Вольны горад Кракаў
З пляцоўкі Вікіпедыя.
| Вольны горад Кракаў (Кракаўская рэспубліка) Wolne, Niepodległe i Ściśle Neutralne Miasto Kraków z Okręgiem |
|||||||||
|
|||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||
 Тэрыторыя Вольнага горада Кракава на стыку Прусіі, Расіі і Аўстрыі |
|||||||||
| Сталіца | Кракаў | ||||||||
| Найбуйнейшыя гарады | Кракаў, Хжануў, Тжэбіня, Нова Гура | ||||||||
| Мова | польская мова | ||||||||
| Рэлігія | Рымска-каталіцкая царква | ||||||||
| Валюта | Польскі злоты | ||||||||
| Плошча | 1,164 кв.км (1815 год) | ||||||||
| Насельніцтва | 95 000 чал (1815) 146 000 (1843) |
||||||||
| Гісторыя | |||||||||
| - 3 мая 1815 | Венскі кангрэс | ||||||||
| - 29 лістапада 1830 | Паўстанне 1830—1831 гадоў | ||||||||
| - 16 лістапада 1846 | Кракаўскае паўстанне | ||||||||
.svg){kind=small}
Вольны незалежны і строга нейтральны горад Кракаў з акругай (польск.: Wolne Miasto Kraków) альбо Кра́каўская рэспу́бліка (польск.: Rzeczpospolita Krakowska) — створаная паводле ўмоў Венскага кангрэсу горад-дзяржава пад кантролем трох суседзяў: Расійскай імперыі, Прусіі і Аўстрыі. Была ўтвораная 18 кастрычніка 1815 з паўднёвай часткі Варшаўскага княства і напачатку мела абмежаваную ўнутраную аўтаномію.
У 1833 годзе дзяржавы-апякункі навязалі Кракаву новую канстытуцыю, якая фактычна пераўтварыла яго ў пратэктарат. У 1836—1846 Вольны горад Кракаў быў акупаваны аўстрыйскімі войскамі. Па здушэнні Кракаўскага паўстання тэрыторыя Кракаўскай рэспублікі была анэксаваная Аўстрыйскай імперыяй.
Гл. таксама[правіць]
Літаратура[правіць]
- Кракаўская рэспубліка // БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.445
- Janina Bieniarzówna, Jan M. Małecki i Józef Mitkowski (red.) Dzieje Krakowa, t.3 (Kraków w latach 1796—1918), Kraków 1979.
- W. Tokarz, Wolne Miasto Kraków, w: Polska, jej dzieje i kultura. Od czasów najdawniejszych do chwili obecnej, Warszawa 1927.
- A. Lewak, Rzeczpospolita Krakowska, w: Polska, jej dzieje i kultura. Od czasów najdawniejszych do chwili obecnej, Warszawa 1927.
- A. Chwalba, Historia Polski 1795—1918, Kraków 2000.
- A. Jakimyszyn, Żydzi krakowscy w dobie Rzeczypospolitej Krakowskiej, Kraków-Budapeszt 2008.
- Ziemia chrzanowska i Jaworzno, Kraków 1969.
Спасылкі[правіць]
На ВікіСховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вольны горад Кракаў- http://www.krakow.friko.pl/html/pozorne_panstwo.html
- http://149.156.142.12/fortykrakow/wolnykrakow/wolkrak.htm
- http://www.twierdza.art.pl/a_wmk.htm
- http://homepage.mac.com/crowns/chrzanovia/historia/av1809-46.html
.svg){kind=small}
