Выраджаныя каметы

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Астэроід (3552) Дон Кіхот (15 m) каля перыгелія ў 2009 годзе

Выраджаная камета — гэта камета, якая страціла большую частку сваіх лятучых рэчываў і таму пры набліжэнні да Сонца ўжо не якая ўтварае хвост ці кому. Усе лятучыя рэчывы ўжо выпарыліся з ядра каметы, а тыя пароды, што засталіся складаюцца, ў асноўным з адносна цяжкіх нелятучых элементаў, падобных з тымі, якія распаўсюджаны на паверхні астэроідаў[1][2]. Вымерлыя каметы ўяўляюць сабой невялікія цёмныя нябесныя целы, якія вельмі цяжка выявіць нават у самыя моцныя тэлескопы.

Прырода вымерлых камет[правіць | правіць зыходнік]

Вялікі эксцэнтрысітэт (0,66) астэроіда (14827) Гіпнас указвае на яго магчымае каметнае паходжанне

Каб камета ператварылася ў вымерлую, ёй зусім не абавязкова губляць ўсе свае лятучыя рэчывы: дастаткова толькі, каб яны апынуліся запячатанымі пад слоем ападкавых нелятучых злучэнняў. Такія слаі могуць утварацца, калі ў складзе паверхні каметы ёсць нелятучых злучэння. Калі газы і іншыя лятучыя рэчывы выпараюцца, нелятучыя злучэнні абложваюцца ўніз і, назапашваючыся, утвараюць скарынку таўшчынёй у некалькі сантыметраў, якая, у рэшце рэшт, цалкам перакрывае доступ сонечнай энергіі ў глыбінныя слаі. У выніку сонечнае цяпло ўжо не можа прабіцца скрозь гэтую скарынку і нагрэць іх да тэмпературы, пры якой яны пачалі б выпарацца, — камета ператвараецца ў вымерлага за апошнія гады. Такія тыпы камет яшчэ часам называюць ўтоенымі або снулымі. Прыкладам такога цела можа з'яўляцца астэроід (14827) Гіпнас[3].

Тэрмін спячая камета таксама выкарыстоўваецца для апісання неактыўных камет, якія могуць стаць актыўнымі, калі апынуцца досыць блізка да Сонца. Напрыклад, пры праходжанні перыгелія ў 2008 годзе значна актывізавалася каметная актыўнасць астэроіда (52872) Акіроя[4]. А астэроід (60558) Эхекл, пасля таго як у яго было зафіксавана з'яўленне комы, атрымаў яшчэ і каметнае абазначэнне 174P/Echeclus.

Адрозненні паміж каметамі і астэроідамі[правіць | правіць зыходнік]

Калі астэроіды і каметы былі вылучаныя ў два розных класа, доўгі час не былі сфармуляваны асноўныя адрозненні гэтых класаў адзін ад аднаго. Вырашыць гэтае пытанне ўдалося толькі ў 2006 годзе на 26-й генеральнай асамблеі ў Празе. Асноўным адрозненнем паміж астэроідам і каметай было прызнана тое, што камета ў працэсе набліжэння да Сонца фармуе вакол сябе кому па-за сублімацыі лёду зблізку паверхні пад дзеяннем сонечнага выпраменьвання, астэроід ж комы ніколі не ўтварае. У выніку некаторыя аб'екты атрымалі адразу два абазначэння, паколькі спачатку яны былі класіфікаваны як астэроіды, але потым, пры выяўленні ў іх каметнай актыўнасці, атрымалі яшчэ і каметнае абазначэнне. Яшчэ адно адрозненне складаецца ў тым, што каметы, як правіла, маюць больш выцягнутыя арбіты, чым большасць астэроідаў, — такім чынам, «астэроіды» з вялікім эксцэнтрысітэтам арбіт, хутчэй за ўсё, з'яўляюцца ядрамі вымерлых камет. Іншы важны паказчык — блізкасць арбіты да Сонца: мяркуецца, што большасць аб'ектаў, якія рухаюцца па блізкіх да Сонца арбітах, таксама з'яўляюцца вымерлымі каметамі[5]. Прыкладна 6% усіх астэроідаў, якія збліжаецца з Зямлёй, з'яўляюцца вымерлымі каметамі, якія ўжо цалкам знясілілі свае запасы лятучых рэчываў[3][6]. Цалкам магчыма, што ўсе каметы рана ці позна губляюць усе свае лятучыя рэчывы і ператвараюцца ў астэроіды.

Зноскі

  1. «If comets melt, why do they seem to last for long periods of time?», Scientific American, November 16, 1998
  2. «What is the difference between asteroids and comets?», Rosetta FAQ, ESA
  3. 3,0 3,1 Whitman, Kathryn; Alessandro Morbidelli and Robert Jedicke (2006). The Size-Frequency Distribution of Dormant Jupiter Family Comets. http://arxiv.org/abs/astro-ph/0603106v2. Retrieved on 2008-02-08. 
  4. Trigo-Rodríguez, Melendo, García-Hernández, Davidsson, Sánchez A continuous follow-up of Centaurs, and dormant comets: looking for cometary activity. (PDF). European Planetary Science Congress (2008). Архівавана з першакрыніцы 3 ліпеня 2012. Праверана 12 кастрычніка 2008.
  5. SOHO's new catch: its first officially periodic comet. European Space Agency (25 September 2007). Архівавана з першакрыніцы 3 ліпеня 2012. Праверана 19 лістапада 2007.
  6. A. Morbidelli, W. F. Bottke Jr., Ch. Froeschlé, P. Michel (января 2002). W. F. Bottke Jr., A. Cellino, P. Paolicchi, and R. P. Binzel. ed. "Origin and Evolution of Near-Earth Objects" (PDF). Asteroids III (University of Arizona Press): 409–422. http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Morbidelli-etal_2002_AstIII_NEOs.pdf. 

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]