Баявыя дзеянні на востраве Даманскі 1969

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Памежны канфлікт на востраве Даманскі
Location Ussuri-River.png
Дата 215 сакавіка, 11 верасня 1969
Месца востраў Даманскі на рацэ Усуры, (СССР, пасля КНР)
Вынік разгром войскаў КНР, тэрыторыя стала нічыёй[1]; пасля востраў быў перададзены КНР
Cупраціўнікі
Flag of the Soviet Union.svg СССР Flag of the People's Republic of China.svg КНР
Ваенныя страты
58 забіта, 94 паранена дакладны лік невядомы

Баявыя дзеянні на востраве Даманскі 1969 — адбіццё савецкімі пагранічнікамі і ваеннаслужачымі ўзброеных спроб парушэння тэрытарыяльнай цэласнасці СССР і недатыкальнасці дзяржаўнай граніцы СССР з кітайскага боку ў раёне вострава Даманскі (басейн ракі Усуры).

У сярэдзіне 1960-х у Кітаі пачалася «Вялікая пралетарская культурная рэвалюцыя», якая прывяла да ўсталявання ў краіне ваенна-бюракратычнай дыктатуры, павышэння ролі арміі, мілітарызацыі грамадства. Адной з асноў унутранай і знешняй палітыкі КНР стаў ваяўнічы антысаветызм. Пачасціліся правакацыйныя акты з боку Кітая на савецкай граніцы, спробы захопу ўчасткаў тэрыторыі СССР. Кітайскія ўлады размясцілі ў прыгранічных з Савецкім Саюзам раёнах шматлікія падраздзяленні ўзброеных сіл і так званай «працоўнай арміі», разгарнулі будаўніцтва ваенных пасяленняў. Прылеглая да савецкай граніцы паласа тэрыторыі да 200 км шырынёй была аб'яўлена «перадавой лініяй абароны Кітая», з высяленнем мясцовага насельніцтва ў глыбінныя раёны краіны.

У ноч на 2 сакавіка 1969 каля 300 кітайскіх ваенных парушылі граніцу СССР па рацэ Усуры і высадзіліся на востраве Даманскі. Кітайцы абсталявалі пазіцыі супрацьтанкавымі гарматамі, мінамётамі, гранатамётамі і кулямётамі. Раніцай парушальнікі былі заўважаны савецкай пагранічнай аховай, якая пасля працяглага бою аднавіла граніцу. Загінулі 32 савецкія пагранічнікі, 14 атрымалі раненні.

15 сакавіка 1969 на востраў Даманскі ўварваўся пяхотны полк Народна-вызваленчай арміі Кітая пры падтрымцы двух танкаў і артылерыі. Бой працягваўся ўвесь дзень, а востраў пераходзіў з рук у рукі восем разоў. Пагранічнікам аказалі падтрымку рэгулярныя часці Савецкай Арміі (падраздзяленні 45-га армейскага корпуса). Загінулі 17 пагранічнікаў і 9 мотастралкоў.

На працягу паўгода пагранічнікі адбівалі спробы кітайцаў высадзіцца на востраў (у т.л. з прымяненнем рэактыўных установак «Град»).

У верасні 1969 старшыні ўрадаў СССР і КНР падпісалі пагадненне аб захаванні статус-кво граніцы і непрымяненні зброі пры вырашэнні пагранічных спрэчак. Сітуацыя вакол вострава Даманскі была ўрэгулявана. Абодва бакі працягвалі сцвярджаць, што востраў належыць ім і знаходзіцца пад іх кантролем, але фактычна ён адышоў Кітаю. У пачатку 1990-х, пасля правядзення дэмаркацыі савецка-кітайскай граніцы, частка астравоў на рацэ Усуры, у тым ліку Даманскі, былі перададзены Кітаю афіцыйна.

Мяркуецца, што пагранічныя канфлікты СССР з Кітаем, хаця і маглі прывесці да поўнамаштабнага сутыкнення з прымяненнем ядзернай зброі, спынілі спробы кітайскага боку сілай аднавіць справядлівасць (паводле кітайскага пункту гледжання) адносна прыналежнасці спрэчных тэрыторый.

Зноскі

  1. У выніку бою 15 сакавіка 1969 года кітайскія войскі былі выбіты з Даманскага з вялікімі стратамі і не вярталіся на востраў да верасня, калі савецкім памежнікам быў аддадзены загад не адкрываць агонь па парушальніках. Гл.: Рябушкин Д. С. Мифы Даманского. — М.: АСТ, 2004. — С. 151, 263—264.
Беларусы ў войнах другой паловы XX стагоддзя
Кітай 1946—1950Карэя 1950—1953Венгрыя 1956Суэцкі крызіс 1956Лаос 1960—1970Куба 1962Алжыр 1962—1964Егіпет 1962—1975Йемен 1962—1969В'етнам 1961—1974Сірыя 1967—1973Мазамбік 1967—1979Чэхаславакія 1968Даманскі 1969Жаланашколь 1969Камбоджа 1970Бангладэш 1972—1974Ангола 1975—1979Эфіопія 1977—1979Афганістан 1978—1989Сірыя і Ліван 1982Азербайджан і Арменія 1987—1994