Альгерд-Якуб Рышардавіч Абуховіч

Альгерд-Якуб Рышардавіч Абуховіч
Псеўданімы:	Граф Бандынэлі; Olgerd gr. Bandinelli
Месца нараджэння:	в. Калацічы Бабруйскі павет
Месца смерці:	Слуцк
Род дзейнасці:	паэт, перакладчык
Жанр:	байка

Альгерд-Якуб Рышардавіч АБУХОВІЧ (25 ліпеня (6 жніўня) 1840, в. Калацічы Бабруйскага пав., цяпер Глускі раён Магілёўскай вобласці — 10(22) жніўня 1898, Слуцк; Псеўданімы: Граф Бандынэлі; Olgerd gr. Bandinelli) — беларускі паэт, перакладчык.

Нарадзіўся ў шляхецкай сям'і, звязанай па жаночай лініі з італьянскім графскім родам Бандынэлі, адсюль літаратурныя псеўданімы. У 1852—1854 г. вучыўся ў Слуцкай кальвінісцкай гімназіі. Пазней, у час падарожжаў па Еўропе, калі Абуховіч жыў у Жэневе, узмацнілася яго цікавасць да кальвінізму.

Адзін з пачынальнікаў жанру байкі ў беларускай літаратуры. Пісаў у рэчышчы крытычнага рэалізму, прытрымліваўся прынцыпу народнасці літаратуры, перакладаў на беларускую мову творы польскай, рускай і заходнееўрапейскіх літаратур. Перакладаў творы І. Крылова, А. Пушкіна, М. Лермантава, А. Міцкевіча, М. Канапніцкай, У. Сыракомлі, Ё. Гётэ, Ф. Шылера, В. Гюго, Дж. Байрана, Дантэ.

Пры жыцці не меў магчымасці друкавацца, творы і пераклады пры жыцці распаўсюджваліся ў рукапісах, таму захавалася толькі невялікая частка яго спадчыны. Напісаў мемуары (надрукаваныя ў газеце «Гоман», 1916). У «Беларускім календары на 1915» надрукаваны яго байкі «Ваўкалака» і «Старшына».

Вёў дыскусію з Ф. Багушэвічам аб пурызме і дыялектнай аснове беларускай мовы. Удзельнічаў у паўстанні 1863—1864 г., быў сасланы ў Сібір. Па вяртанні хацеў раздаць сваю зямлю сялянам, з-за супраціву сям'і пакінуў маёнтак і пасяліўся ў Слуцку, дзе займаўся рэпетытарствам. У Слуцку вакол яго сабралася творчая моладзь, будучыя ўдзельнікі незалежніцкага руху, у т.л. Язэп Дыла і Пётр Карповіч.

Творы

• Творы. Мн., 1991.

Літаратура

• Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794-1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т.1. —Мн:, 2003. ISBN 985-6374-04-9
• Родчанка Р. Альгерд Абуховіч-Бандынэлі: Нарыс жыцця і творчасці. Мн., 1984;
• Альгерд Абуховіч // Пачынальнікі. Мн., 1977;
• Гарэцкі М. Альгерд Абуховіч // Гарэцкі М. Гісторыя беларускай літаратуры. Вільня, 1920;
• Дыла Я. Пісьменнік-дэмакрат Альгерд Абуховіч // Дыла Я. Творы. Мн., 1981;
• Кісялёў Г. Дзекабрыст у мемуарах Абуховіча // Кісялёў Г. Героі і музы. Мн., 1982;
• Альгерд Абуховіч // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. Мн.: БелЭн, 1992—1995., т. 1;
• ЭГБ, т. 1;
• МАБ.
• т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.