Актавіян Аўгуст

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Гай Юлій Цэзар Аўгуст
GAIUS IULIUS CAESAR AUGUSTUS
Гай Юлій Цэзар Аўгуст
Бюст імператара Аўгуста, Капіталійскі музей, Рым
1-ы Рымскі імператар
16 студзеня 27 да н.э. — 19 жніўня 14 года
Пераемнік: Тыберый Цэзар Аўгуст
 
Нараджэнне: 23 верасня 63 да н.э.({{padleft:-63|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:23|2|0}})
Рым
Смерць: 19 жніўня 14({{padleft:14|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:19|2|0}}) (76 гадоў)
Нола
Пахаваны: Маўзалей Аўгуста, Рым
Дынастыя: Юліі-Клаўдзіі
Бацька: Гай Актавій
Маці: Атыя Бальба Цэзонія
Жонка: 1. Клодыя (41 да н.э.)
2. Скрыбонія (40 да н.э. — 39 да н.э.)
3. Лівія Друзіла (38 да н.э. — 14 год)
Дзеці: дачка: Юлія Старэйшая (ад Скрыбоніі)

Аўгуст: Гай Актавій — Гай Юлій Цэзар Актавіян[1] — Цэзар Дзіў Філій Аўгуст[2] (63 да н.э.14): рымскі палітычны дзеяч, рымскі імператар (30 да н.э.14).

Помсцячы за забойства Цэзара (42 да н.э.), свайго прыёмнага бацькі, арганізаваў і здзейсніў масавыя рэпрэсіі, скіраваныя на высакародных рымскіх грамадзян, і моцна ўзбагаціўся іх маёмасцю. Падчас далейшага ваенна-палітычнага канфлікту змог перамагчы Брута і Касія пад Філіпамі (42 да н.э.) і Марка Антонія і Клеапатру VII пад мысам Акцый (31 да н.э.), і дамогся, такім чынам, адзінаўладдзя. Ад сената атрымаў ганаровае званне Аўгуст (святы, вялікі; 27 да н.э.).

Сын Гая Актавія і Аціі; прыёмны сын Цэзара. Другім шлюбам быў жанаты з Лівіяй Друзілай38 да н.э.), але не меў сваіх дзяцей, і ўнукі, дзеці яго дачкі Юліі і Агрыпы, памерлі рана. З дзяржаўных меркаванняў, згодна з просьбамі Лівіі Друзілы, усынавіў яе сына ад першага шлюбу Тыберыя і абвясціўяго сваім пераемнікам.

Стаўшы валадаром, Аўгуст свядома адыйшоў ад усходне-грэчаскіх культурных схільнасцяў Цэзара, і выявіў сябе прыхільнікам рымскай культуры, вяртання да старых рымскіх звычаяў[3]

Выгляд[правіць | правіць зыходнік]

Амаль усе верагодныя выявы Аўгуста былі створаныя або ў час яго праўлення, або пры бліжэйшых пераемніках. Аўтэнтычных выяваў, зробленых, калі ён быў дзіцём, не існуе[4].

Вяртанне Аўгуста да рымскіх культурных традыцый выразілася і ў яго пазнейшых звычайных відзе і адзенні на выявах — стараіталійская прычоска і рымская тога (якую ён сваім прыкладам вярнуў у моду). Адзначаюцца[5] натхнёныя «рымскім духам» сціпласць яго выяваў, немень на іх атрыбутаў імператарскай улады.

Другое сутыкненне з Антоніем і заваяванне Егіпта[правіць | правіць зыходнік]

Калі Антоній тым часам жаніўся на егіпецкай царыцы Клеапатры без разрыву шлюбу з Актавіяй Малодшай, Актавіян, каб настроіць рымлян супраць Антонія, загадаў прачытаць яго завяшчанне, якое захоўвалася ў вясталак: у ім не толькі егіпецкія, але і рымскія і саюзныя Рыму зямлі падзяляліся паміж дзецьмі Клеапатры. Сенат абвясціў вайну Клеапатры. Вырашальная бітва адбылася на мора ў мыса Акцый, дзе флотам Актавіяна камандаваў Агрыпа: раптоўнае адступленне карабля Клеапатры, а за ім егіпецкага флота прывяло да паразы Антонія. Сам Актавіян павёў войскі на Егіпет. Калі ён падышоў да Александрыі, легіёны Антонія зноў перайшлі на яго бок, і Антоній здзейсніў самагубства. Актавіян у перамовах з Клеапатрай зрабіў выгляд, што захавае яе царства, але яна, зразумеўшы што патрэбна толькі для трыўмфу, таксама скончыла самагубствам. Актавіян дазволіў пахаваць абодвух паводле іх просьбы — у адной грабніцы. Старэйшага сына Антонія ад Фульвіі, Антула, Актавіян загадаў адцягнуць ад статуі Цэзара, дзе той шукаў прытулку, і забіць. Пасля разважанняў, са словамі «Нядобра шматцэзарства», ён загадаў караць смерцю і Цэзарыёна, сына Клеапатры і Цэзара, які папытаўся бегчы.

Вярнуўшыся з Егіпта, Актавіян уладкаваў трыўмф. 13 студзеня 27 года да н.э. ён склаў з сябе надзвычайныя паўнамоцтвы перад сенатам і абвясціў пра рэстаўрацыю Рэспублікі, але пакінуў за сабой камандаванне 75 легіёнамі і тытул імператара.

Ацэнкі[правіць | правіць зыходнік]

Пры жыцці і пасля смерці, і наогул да канца антычнага свету Аўгуст лічыўся ідэальнай асобай, узорам уладара. Грубасць і жорсткасць, з якімі ён дасягаў сваіх мэтаў, былі забытыя, бо Рым перажываў пры ім доўгі перыяд магутнасці і стабільнасці (гл.далей: пакс раманарымскі свет).

Зноскі

  1. Пасля ўсынаўлення Цэзарам.
  2. Імя, якое ўзяў сабе, калі ўжо быў імператарам, у 27 да н.э..
  3. Паведамляецца, што ён нават абдумваў прыняцце імя Ромул. Хафнер Г. Выдающиеся портреты античности : 337 портретов в слове и образе / Пер. с нем. В. А. Сеферьянц. — М.: Прогресс, 1984. — 311 с.(руск.) 
  4. «Малады Аўгуст» і яго копіі лічацца рыдумкай канца 18 — пач. 19 ст. Хафнер Г. Выдающиеся портреты античности : 337 портретов в слове и образе / Пер. с нем. В. А. Сеферьянц. — М.: Прогресс, 1984. — 311 с.(руск.) 
  5. Хафнер Г. Выдающиеся портреты античности : 337 портретов в слове и образе / Пер. с нем. В. А. Сеферьянц. — М.: Прогресс, 1984. — 311 с.(руск.) 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Цэнзары

Шаблон:Рымскія консулы 50—28 да н.э.

Шаблон:Рымскія консулы 27 да н.э. — 14 н.э.