Вадарод
|
|||||
| Вонкавы від простага рэчыва | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Уласцівасці атама | |||||
| Імя, сімвал, нумар |
Вадарод / Hydrogenium (H), 1 |
||||
| Атамная маса (малярная маса) |
|||||
| Электронная канфігурацыя |
1s1 |
||||
| Радыус атама |
53 пм |
||||
| Хімічныя ўласцівасці | |||||
| Кавалентны радыус |
32 пм |
||||
| Радыус іона |
54 (−1 e) пм |
||||
| Электраадмоўнасць |
2,20 [1] (шкала Полінга) |
||||
| Ступені акіслення |
1,0, −1 |
||||
| Энергія іанізацыі (першы электрон) |
|||||
| Тэрмадынамічныя ўласцівасці простага рэчыва | |||||
| Шчыльнасць (пры з. у.) |
0,0000899 (пры 273K (0 °C)) г/см³ |
||||
| Тэмпература плаўлення |
14,01 K |
||||
| Тэмпература кіпення |
20,28 K |
||||
| Цеплыня плаўлення |
0,117 кДж/моль |
||||
| Цеплыня выпарэння |
0,904 кДж/моль |
||||
| Малярная цеплаёмістасць |
14,235[2] Дж/(K·моль) |
||||
| Малярны аб'ём | |||||
| Крышталічная рашотка простага рэчыва | |||||
| Структура рашоткі |
гексаганальная |
||||
| Параметры рашоткі |
a=3,780 c=6,167 Å |
||||
| Тэмпература Дэбая |
110 K |
||||
| Іншыя характарыстыкі | |||||
| Цеплаправоднасць |
(300 K) 0,1815 Вт/(м·К) |
||||
| 1 | Вадарод |
|
H
1,0079
|
|
| 1s1 | |
Вадарод — першы хімічны элемент у табліцы Мендзялеева. Абазначаецца сімвалам H (ад лац.: hydrogenium «утваральнік вады»; ад старажытнагрэцкага ύδρω «вада» і γίγνομαι «станавіцца», «узнікаць», «утварацца»).
Вадарод з'яўляецца самым лёгкім і самым распаўсюджаным хімічным элементам Сусвету. Вадарод ўваходзіць у склад вады і большасці арганічных злучэнняў.
Пры звычайных тэмпературы і ціску, вадарод ўяўляе сабой бескаляровы, без смаку і паху, нетаксічны, лёгкі на загаранне двухатамны газ з малекулярнай формулай H2. Вадарод лёгка ўтварае кавалентныя сувязі з большасцю неметалаў, таму ў Зямных умовах атамарны вадарод сустракаецца рэдка. Вадарод адыгрывае вялікую ролю ў акісляльна-аднаўляльных рэакцыях, калі адбываецца абмен пратонамі паміж малекуламі ў растворы.
Ва ўтварэнні іоннай сувязі атам вадароду можа ўдзельнічаць як у выглядзе адмоўна зараджаных часціц — аніёнаў H- (т.зв. гідрыду), так і ў выглядзе дадатна зараджаных часціц H+. Катыён H+ абазначаны так, нібы складаецца з голага пратона, але ў рэчаіснасці катыёны вадароду ў іоннай сувязі заўсёды сустракаюцца ў выглядзе больш складаных утварэнняў.
Вадарод мае тры ізатопы: процій 1H, дэйтэрый ²H (або D), і трыцій ³H (або T). Процій і дэйтэрый стабільныя, а трыцій — радыеактыўны з перыядам паўраспаду 12,5 гадоў.
Найбольш распаўсюджаны ізатоп вадароду — процій, які мае адзін пратон і не мае нейтронаў. Як самы просты з атамаў элементаў, атам вадароду часта выкарыстоўвалі у тэарэтычных разліках і мадэляванні. Напрыклад, атам вадароду — гэта адзіны нейтральны атам, для якога можна аналітычна развязаць ураўненне Шродынгера. Вывучэнне энергетычных узроўняў і сувязей у атаме вадароду адыграла ключавую ролю ў развіцці квантавай механікі.
Газападобны вадарод упершыню штучна атрыманы ў пачатку 16-га стагоддзя, падчас змешвання металаў з моцнымі кіслотамі. У 1766—1781 гг. Генры Кавендыш стаў першым, хто зразумеў, што газападобны вадарод — гэта самастойнае рэчыва. У 1783 г. Лавуазье першы атрымаў вадарод з вады і даказаў, што вада ёсць хімічным злучэннем вадароду з кіслародам. Адсюль і назва вадароду.
Прамысловая вытворчасць ажыццяўляецца ў асноўным шляхам паравой канверсіі прыроднага газу, радзей з дапамогай больш энергаёмістых метадаў, такіх як электроліз вады. Большая частка атрыманага вадароду выкарыстоўваецца пры апрацоўцы выкапнёвага паліва (напрыклад, пры гідракрэкінгу) і ў вытворчасці аміяку.
Вадарод з'яўляецца крыніцай праблем у металургіі, бо можа павялічваць крохкасць многіх металаў, што ўскладняе праектаванне трубаправодаў і ёмістасцей.
Змест |
Гісторыя адкрыцця [правіць]
Уласцівасці [правіць]
Ізатопы [правіць]
Атрыманне [правіць]
Выкарыстанне [правіць]
Гл. таксама [правіць]
- Атам вадароду
- Вадкі вадарод
- Злучэнні вадароду
- Антывадарод
- Вадародная энергетыка
- Малекула вадароду
- Малекулярны іон вадароду
- Zero Regio
Зноскі
- ↑ Hydrogen: electronegativities (англ.) . Webelements. Праверана 15 ліпеня 2010.
- ↑ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) Химическая энциклопедия: в 5 т — Москва: Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1. — С. 400-402. — 623 с. — 100 000 экз.
Крыніцы [правіць]
- Глинка Н.Л. Общая химия — Ленинград: "Химия", 1984.
Спасылкі [правіць]
