Азербайджан

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Азербайджанская Рэспубліка
азерб.: Azərbaycan Respublikası
Flag of Azerbaijan.svg Герб Азербайджана
Сцяг Азербайджана Герб Азербайджана

Каардынаты: 40°06′00″ пн. ш. 47°19′00″ у. д. / 40.1° пн. ш. 47.316667° у. д. (G) (O) (Я)

Azerbaijan (orthographic projection).svg
Дэвіз: «Odlar Yurdu, Одлар Јурду
(Краіна Агней)»
Гімн: «Azərbaycan Marşı»
Дата незалежнасці 28 мая 1918
(ад СССР: 18 кастрычніка 1991)
Афіцыйная мова Азербайджанская[1]
Сталіца Баку
Найбуйнейшыя гарады Баку, Гянджа, Сумгаіт, Мінгечаур, Ленкарань, Нахічэвань[2], Ханкендзі[3], Хырдалан, Шырван.
Форма кіравання Прэзідэнцкая рэспубліка[4]
Прэзідэнт
Прэм'ер-міністр
Ільхам Аліеў
[[]]
Дзярж. рэлігія Свецкая дзяржава
Плошча
• Усяго
• % воднай паверхні
111-я ў свеце
86 600 км²
1,6 %
Насельніцтва
• Ацэнка (2014)
Шчыльнасць

9 511 100[5][6] чал. (91-я)
110 чал./км²
ІРЧП (2011) 0,731 [7] (высокі) (76-ы)
Валюта Азербайджанскі манат
(AZN, код 944)
Авіякампанія AZAL
Інтэрнэт-дамен .az
Код ISO AZ
Тэлефонны код +994
Часавы пояс +4

Азербайджа́н (азерб.: Azərbaycan), Азербайджа́нская Рэспу́бліка (азерб.: Azərbaycan Respublikası) — дзяржава ў паўднёва-усходняй частцы Закаўказзя. З усходу абмываецца Каспійскім морам. Мяжуе на паўночным захадзе з Грузіяй, на поўначы з Расіяй, на паўднёвым захадзе Арменіяй і Турцыяй, на поўдні з Іранам. Дзяржаўная мова — азербайджанская. Большасць вернікаў вызнаюць іслам. У склад Азербайджана па канстытуцыі ўваходзяць Нахічэванская Аўтаномная Рэспубліка і тэрыторыя Нагорнага Карабаха. Нацыянальнае свята — Дзень Рэспублікі (28 мая).

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

На тэрыторыі сучаснага Азербайджана яшчэ да новай эры існавалі старажытныя дзяржавы Мана, Мідыя, Атрапатэна. На мяжы новай эры была створана дзяржава Каўказская Албанія. У VIII—X стагоддзях тэрыторыя Азербайджана трапіла пад уладу Арабскага халіфата. У XI—XIV стагоддзях тэрыторыя падвяргалася нашэсцям турак-сельджукаў, мангола-татараў, войскаў Цімура. У XVIII стагоддзі тут узнікла больш за 10 дзяржаўных утварэнняў, сярод якіх — Шэкінскае і Кубінскае ханствы. У XIX стагоддзі ў выніку руска-іранскіх войнаў 1805—1813 і 1826—1828 гадоў Паўночны Азербайджан увайшоў у склад Расійскай дзяржавы.

У 1917 годзе ў Баку была ўстаноўлена савецкая ўлада. 28 мая 1918 года была абвешчана Азербайджанская Дэмакратычная Рэспубліка, якая праіснавала да 1920 года. У красавіку 1920 года была адноўлена савецкая ўлада, утворана Азербайджанская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка. 30 снежня 1922 года Азербайджан увайшоў у СССР спачатку ў складзе Закаўказскай Савецкай Федэратыўнай Сацыялістычнай Рэспублікі, а пасля яе скасавання ў 1936 годзе — як саюзная рэспубліка.

18 кастрычніка 1991 года быў прыняты Канстытуцыйны акт аб дзяржаўнай незалежнасці Азербайджанскай Рэспублікі. Гэтым актам Азербайджанская Рэспубліка аб'яўлена пераемніцай Азербайджанскай Дэмакратычнай Рэспублікі.

Азербайджанская Рэспубліка стала членам СНД 21 снежня 1991 года.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Палітыка і дзяржаўны лад[правіць | правіць зыходнік]

Дзяржаўны лад — парламенцкая рэспубліка.


Палітычныя партыі[правіць | правіць зыходнік]

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Узброеныя сілы[правіць | правіць зыходнік]

Беларуска-азербайджанскія адносіны[правіць | правіць зыходнік]

Дыпламатычныя адносіны ўрады ўстанавілі 11 чэрвеня 1993 года[8].

Дыпламатычныя прадстаўніцтвы Рэспублікі Беларусь і Азербайджанскай Рэспублікі на ўзроўні пасольстваў адкрыты адпаведна ў г.Баку і г. Мінску ў 2006 годзе. Пасол Рэспублікі Беларусь у Азербайджанскай Рэспубліцы - М.Пацкевіч (з 2006 года), Пасол Азербайджанскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь - І.Вагабзадэ (з 2011 года).

У 2006 годзе падпісаны Дагавор паміж Рэспублікай Беларусь і Азербайджанскай Рэспублікай аб сацыяльна-эканамічным супрацоўніцтве да 2015 года.

2 мая 2007 года ў Баку Аляксандр Лукашэнка і Ільхам Аліеў падпісалі Дагавор аб дружбе і супрацоўніцтве[9].

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Азербайджан // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 1. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0036-6 (т.1).

Зноскі

  1. "Канстытуцыя Азербайджанскай Рэспублікі"
  2. Азербайджан
  3. Гэты горад фактычна кантралюецца непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікай.
  4. Азербайджанская Республика. Верховный Суд Азербайджанской Республики. — «Азербайджанская Республика является президентской республикой.»  Архівавана з першакрыніцы 27 мая 2012. Праверана 5 мая 2012.
  5. Trend informasiya agentliyi: Azərbaycan əhalisinin sayı 9511,1 min nəfərə çatıb — xəbərin yayınlanma tarixi: 14.06.2014
  6. The World Factbook
  7. Azerbaijan. Country Profile: Human Development Indicators. International Human Developpment Indicators. Архівавана з першакрыніцы 27 мая 2012. Праверана 05 мая 2012. (англ.) 
  8. Аляксандр Лукашэнка павіншаваў Прэзідэнта Азербайджана Ільхама Аліева з 15-годдзем устанаўлення дыпламатычных адносін// Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. 11 чэрвеня 2008
  9. Беларусь і Азербайджан маюць вельмі добрыя перспектывы для эфектыўнага і ўзаемавыгаднага супрацоўніцтва// Афiцыйны iнтэрнет-партал Прэзiдэнта Рэспублiкi Беларусь. 2 траўня 2007