Афанасій Андрэевіч Ахрэм

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Афанасій Андрэевіч Ахрэм
Дата нараджэння:

8 лютага 1914({{padleft:1914|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})

Месца нараджэння:

в. Урэчча, Вілейскі раён

Дата смерці:

5 сакавіка 2010({{padleft:2010|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:5|2|0}}) (96 гадоў)

Навуковая сфера:

хімія, біяарганіка

Навуковая ступень:

доктар хімічных навук

Навуковае званне:

акадэмік НАНБ, прафесар

Альма-матэр:

БПІ

Узнагароды і прэміі


Ордэн ЛенінаОрдэн «Знак Пашаны»Ордэн Айчыннай вайны I ступеніОрдэн Айчыннай вайны 2 ступеніОрдэн Чырвонай Зоркі

Афанасій Андрэевіч Ахрэм (8 лютага 1914, в. Урэчча, Вілейскі раён — 5 сакавіка 2010) — беларускі савецкі хімік-біяарганік. Акадэмік АН БССР (1970), доктар хімічных навук (1960), прафесар (1960). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны[1].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Скончыў БПІ ў 1934. У 1961-62 гадах А. А. Ахрэм працаваў у Гарвардскім і Стэнфардскім універсітэтах у лабараторыях пад кіраўніцтвам такіх выбітных хімікаў, як будучы нобелеўскі лаўрэат Р. Б. Вудвард і прафесар К. Джэрасі(англ.) бел.[2]. У 1963-72 загадчык лабараторыі хіміі картыкастэроідаў(руск.) бел. Інстытута арганічнай хіміі АН БССР. З 1974 дырэктар Інстытута біяарганічнай хіміі АН БССР, член Прэзідыума АН БССР з 1973[1].

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Аўтар больш за 800 навуковых прац, у тым ліку 13 манаграфій і 100 вынаходніцтваў[3].

Навуковыя даследаванні па біяарганічнай хіміі стэроідаў, бялкоў, пептыдаў(руск.) бел., нуклеатыдаў. Адкрыў рэакцыю гетероанелирования, рэакцыю хлорангидрида ацэтыльсаліцылавай кіслаты з цукрамі, нуклеазідамі і нуклеатыдаў, стэрэаспецыфічную перагрупоўку стэроідных гліцыдолаў пад дзеяннем грыньяраўскага рэагента; з'ява рухомасці падвойных сувязяў у спалучаных дыенавых злучэннях (1975)[1].

Галоўны рэдактар ​​часопіса «Известия АН БССР. Серия химических наук» з 1972[1].

Асноўныя працы[правіць | правіць зыходнік]

  • Полный синтез стероидов. М.: Наука, 1967 (совм. с Ю. А. Титовым).
  • Total Steroid Synthesis. New York, Plenum Press, 1970 (with Yu.A.Titov).
  • Стероиды и микроорганизмы. М.: Наука, 1970 (совм. с Ю. А. Титовым).
  • Экдизоны — стероидные гормоны насекомых. Мн.: Наука и техника, 1973 (совм. с И. С. Левиной, Ю. А. Титовым).
  • Экдистероиды: химия и биологическая активность. Мн.: Наука и техника, 1989 (совм. с Н. В. Ковганко).
  • Стероиды: Экологические функции. Мн.: Наука и техника. 1990 (совм. с Н. В. Ковганко).

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Дзяржаўная прэмія БССР 1988 за стварэнне навуковых асноў, распрацоўку тэхналогіі, арганізацыю доследнай вытворчасці і ўкараненне ў практыку аховы здароўя радыёдыягнастычных набораў[3].

Узнагароджаны ордэнамі Леніна (1976), «Знак Пашаны» (1952), Айчыннай вайны I ступені (1945), Айчыннай вайны II ступені (1944, 1985), Чырвонай Зоркі (1943), медалямі[3].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Ахрем Афанасий Андреевич // Биографический справочник — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 34. — 737 с.
  2. Afanasii A. Akhrem (on his birthday and his 70th year of scientific activity) (англ.) 
  3. 3,0 3,1 3,2 Академик АХРЕМ Афанасий Андреевич (руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Ахрем Афанасий Андреевич // Волков В. А. Вонский Е. В. Кузнецова Г. И. Выдающиеся химики мира. М.: Высшая школа, 1991.
  • Лахвич Ф. А., Лиштван И. И., Матвеев А. В. и др. Афанасий Андреевич Ахрем (К 85-летию со дня рождения) // Весці НАН Беларусі. Сер. хім. навук. 1998. № 1.
  • Мясникович М. В., Борисевич Н. А., Комаров В. С. и др. Афанасий Андреевич Ахрем (К 90-летию со дня рождения) // Весці НАН Беларусі. Сер. хім. навук. 2003. № 1.
  • Лесникович А. И., Крутько Н. П., Агабеков В. Е. и др. Афанасий Андреевич Ахрем (К 95-летию со дня рождения) // Весці НАН Беларусі. Сер. хім. навук. 2008. № 2.
  • Афанасий Андреевич Ахрем // Весці НАН Беларусі. Сер. хім. навук. 2010. № 2.