Бабур

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Бабур
араб.: ﻇﻬﻴﺮ ﺍﻟﺪﻳﻦ محمد بابر
Бабур
Дэталь мініяцюры. 1605-1615 гг., Брытанскі музей, Лондан
1-ы Падышах Індыі
30 красавіка 1526 — 26 снежня 1530
Пераемнік: Хумаюн
Эмір Кабула
кастрычнік 1504 — 26 снежня 1530
Папярэднік: Мукім
Пераемнік: Хумаюн
Эмір Ферганы
чэрвень 1494 — 1500
Папярэднік: Умар-Шэйх-мірза
 
Веравызнанне: Іслам, суніцкага толку
Нараджэнне: 14 лютага 1483(1483-02-14)
Андыжан
Смерць: 26 снежня 1530(1530-12-26) (47 гадоў)
Агра Індыя
Пахаваны: Сады Бабура (Бах-і Бабер), Кабул
Род: 1) Цімурыды
2) Вялікія Маголы
Бацька: Умар-Шэйх-мірза
Маці: Кутлуг-Нігар-ханым
Жонка: 1) Айша Султан-бегум
2) Бібі Мубарыка
3) Дзільдар-бегум
4) Гюльрух-бегум
5) Махам-бегум
Дзеці: сыны: Хумаюн, Камран Мірза, Аскары Мірза і Хіндал Мірза
дочкі: Гульбадан-бегум, Фахр ан-Ніса і Алтун Бішык

Бабур (араб.: ظهير الدين بابر, узб.: Zahiriddin Muhammad Bobur), поўнае імя Захір ад-дзін Мухамад Бабур,14 лютага 148326 снежня 1530) – індыйскі валадар і заснавальнік Імперыі вялікіх маголаў.

Падчас вялікіх геаграфічных адкрыццяў, выкліканых імкненнем заходніх еўрапэйцаў знайсці новыя шляхі ў Індыю, у гэтым рэгіёне дайшла справа да стварэння імперыі, якую яе валадары называлі Імперыяй вялікіх маголаў. Яе заснавальнікам стаў Бабур з роду мангольскага заваёўніка Тамерлана.

Пасля заўчаснай смерці свайго бацькі ён стаў ханам у Фергане, ужо ў 14 гадоў правёў першую заваёўніцкую вайну і здабыў Самарканд. Праз чатыры гады быў у некалькіх бітвах разбіты ўзбекскім палкаводцам Шайбанам і змушаны да ўцёкаў з Ферганы.

З рэшткамі свайго войска яму ўдалося здабыць Кабул і стварыць новую ваенную базу для сваіх заваёваў, скіроўваючы іх на Індыю. Першым крокам да здабыцця гэтай зямлі сталі рэгулярныя грабежніцкія напады на Пенджаб; у 1525 годзе ён авалодаў гэтай тэрыторыяй, у наступным годзе здабыў Дэлі і затым падпарадкаваў большасць паўночнаіндыйскіх дзяржаў.

Пасля пераможнай бітвы ля Сікры ў сакавіку 1527 года, у якой нанёс паразу аб'яднаным арміям раджпутанскіх князёў, яму здаўся галоўны горад Агра. Стварыў Магольскую імперыю, якая стала спадчыннай для яго роду. Пасля стварэння імперыі правёў рэарганізацыю дзяржаўных спраў, цалкам змяніў адносіны зямельнай уласнасці. Усю зямлю абвясціў сваёй уласнасцю. Фергану, аднак, больш ніколі не здабыў. Быў забіты адным са сваіх палітыкаў.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Muzaffar Alam & Sanjay Subrahmanyan (Eds.) The Mughal State 1526—1750. Delhi, 1998.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]