Вячэрніца гіганцкая

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Вячэрніца гіганцкая
GreaterNoctule.JPG
Вячэрніца гіганцкая
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Nyctalus lasiopterus Schreb., 1780

Сінонімы
Арэал
выява
Ахоўны статус
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS   632066
NCBI   59464
EOL   1038526

Вячэрніца гіганцкая (Nyctalus lasiopterus) — млекакормячае атрада рукакрылых. Ставіцца да сямейства Гладканосых лятучых мышэй. З'яўляецца самым буйным кажаном у Еўропе і Расіі.

Біялагічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Даўжыня цела 84-104[1], перадплечча 65-69 мм. Вушы кароткія, шырокія, закругленыя са скурнымі складкамі.

Крылы вузкія, доўгія, завостраныя. Размах крылаў — 41—46 см[2]. На ніжнім баку крыла ўздоўж пярэдняга краю праходзіць палоска поўсці.

Поўсць густая, высокая, шаўкавістая; зверху карычнявата-рыжая, знізу больш светлая. Жывот нязначна святлей спіны, вобласці за вушамі больш цёмна афарбаваны. Маса ад 41 да 76 грамаў.

Харчаванне і лад жыцця[правіць | правіць зыходнік]

Гіганцкія вячэрніцы палююць над ляснымі палянкамі і паверхнямі вадаёмаў. Пачынаюць паляванне на вялікай вышыні, а затым спускаюцца бліжэй да зямлі. Ежай служаць буйныя жукі (Dynastinae, вусачы (Cerambycidae), майскія жукі (Melolonthinae), Lucanus) і начныя матылі[3]. На падставе аналізу крыві і памёту было ўстаноўлена, што гіганцкія вячэрніцы сілкуюцца дробнымі вераб'іных птушкамі ў перыяды іх міграцый. Устаноўлена, што іх здабычай былі Erithacus, Phylloscopus collybita, Sylvia і Phoenicurus. Аднак напады на птушак ніколі не ўдавалася назіраць, верагодна, у сувязі з тым, што паляванне адбываецца ўначы на вышынях больш за 700 метраў. Якім чынам адбываецца сам працэс палявання таксама невядома[4][5].

Эхалакацыйныя сігналы вельмі высокай інтэнсіўнасці з максімальнай частатой каля 18-19 кгц.

Жывуць гіганцкія вечерницы па 1-3 асобіны ў дуплах дрэў, у калоніях іншых кажаноў (у асноўным, Nyctalus noctula і малай вячэрніцы (Nyctalus leisleri)), радзей ўтвараюць калоніі па 8-13 і нават да 50 асобін[3]. Спароўванне ў канцы лета — пачатку восені. Цяжарнасць доўжыцца каля двух з паловай месяцаў, дзіцянятаў звычайна два[2].

У жніўні-верасні адлятае на зімоўку на поўдзень.

Распаўсюджванне і экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Лісцяныя лясы Паўднёвай, Заходняй і Усходняй Еўропы ад Францыі да Заволжжа і Каўказа, магчыма, Блізкі Усход. У Расіі сустракаецца ад заходніх межаў да Арэнбургскай вобласці. На поўначы сустракаюцца да Маскоўскай і Ніжагародскай абласцей.

На Беларусі вельмі рэдкі, пералётны від.

Месцы пражывання — мяшаныя і лісцевыя лясы, паркі. Селіцца ў дуплах дрэў. Зрэдку ўтварае самастойныя разнаполавыя калоніі, часцей трапляецца ў мяшаных калоніях разам з рыжымі, радзей — з малымі вячэрніцамі, нетапырамі і вушанамі.

Колькасць[правіць | правіць зыходнік]

Ацаніць колькасць гіганцкай вечерницы з-за асаблівасцяў яе ладу жыцця вельмі цяжка. Па доўгім назіранням у Варонежскім запаведніку[6], на 500—600 злоўленых вячэрніц віду Nyctalus noctula прыпадала адна гіганцкая. У паўднёва-заходняй частцы Адэскай вобласці Украіны ў час пралёта сустракалася адна гіганцкая вячэрніца на 200 Nyctalus noctula. Прыкладна такія ж суадносіны назіралася ў Растоўскай вобласці пры адлове звяркоў падчас міграцый. Гэтыя даныя дазваляюць ацаніць шчыльнасць насельніцтва гіганцкай вечерницы у 1 асобіну на 10 км². Плошча, на якой адзначаны знаходкі гэтага віду ў Расіі, складае прыкладна 1700—1800 тыс. км², з іх для селішча гіганцкай вечерницы прыдатныя 10-15 %. Адсюль арыенціровачная колькасць гэтага віду — 17-27 тыс. асобін.

Ахова[правіць | правіць зыходнік]

Характар ​​уздзеяння чалавека на гэты від такі ж, як і на малую вячэрніцу (Nyctalus leisleri). Спецыяльныя меры аховы не распрацаваны, і не ясна, якія меры могуць апынуцца эфектыўнымі, паколькі невядомыя прычыны нізкай колькасці. Неабходныя дэталёвыя даследаванні па распаўсюджванню і біялогіі гіганцкай вячэрніцы. Зараз могуць быць прапанаваны толькі ахоўныя меры, агульныя для ўсіх кажаноў: захаванне месцаў пражывання (старыя дуплаватыя лісцяныя дрэвы), прапаганда аховы і таму падобнае[7].

Від занесены ў чырвоныя кнігі Беларусі і Расіі.

Зноскі

  1. РИЖ — Гигантская вечерница (Nyctaalus lasiopterus) (руск.) 
  2. 2,0 2,1 Гигантская вечерница — Nyctalus lasiopterus (руск.) 
  3. 3,0 3,1 Гигантская вечерница — Энциклопедия млекопитающих бывшего СССР (руск.) 
  4. Popa-Lisseanu, A. G., Delgado-Huertas, A., Forero, M. G., Rodriguez, A., Arlettaz, R. & Ibanez, C. (2007). Bats' conquest of a formidable foraging niche: the myriads of nocturnally migrating songbirds. PLoS ONE 2(2): e205. Text (engl.)
  5. MEMBRANA | Гигантские мыши по ночам едят перелётных птиц (версия для печати) (руск.) 
  6. Панютин К. К. Дальние миграции рукокрылых, окольцованных в Воронежском заповеднике / К. К. Панютин // Миграции животных. — Л, 1968. — Вып. 5.
  7. ГИГАНТСКАЯ ВЕЧЕРНИЦА (ОТРЯД РУКОКРЫЛЫЕ) (руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін. Мн.: БелЭн, 1993. ISBN 5-85700-095-5

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]