Авёс пасяўны

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Авёс пасяўны
Avena sativa 002.JPG
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Avena sativa L., 1753

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS   41459
NCBI   4498
EOL   1114783
GRIN   t:6123
IPNI   164949-3
TPL   kew-397860

Авёс пасяўны (Avena sativa) — род аднагадовых травяністых раслін сямейства каласнічных. Каштоўная кармавая і харчовая культура.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Авёс пасяўны вырошчваецца з 2 стагоддзя да н.э., на тэрыторыі Беларусі з'явіўся ў 7 стагоддзі н.э. Спачатку быў пустазеллем у пасевах пшаніцы, ячменю і іншых кульутрных раслін.[3] Пры пашырэнні на Поўдзень як больш халодаўстойлівы стаў ужывацца ў чыстых пасевах.

Біялогія[правіць | правіць зыходнік]

Расліна добра расце на аэраваных дзярнова-падзолістых супяшчаных і лёгкасугліністых глебах. У севазваротах сеецца пасля ўгноенных азімых збожжавых, лёну, зернебабовых і прапашных культураў.

  • Тэрміны сяўбы самыя раннія — як толькі паспее глеба.
  • Спосаб сяўбы — вузкарадковы.
  • Сярэдняя ўраджайнасць — 2,3-2,5 т/га (найвялікшае — 7 т/га).[3]

На значных плошчах высяваецца на корм у сумесі з лубімам, вікай, гарохам і іншымі культурамі.

Раянаваныя сарты:[3]

  • Надзейны
  • Кондар
  • Эрбграф
  • Эндспурт

Асноўныя шкоднікі аўса пасяўнога:

  • Шведская муха
  • Збожжавыя блохі
  • Чаромхава-каласнічная тля
  • Каласнічныя трыпсы

Асноўныя хваробы:[3]

Апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Вышыня расліны 70 — 110 см. Вегетацыйны перыяд 85 — 115 сутак. Самаапыляльнік. Вільгацелюбівая, непатрабавальная да цяпла расліна: усходы пераносяць кароткатэрміновыя замаразкі да −7С — −8С. Квіце ў ліпені.[3]

Уласцівасці[правіць | правіць зыходнік]

Зерне мае бялку 9 %-15,7 %, крухмалу 21 %-25 %, абалоніны 7 %-24 %, тлушчу 2 %-11 %, вітаміны і мінеральныя солі.[3]

Выкарыстанне[правіць | правіць зыходнік]

Зерне перапрацоўваюць на крупы, муку, талакно. Аўсяную салому, зялёную масу, сена, сілас скормліваюць жывёле.

Пажыўнасць 1 кг зерня аўса прынята за кармавую адзінку.

Зноскі

  1. Выкарыстоўваецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісванай у гэтым артыкуле групы раслін да класа аднадольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Аднадольныя».
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Г. А. Кім, Ф. І. Фамінчык. Авёс // Энцыклапедыя прыроды Беларусі: у 5 т. Т. 1: Ааліты ― Гасцінец / Рэдкал.: І. П. Шамякін (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1983. — 574 с.: іл. — С. 23