Асліннік двухгадовы

? Асліннік двухгадовы
Асліннік двухгадовы на лузе ля Блакітнай крыніцы
Навуковая класіфікацыя
Царства:	Расліны
Аддзел:	Кветкавыя
Клас:	Двухдольныя
Парадак:	Міртакветныя
Сямейства:	Кіпрэйныя
Род:	Асліннік
Від:	Асліннік двухгадовы
Навуковая назва
Oenothera biennis L.
Сістэматыка на ВікіВідах Выявы ў ВікіСховішчы ITIS   27368 NCBI   3942

Асліннік двухгадовы (Oenothéra biénnis) — двухгадовая расліна сямейства Кіпрэйныя (Onagraceae), родам з Паўночнай Амерыкі. У садаводстве разводзяць гатункі гібрыднага паходжання.

Сінаніміка

• Oenothera muricata L.
• Oenothera suaveolens Desf.
• Onagra biennis (L.) Scop.
• Onagra muricata (L.) Moench

Біялагічнае апісанне

Батанічная ілюстрацыя з кнігі О. В. Тамэ Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz (1885)

Кветка буйным планам

Суквецце

Двухгадовая расліна са стрыжневым глыбокім коранем. На першы год дае разетку лісця, прылеглага да глебы, лісце да 10-20 см даўжынёй, падоўжана-яйкападобнае ці авальная, на другі — прамастаячае, крэпкае, пакрытае кароткімі мяккімі валасамі сцябло вышынёй 60-100 см, якое нясе доўгае суквецце-пэндзаль.

Прыкаранёвае лісце эліптычнае, з хвосцікамі, які звужаюцца да аснавання, востраканцовыя; сцябловае лісце амаль сядзячае, шырокаланцэтнае, з дробназубчатым краем, да 5-7 см даўжынёй.

Кветкі буйныя, цытрынава-жоўтыя, пялёсткі даўжынёй да 2 см, з выманнем, тычачак 8.

Квітнее асліннік з чэрвеня па верасень, пладаносіць пачынае з канца ліпеня.

Насенне

Плады

Плод — кароткая цыліндрычная, чатырохгранная каробачка.

Паколькі кожны асноўны або бакавы пабег нясе да 120 кветак, гэта расліна можа добра рассявацца. Кожная капсула змяшчае да 200 семачак, афарбоўка якіх вар'іруе ад цёмна-карычневага да чорнага. Насенне каля міліметра даўжынёй, трохкутнае.

Распаўсюджванне

Натуральны арэал — Паўночная Амерыка. Быў завезены ў Еўропу ў XVII стагоддзі, а затым распаўсюдзіўся далей на ўсход. Зараз яна ў Еўропе атрымала такое шырокае распаўсюджванне, што ўспрымаецца большасцю насельніцтва як мясцовы від.

Зараз у дзікім выглядзе расце ў сярэдняй паласе Расіі, а таксама ў Перадкаўказзі і на Далёкім Усходзе, у Сярэдняй Азіі, у Беларусі сустракаецца па ўсёй Беларусі, месцамі ў значнай колькасці.

Аддае перавагу злёгку ўвільготненым месцапражыванням. Так, яго можна сустрэць на пясчаных наносах па берагах рэк, у поймах. Таксама з'яўляецца рудэральнай раслінай(руск.) бел. — расце па абочынах дарог, насыпаў, на склонах, узлесках, на пустазельных месцах.

Хімічны склад

Расліна ўтрымоўвае фітастэрыны, дубільныя рэчывы, у кветках маецца фарбавальнае рэчыва, трава змяшчае каўчук, арганічныя кіслоты, і флаваноіды.

Гаспадарчае значэнне

Дэкаратыўная гібрыдная форма

Медоносная, кармавая, харчовая, лекавая, алейная і дэкаратыўная расліна.

У кветкаводстве асліннік атрымаў распаўсюджванне як прыгожаквітнеючая расліна. Разводзяцца гібрыдныя гатункі аслінніка. Як дэкаратыўную расліну рэкамендуюць высейваць ў лесапарках на больш-менш ўрадлівых пясках, на чыгуначных і шашэйных насыпах і схілах.

У кожнай кветцы ёсць вялікая кропля нектару, лёгкадаступная пчолам і дастатковая для напаўнення іх мядовага зобіка. Мёдапрадуктыўнасць да 40 кг/га. Пылок з аслінніка пчолы не збіраюць. Ён жоўтага колеру, вельмі ліпне да цела пчалы і ў палёце цягнецца за ёй доўгімі ніткамі, якія застаюцца на прылётнай дошцы.

У маладым узросце, калі сцябло яшчэ не агрубела, асліннік добра есць быдла. Яна прыдатная для сіласавання, вараныя карані ядуць свінні.

Сцеблавае валакно прыдатнае для вытворчасці грубай пянькі. Насенне ўтрымоўвае 28,4 % алею, па іншых дадзеных — 40-50 %. У некаторых краінах Заходняй Еўропы вырошчваюць як алейную культуру (1 га пасеваў дае да 200 кг масла).

Карані можна спажываць у ежу як волкімі, так і варанымі.

Асліннік — двухгадовая расліна, уяўляе цікавасць пры засваенні пяшчаных зямель як фітамеліяратар.

Алей з насення выкарыстоўваецца ў касметычнай прамысловасці для вытворчасці крэмаў, ласьёнаў, губной памады.

Медыцынскае значэнне

Адвар кораня п'юць пры хваробах лёгкіх і болях у грудзях, адвар суквеццяў — пры запаленні нырак; адварам промывают раны.

Пры абязводжваючых паносах рэкамендуецца ўжываць унутр настой травы.

Прэпараты насення выкарыстоўваюцца для лячэння атапічнага дэрматыту, таксама атэрасклерозу і хваробы сэрца, дыябету, рэўматоіднага артрыту, захворванняў нервовай сістэмы.

Літаратура

• Лекарственные растения и и их применение. Изд. 5-5, перераб. и доп. «Наука и техника». Мн., 1974. 592 с. с ил. (АН БССР. Ин-т эксперим. ботаники им. В. Ф. Купревича)
• Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 941. Oenothera biennis L. — Ослинник двулетний // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 596. — ISBN 9-87317-128-9.
• В. И. Чопик, Л. Г. Дудченко, А. Н. Краснова; «Дикорастущие полезные растения Украины» Справочник; Киев, Наукова думка, 1983. (рос.)
• Єлін Ю. Я., Зерова М. Я., Лушпа В. І., Шаброва С. І. Дари лісів. — К.: «Урожай», 1979

Спасылкі

• Асліннік двухгадовы: інфармацыя на сайце GRIN (англ.)