Албанія

З пляцоўкі Вікіпедыя.

Republika e Shqipërisë

(Сцяг) (Герб)
Нацыянальны дэвіз: няма
Афіцыйная мова	Албанская
Сталіца	Тырана
Найбуйнейшы горад	Тырана
Урад Прэзідэнт Прэм'ер-міністар	Рэспубліка Альфрэд Моіс'ю Салі Берыша
Плошча  - Агульная  - % вады	139-е месца ў свеце 28 748 км2 4,7%
Насельніцтва  - Агульнае (2003)  - Шчыльнасць	126-е месца ў свеце 3 582 205 125/км²
ВУП  - Агульны (2003)  - на душу насельніцтва	112 месца ў свеце $15,7 млрд $4400
Валюта	Лек (ALL)
Часавы пояс  - улетку	(UTC+2) (UTC+3)
Незалежнасць  -Ад Асманскай імперыі	28 лістапада 1912
Дзяржаўны гімн	Hymni i Flamurit (Rreth Flamurit Të Për Bashkuar)
Аўтамабільны знак	?
Дамен верхняга ўзроўню	.al
Тэлефонны код	+355

Албанія (алб. Shqiperia), афіцыйная назва Республіка Албанія (алб. Republika e Shqiperise) — дзяржава у заходняй частцы Балканскага паўвострава, на ўзбярэжжа Адрыятычнага і Іанічнага мораў. Назва краіны адбываецца ад ілірыйскага «olba» — «паселішча».

Праліў Атранта адлучае Албанію ад Італіі. На поўначы і ўсходзе мяжуе з аўтаномным краем Косава і Чарнагорыяй, Македоніяй, на паўднёвым усходзе — з Грэцыяй.

Значны лік этнічных албанцаў пражывае ў суседніх дзяржавах. У сербскім аўтаномным краю Косава яны складаюць большасць.

[правіць] Гісторыя

Асноўны артыкул: Гісторыя Албаніі

[правіць] Палітычная структура

Асноўны артыкул: Палітычная структура Албаніі

Рэспубліка Албанія - парламенцкая рэспубліка (па Канстытуцыі 21 кастрычніка 1998 года) Главою дзяржавы з'яўляецца Прэзідэнт.

Парламент краіны — аднапалатны Народны збор (140 месцаў). 100 дэпутатаў абіраюцца па мажарытарнай сістэме ў аднамандатных акругах (у два тура), 40 — па партыйных спісам. Тэрмін паўнамоцтваў дэпутатаў — 4 гады.

Першы парламент Албаніі створаны ў 1920, падчас дужання за незалежнасць краіны і супраць яе падзелу па Парыжскім міры паміж Грэцыяй, Італіяй і Югаславіяй.

Палітычныя партыі: Камуністычная партыя Албаніі, Албанская партыя працы, Сацыялістычная партыя Албаніі, Аграрная партыя навакольнага асяроддзя, Партыя Дэмакратычны Альянс, Сацыял-дэмакратычная партыя Албаніі, Партыя Звяз за правы чалавека, Дэмакратычны звяз грэцкай меншасці "Амонія", Дэмакратычная партыя Албаніі, Ліберальна-дэмакратычны звяз, Партыя Албанскі нацыянальны фронт, Рэспубліканская партыя Албаніі, Партыя дэмакратаў, Партыя Рух "Легітымнасць", Новая дэмакратычная партыя, Албанская рэфарматарская дэмакратычная партыя, Дэмакратычная партыя права, Партыя "Зялёная Албанія", Хрысціянска-дэмакратычная партыя Албаніі.

[правіць] Адміністрацыйнае дзяленне

Адміністрацыйная карта Албаніі

Асноўны артыкул: Адміністрацыйнае дзяленне Албаніі

[правіць] Геаграфічныя дадзеныя

Асноўны артыкул: Геаграфія Албаніі

[правіць] Межы Албаніі

Здымак Албаніі са спадарожніка

Калі не лічыць берагавой лініі, то варта прызнаць, што ўсе межы Албаніі былі праведзеныя штучна. У асноўным яны былі вызначаныя на канферэнцыі амбасадараў вялікіх дзяржаў у Лондане (1912—1913). Падчас Першай сусветнай вайны Албанія апынулася акупаваная італьянскімі, сербскімі, грэчаскімі і французскімі войскамі, але ў 1921 дзяржавы-пераможцы ў асноўным пацвердзілі раней усталяваныя межы. Межы праводзіліся такім чынам, каб аддзяліць тэрыторыі кампактнага пражывання албанцаў ад суседніх народаў — сербаў, чарнагорцаў і грэкаў, імкнучыся пры гэтым максімальна ўлічваць інтэрасы ўсіх бакоў і, пры магчымасці, выкарыстаць пры правядзенні меж самыя прыкметныя элементы рэльефу. Пры гэтым азёрны край заходняй Македоніі быў падзеляны паміж трыма дзяржавамі — Албаніяй, Грэцыяй і Каралеўствам Югаславія.

Падзел азёрнага края паміж трыма дзяржавамі вырабляўся такім чынам, каб кожная з бакоў атрымала сваю дзель нізін, прылеглых да азёр. Такі штучны падзел, зразумела, паўплываў на мінанне меж у паўночным і паўднёвым кірунку ад азёр. Мяжа, ідучая да поўначы, варта лініі горнага хрыбта на ўсходзе, але бароніць ад водападзела прыкладна на 16 — 32 км. Мяжа Албаніі на крайняй поўначы і паўночным усходзе — тамака, дзе яна праходзіць па горных раёнах, — праведзеная такім чынам, што яна злучае найболей высокія кропкі рэльефу і варта лініі горных хрыбтоў праз амаль непраходныя Паўночныя Албанскія Альпы (мясцовая назва — Bjeshket e Namunes). На ўчастку паўночна заходняй мяжы паміж высакагор'ем і Адрыятыкай натуральныя межы ў асноўным адсутнічаюць, калі не лічыць азёры Шкодэр і ўчастак ракі Буна да поўдня ад яго.

На поўдзень і паўднёвы захад ад азёрнага края ў кірунку Іанічнага мора паўднёваўсходняя мяжа Албаніі не адпавядае формам рэльефу, а напроста перасякае некалькі горных хрыбтоў.

У выніку такога правядзення меж даволі значная частка албанскага насельніцтва апынулася за межамі нацыянальнай дзяржавы, што ў наступным прывяло да шматлікіх канфліктаў паміж шматлікай албанскай дыяспарай і ўладамі дзяржаў пражывання.

[правіць] Эканоміка

Асноўны артыкул: Эканоміка Албаніі

Аб'ём СУП у 2005 — 6,9 млрд еўра (1,9 тыс. еўра на душу насельніцтва).

Структура эканомікі ў 2004 (дзель ВУП):

• сельская гаспадарка — 22 %;
• прамысловасць — 15 %;
• будаўніцтва — 10 %;
• гандаль, турызм, сфера абслугоўвання — 19 %;
• транспарт і сувязь — 13 %.

[правіць] Насельніцтва

Асноўны артыкул: Насельніцтва Албаніі

Колькасць насельніцтва — 3,6 млн чал. Асноўны народ — албанцы, маюцца таксама цыгане. Каля 50 % насельніцтвы вызнае іслам, 35 % — праваслаўныя хрысціяне, 15 % — каталікі (дзелі вернікаў у рэчаіснасці менш з прычыны секулярызацыі ў сацыялістычны перыяд).

Да мільёна албанцаў працуюць за мяжой і адпраўленыя імі грашовыя сродкі з'яўляюцца важнай крыніцай прыбыткаў насельніцтва.

[правіць] Культура

Асноўны артыкул: Культура Албаніі

[правіць] Гл. таксама

• Люстрацыя
• Тэлекамунікацыі ў Албаніі
• Транспарт у Албаніі
• Узброеныя сілы Албаніі
• Міжнародныя адносіны Албаніі
• Гарады Албаніі
• Палітычныя партыі Албаніі

• Эвалюцыя Албанскай сацыялістычнай партыі
• Албанія і Косава
• Гісторыя Албаніі
• Гісторыя Албаніі-2
• Рускі сайт аб Албаніі
• Адпачынак у Албаніі Падборка аповядаў турыстаў аб Албаніі
• Інвестыцыі ў Албанію
• Ад «Вялікай Албаніі» да Еўропы «пабітых дзяржаў», Віталь Дзюба, 14.03.2008