лічыцца сталіцай беларускіх татараў.

У трэцім томе «Жывапіснай Расіі» П. Сямёнаў сцвярджае, што першапачаткова Іўе называлася Еўе і было заснавана жонкай вялікага князя літоўскага Гедыміна Евай. Але ў гістарычных дакументах XVII ст. мястэчка значыцца як Іўе, у некаторых крыніцах сустракаецца пад назвай Івь

[правіць] Гісторыя

Вядома з пач. XV ст. як вялікакняжацкі двор. У 1544 належала земскаму маршалку літоўскаму П. Мантыгердавічу, у XVI—XIX ст. Забярэзінскім, Кішкам, Глябовічам, Агінскім, Сапегам, Тызенгаўзам і інш. З 1561 мястэчка Ашмянскага павета, тут існавала арыянская школа, у 1585—1593 рэктарам яе быў мысляр-гуманіст і педагог Ян Ліцыній Намыслоўскі. У 1598 у мястэчку пасяліліся татары. Каля 1600 пабудаваны касцёл і манастыр бернардынцаў. З 1795 у складзе Расійскай імперыі, цэнтр воласці Ашмянскага павета. У сяр. XIX ст. належала графам Замойскім. З 1921 у складзе Польшчы, мястэчка Валожынскага павета. З 1939 у БССР, з 1940 гарадскі пасёлак, цэнтр раёна. З 2000 — горад.