Арэхаўка

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Арэхаўка
Orzechówka, orzechówka zwyczajna (Nucifraga caryocatactes).jpg
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Nucifraga caryocatactes (Linnaeus, 1758)

Арэал
выява
Ахоўны статус
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS   561630
NCBI   56786
EOL   917366

Арэхаўка, або Кедраўка[1] (Nucifraga caryocatactes) — від птушак з сямейства крумкачовыя (Corvidae).

Знешні выгляд[правіць | правіць зыходнік]

Невялікая птушка, крыху драбнейшая за галку і з больш тонкай і доўгай дзюбай. Даўжыня арэхаўкі 28-33 см, хваста 11 см, размах крылаў 52-60 см. Маса 125—190 грам. Афарбаваная ў цёмны карычнева-буры колер з белымі плямамі, якіх няма толькі на верхнім баку галавы. На канцы хваста светлая аблямоўка. Самка мала адрозніваецца ад самца: яна крыху святлейшая, і белыя плямы не так выразна абмежаваныя.

Паводзінамі і велічынёй крыху падобная да сойкі. Адрозніваецца выразнай афарбоўкай: карычневая з мноствам кроплепадобных белых плямак i характэрным белым заканчэннем адносна кароткага хваста. У палёце добра бачнае белае падхвосце, шырокiя крылы i вялiкая галава. Маладыя больш светлыя i з меншай колькасцю плямаў. Моцная дзюба выразна адрознiвае еўрапейскi падвiд ад азiяцкага.

Пашырэнне[правіць | правіць зыходнік]

Арэал разарваны: Балканы, горы Дынар i Альпы, Карпаты, Судэты, Рудава, Шумава i на захад праз Цюрынгскi Лес да Ардэн i ад поўдня Скандынавii праз Польшчу, балтыйскiя краiны, Беларусь, паўночны захад Расіі да Цiхага акіяна, Японii i Тайваня. Ізаляваны арэал ад Гiмалаяў да паўночна-заходняй часткі Кiтая.

Жыве ў вялікіх старых хваёвых лясах з перавагай елак, прымессю пiхты і густым падростам, у тайзе — з еўрапейскага кедра i лiстоўнiцы. У Альпах даходзiць да 2300 м.

Месца зімовак: у межах гнездавога арэала, у Казахстане і амаль усёй Еўропе. На Беларусі рэдкі на гнездаванні і зімуючы від.

Асаблівасці біялогіі[правіць | правіць зыходнік]

Корміцца насеннем елкі, хвоі, дуба, арэхамі, насякомымі і іх лічынкамі. Разносіць і хавае ў зямлю жалуды і арэхі, чым спрыяе ўзнаўленню лясоў.

Гняздо амаль заўсёды на хваёвым дрэве ў развілцы галін каля ствала (звычайна пад прыкрыццем звісаючых галінак), 3-8 м над зямлёй. Слаістае: знешняя частка ў форме шара з выступаючымі па-за гняздо галінамі (галоўным чынам яловыя, з каранямi, травой, таўшчыня каля 3 см), цэнтр. частка — з перагнiлай драўнiны i моху (таўшчыня 8 см), унутраная частка — з травы і лішайнікаў, каранёў, часам з прымессю лыка і пёраў. Дыяметр каля 30 см.

Яйкі 3-4 (часам 2-5), пераважна вельмі падоўжаныя з тупым вузейшым канцом або слаба падоўжаныя з завостраным вузейшым канцом (абодва тыпы могуць знаходзiцца адначасова ўадной кладцы). Светла-блакітныя, блакiтна-шэрыя з зеленаватым адценнем. Толькі паверхневыя, густыя і вельмі дробныя аліўкава-карычневыя плямкі, альбо падвойныя: глыбокія — шэра-папялістыя, паверхневыя — аліўкава-карычневыя, дробныя і больш густыя. Памеры: 34 х 24 мм.

Падвіды[правіць | правіць зыходнік]

Вылучаецца каля 10 падвiдаў, у т.л.

  • N. c. caryocatactes — у Еўропе;
  • N. c. macrorhynchos — на Урале і далей на ўсход да Цiхага акіяна.

Зноскі

  1. Напісанне Арэхаўка, Кедраўка ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах., Т.2. Мн., 1996, С.15

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000. — 540 с.: іл. ISBN 83-01-13187-X