Антон Антонавіч Грыневіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Антон Антонавіч Грыневіч
Дата нараджэння:

3 мая 1877({{padleft:1877|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})

Месца нараджэння:

хутар Іваноўшчына, Лепельскі павет, Віцебская губерня, Расійская імперыя, (цяпер Полацкі раён, Беларусь)

Дата смерці:

8 снежня 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:8|2|0}}) (60 гады)

Месца смерці:

Ленінград

Краіна:

Flag of Russia.svg Расійская імперыя,
Сцяг БССР БССР,
Flag of the Soviet Union.svg СССР

Навуковая сфера:

фалькларыстыка

Месца працы:

Інстытут беларускай культуры
Акадэмія навук БССР

Антон Антонавіч Грыневіч на ВікіСховішчы
«Дзіцячы сьпеўнік». Ілюстрацыі Язэпа Горыда

Антон Антонавіч ГРЫНЕВІЧ (3 мая 1877, хутар Іванаўшчына, Лепельскі павет — 8 снежня 1937[1]) — збіральнік беларускага музычнага меласу (фальклору), выдавец, педагог.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Скончыў Дзісненскае гарадское вучылішча. Калежскі сакратар у Санкт-Пецярбургу, заснавальнік «Выдавецтва Антона Грыневіча» (1910). Удзельнік суполкі «Загляне сонца і ў наша ваконца». У 1910—1912 гадах выдаў два тамы кніжкі «Беларускія песьні з нотамі». Загадчык мастацкай падсекцыі Белнацкому (1918), Беларускага народнага дому.

У Вільні з 1920 г. Падтрымліваў Беларускую драматычную майстэрню. У час быцця ў Вільні быў арыштаваны дэфензівай, адбыў год зняволення ў варшаўскай турме. Пазней быў звольнены з Віленскай беларускай гімназіі за недобранадзейнасць, ізноў паддадзены следству. Уцёк у БССР.

У Мінску з 1925. Сакратар музычнай падсекцыі Інбелкульту (19251928), потым у Акадэміі навук БССР (19291930). Удзельнік этнаграфічных экспедыцый на Палессі, на Полаччыне, у паўночных раёнах Беларусі.

Член выдавецкага таварыства «Загляне сонца і ў наша ваконца». Выдаў сваім коштам зборнік «Беларускія песні з нотамі»[2] (1910), зборнік «Беларускія народныя песні з нотамі» (разам з А. Зязюлем, 1912), зборнікі паэзіі Я. Купалы «Гусляр», «Адвечная песня», тры зборнікі апавяданняў Я. Коласа, першую кнігу У. Галубка «Апавяданні», зборнікі навел Таўруса і Гвазда.

У Вільні выдаў «Народны спеўнік» (1920), «Школьны спеўнік»[3] (1920), «Навука спеву»[4] (1923), «Беларускі дзіцячы спеўнік» (1925). У Вільні рыхтаваў «Канцэртны спеўнік»[5], «Аднагалосыя, двухгалосыя і харавыя канцэртныя спевы». Планаваў выданне вялікага музыка-этнаграфічнага зборніка беларускіх песень, запісаных ім у 1906—1920 гг. З 1925 г. жыў у БССР. Падрыхтаваў да друку ў БССР зборнікі «Аднагалосыя, двухгалосыя і шматгалосыя народныя песні», «Дзіцячыя гульні», зборнік фартэпіянных твораў рэвалюцыйнага зместу на тэксты беларускіх пісьменнікаў. Збіраў фальклор на Палессі і ў Падзвінні.

Аўтар артыкулаў у беларускім перыядычным друку. У часопісе «Наш край» апублікаваў арт. «Праграма-інструкцыя для збіральнікаў беларускай музычна-этнаграфічнай творчасці» (1925).

Арыштаваны ў 1933 г., памёр у лагеры.

У архівах Беларусі і Вільні захоўваецца да 1000 запісаў беларускага меласу, сабраных Грыневічам.

Ацэнкі[правіць | правіць зыходнік]

Фалькларыстычную і музычна-прапагандысцкую дзейнасць Грыневіча высока ацанілі З. Бядуля[6], кампазітар і знавец беларускага меласу М. В. Анцаў.

Зноскі

  1. Паводле БелСЭ.
  2. Песні, апублікаваныя ў зборніку, збіраў цягам 4 гадоў сам Грыневіч.
  3. Музычны дапаможнік, цалкам заснаваны на нацыянальным песенным матэрыяле.
  4. Падручнік для беларускіх пачатковых і сярэдніх школ.
  5. Народныя песні, гарманізаваныя для хору А. Грачанінавым.
  6. У артыкуле «Беларуская народная мелодыя».

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Крыловіч Н. П. Улюбёны ў песню // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. — Мн.: Полымя. — ISSN 0131-2669., №1, 1980. С. 14—15.
  • Ліс А. С. Грыневіч Антон Антонавіч // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. У 12 т. Т.4. Графік — Зуйка / Беларуская Савецкая Энцыклапедыя; Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: Бел.Сав.Эн., 1971. — 608 с.: іл., карты. Без ISBN.. С. 56.
Commons