Браты Грым

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Браты Грым
Grimm.jpg
Імя пры нараджэнні:

Вільгельм Грым, Якаб Грым

Месца нараджэння:

Ханау, ландграфства Гесэн-Касель

Месца смерці:

Берлін, каралеўства Прусія

Грамадзянства:

Прусія каралеўства Прусія

Род дзейнасці:

лінгвісты і даследчыкі нямецкай народнай культуры.

Помнік у Ханау

Браты Грым: Вільгельм Карл (24 лютага 1786 года ў Ханау — 16 снежня 1859 года ў Берліне) і Якаб Людвіг Карл (4 студзеня 1785 года ў Ханаве — 20 верасня 1863 года ў Берліне) — вядомыя нямецкія пісьменнікі і мовазнаўцы, сябры Берлінскай Акадэміі Навук. Братам Якаба і Вільгельма быў мастак Людвіг Грым.

Адным з галоўных накірункаў дзейнасці братоў Грым быў збор паданняў, міфаў і народных казак, якія яны перапрацавалі ў зборнікі казак якія сталі класікай і былі перакладзены на шматлікія мовы. Акрамя гэтага, у 2006 годзе быў знойдзены слоўнік нямецкай мовы, што быў створаны братамі Грым, і стаў адным з першых такіх слоўнікаў.

Біяграфіі[правіць | правіць зыходнік]

Дзяцінства і маладосць[правіць | правіць зыходнік]

Якаб нарадзіўся 4 студзеня 1875 г., Вільгель — 24 лютага 1786 г. у сям'і чыноўніка ў нямецкіх горадзе Ханау. Баць спачатку працаваў адвакатам ў Ханау, потым займаўся юрыдычнымі справамі ў князя Ханаўскага. Браты раслі ў шчаслівай, прыстойнай сям'і, ва ўмовах ладу і дабрабыту. Адрозніваліся навуковымі здольнасцямі: за 4 гады прайшлі 8-гадовы курс гімназіі. З дзяцінства вельмі сябравалі адзін з адным, і гэтая сяброўская сувязь захавалася на ўсё жыццё. Бацька памёр у 1796 г., і толькі дзякуючы дапамозе цёткі дзеці змаглі скончыць вучобу.

Атрымалі юрыдычную адукацыю ў Маргбургскім універсітэце. Яшчэ падчас вучобы зацікавіліся нямецкай і замежнай літаратурай. Якаб Грым з 1805 г. па 1809 г. працаваў спачатку бібліятэкарам у Жэрома Банапарта ў Вільгельстэге, а потым статсаўдытарам.

У 1815 г. Якаб Грым быў накіраваны на Венскі кангрэс разам з прадстаўніком Касэльскага курфюршаства. Але служба была яму ў цяжар; ён адмовіўся ад прафесуры, якую яму прапанавалі ў Боне, і робіцца бібліятэкарам у Касэле, дзе яго брат працаваў сакратаром з 1814 г.

«Казкі братоў Грым»[правіць | правіць зыходнік]

Браты пачалі збіраць казкі яшчэ ў 1807 г. Першы зборнік меўся ў іх на руках ў 1810 г. і быў запісаны з вуснаў гесэнскіх казачнікаў. Наступны варыянт быў гатовы ў 1812 г. і налічваў ужо 86 казак, а ў першым выданні (1814 г.) было дадана яшчэ 70. Публікацыі казак судзейнічаў Ахім фон Арнім, які ў 1806-07 гг. ужо ўдзельнічаў разам з Клеменсам Брэнтана ў выданні зборніка нямецкіх народных песняў «Чароўны рог хлопчыка». У 1819 г. выйшла другое выданне казак, якое змяшчала ўжо 170 твораў. Тытульны ліст падрыхтаваў мастак Людвіг Грым, родны брат Якаба і Вільгельма. Апошняе прыжыццёвае выданне пабачыла свет у 1857 г. и налічвала 210 казак. Паступова набыўшы папулярнасць, яны з часам увайшлі ў скарбніцу сусветнай літаратуры, зрабаліся крыніцай натхнення мносства пісьменнікаў і мастакоў, прадметам сотняў экранізацый. У 2005 г. «Казкі братоў Грым» былі ўнесены ў міжнародны рэестр ЮНЭСКА «Памяць свету».

Іншая творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Якаб Грым сфармуляваў так званы «закон Грыма» аб першым германскім перамяшчэнне зычных. На думку многіх лінгвістаў, быў адным з піянераў навуковай германістыкі. Я. Грыму належыць праца «Нямецкая міфалогія» (1835 г) і — сумесна з братам Вільгельмам — «Слоўнік нямецкай мовы», які яны пачалі збіраць з 1852 г. і да самай смерці. Праца была завершана і канчаткова выдадзена толькі ў 1961 г. Сярод выдатных твораў Вільгельма Грыма — «Нямецкі гераічны эпас» (1829).

Сталасць і апошнія гады[правіць | правіць зыходнік]

У 1825 г. Вільгельм ажаніўся, але абодва браты працягваюць працаваць разам. У 1829 г. памёр дырэктар Касэльскай бібліятэкі, але яго месца дасталося не Якабу Грыму, а іншаму, чужому чалавеку. Браты зволіліся. У 1830 г. Якаб быў запрошаны прафесарам нямецкай літаратуры і старэйшым бібліятэкарам ў Гетынгенскі ўніверсітэт, а Вільгельм уладкаваўся там малодшым бібліятэкарам, а ў 1835 г. быў узведзены ў неардынарныя прафесары.

У 1837 г. да ўлады прыйшой новы кароль, які адразу змяніў Канстытуцыю. Браты выказалі пратэст, былі зволеныя і вярнуліся ў Касэль. У 1840 г. Прусію ўзначаліў кароль Фрыдрых Вільгельм IV, які адразу ж запрасіў братоў у Берлін. Там яны атрымалі права чытаць лекцыі ў славутым Берлінскім універсітэце і былі абраныя ў члены Берлінскай акадэміі. У Берліне браты жылі і працавалі да самай смерці. Вільгельм Грым памёр 16 снежня 1859 г., а Якаб — 20 верасня 1863 г.

Некаторыя казкі[правіць | правіць зыходнік]

  • Жалезны Ганс (нямDer starke Hans)
  • Кароль-жабяня і жалезны Генрых (нямDer Froschkönig oder der eiserne Heinrich)
  • Залаты гусь (ням. Die goldene Gans)
  • Злодзей у цярноўніку (нямDer Jude im Dorn)
  • Тры маленькіх лесавіка (нямDie drei Männlein im Walde)
  • Аднавочка, Двухвочка і Трохвочка (нямEinäuglein, Zweiäuglein und Dreiäuglein)
  • Прыёмыш Божай Маці (нямMarienkind)
  • Тры гультая (нямDie drei Faulen)
  • Тры праля (нямDie drei Spinnerinnen)
  • Старая ў лесе (нямDie Alte im Wald)
  • Шкляначкі Божай Маці (ням. Muttergottesgläschen)
  • Цудоўная птушка (ням. Fitchers Vogel)
  • Падарункі маленькага народца (ням. Die Geschenke des kleinen Volkes)
  • Стролік-накрыйся, залаты асёл і дубінка з меха (ням. Tischchen deck dich, Goldesel und Knüppel aus dem Sack)
  • Моцны Ганс (ням. Der starke Hans)
  • Каралеўскія дзеці
  • Кароль з Залатой гары (ням. Der König vom goldenen Berg)
  • Белая змяя (ням. Die weiße Schlange)
  • Разбойнік і яго сыны
  • Тры змяіныя лісточкі (ням. Die drei Männlein im Walde)
  • Беласнежка (ням. Schneewittchen)
  • Брэменскія музыканты (нем. Die Bremer Stadtmusikanten)
  • Воўк і сямёра казлянят (ням. Der Wolf und die sieben jungen Geißlein)
  • Гензель і Грэтэль (ням. Hänsel und Gretel)
  • Салодкая каша (ням. Der süße Brei)
  • Сяброўства кошкі і мышы (нем. Katze und Maus in Gesellschaft)
  • Кароль Драздабарод (ням. König Drosselbart)
  • Разумная Эльза (ням. Die kluge Else)
  • Гаспадыня Мяцеліца (ням. Frau Holle)
  • Чорт з трыма залатымі валасамі (ням. Der Teufel mit den drei goldenen Haaren)
  • Дванаццаць братоў (ням. Die zwölf Brüder)
  • Зорныя талеры (ням. Die Sterntaler)
  • Хрустальны шар (ням. Die Kristallkugel)
  • Рапунцэль (ням. Rapunzel)
  • Румпельштыльцхен (ням. Rumpelstilzchen)
  • Саломінка, боб і вугалёк (ням. Strohhalm, Kohle und Bohne)
  • Пра рыбака і яго жонку (ням. Von dem Fischer un syner Fru)
  • Беласнежка і Чырвоназорка (ням. Schneeweißchen und Rosenrot)
  • Дзева Малейн (ням. Jungfrau Maleen)
  • Адданыя звяры (ням. Die treuen Tiere)
  • Вор і яго настаўнік (ням. De Gaudeif un sien Meester)
  • Храбры кравец (ням. Das tapfere Schneiderlein)
  • Казка пра таго, хто хадзіў страху вучыцца (ням. Märchen von einem, der auszog, das Fürchten zu lernen)
  • Папялушка (ням. Aschenputtel)

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]