Вёска Воўчын

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Вёска
Воўчын
Краявіды Воўчына 04.jpg

Каардынаты Каардынаты: 52°17′09″ пн. ш. 23°18′37″ у. д. / 52.285833° пн. ш. 23.310278° у. д. (G) (O) (Я)52°17′09″ пн. ш. 23°18′37″ у. д. / 52.285833° пн. ш. 23.310278° у. д. (G) (O) (Я)

Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Першае згадванне
Вышыня цэнтра
137 м
Насельніцтва
502 чалавека (1992)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1631
Паштовы індэкс
225083
Аўтамабільны код
1
Воўчын (Беларусь)
Воўчын
Воўчын
Воўчын (Брэсцкая вобласць)
Воўчын
Воўчын

Во́ўчынвёска ў Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці, на рацэ Пульва, за 55 км на паўднёвы захад ад Камянца, за 10 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск. Воўчын уваходзіць у склад і зяўляецца цэнтрам Воўчынскага сельсавета.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Упершыню Воўчын згадваецца ў XVI ст. як мястэчка Берасцейскага павета, уладанне Солтанаў. Першым вядомым гаспадаром Воўчынскага ключа быў Аляксандр Солтан, па смерці якога ў 1554 мястэчка паводле спадчыны перайшло да яго сына Івана. У 1586 Яраслаў Солтан, імаверна, сын Івана, разам з жонкай Марыяй збудавалі тут праваслаўную царкву ў гонар Святога Мікалая.

Феерверк у Воўчыне ў гонар зашлюбін Адама Чартарыйскага і Ізабелы з Флемінгаў, 1761

У пачатку XVII ст. Воўчынскі ключ перайшоў да роду Гасеўскіх. Паводле фундацыі Аляксандра Гасеўскага ў мястэчку ў 1639 узвялі першы драўляны касцёл. А. Гасеўскі і яго жонка Ева з Пацаў падзялілі маёнтак паміж сынамі наступным чынам: старэйшы сын, Крыштаф атрымаў у спадчыну Стары Воўчын і фальварак Грымяча, а малодшы, Вінцэнт — Новы Воўчын. Неўзабаве ўсе фальваркі апынуліся зноў у адных руках.

У 1708 Тэрэза Гасеўская выйшла замуж за Казіміра Сапегу і тэстаментам запісала Воўчын разам з фальваркамі Шчытнікі, Грымяча, Люта і інш. на мужа. У 1710 К. Сапега прадаў Воўчын і Радванічы Якубу Генрыку Флемінгу і яго першай жонцы Францішцы Ізабеле з Сапегаў. 3 атрыманых сродкаў Казімір Сапега фундаваў узвядзенне ў Воўчыне палаца і адбудову знішчаных шведамі фальваркаў, сядзібаў і гаспадарак для мясцовых сялян. Наступным гаспадаром Воўчынскіх маёнткаў быў князь Казімір Чартарыйскі. яго дачка Канстанцыя выйшла замуж за Станіслава Панятоўскага, які збудаваў тут палац і касцёл Найсвяцейшай Тройцы (1733). Каля 1738 ад С. Панятоўскага маёнтак выкупіў Фрыдэрык Міхал Чартарыйскі. Чартарыйскія ўзвялі пышны 36-пакаёвы палац, пры ім тэатр і аранжарэю. У 1769 годзе барскія канфедэраты забралі з мястэчка 7 гармат і шмат амуніцыі[1].

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Воўчын апынуўся ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Берасцейскага павета Гродзенскай губерні. У 1828 мястэчка перайшло да Пуслоўскіх, пазней Марчэўскіх. У 1880-я тут было 102 двары, касцёл, царква, яўрэйскі малітоўны дом, народная школа, 24 крамы, вадзяны млын, рэгулярна праводзіліся 3 кірмашы.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Воўчын апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. У 1938 у воўчынскім касцёле адбылося пахаванне рэшткаў Станіслава Аўгуста Панятоўскага, перавезеных сюды з Санкт-Пецярбургу1995 перададзены Варшаўскай кафедры)[2].

У 1939 Воўчын увайшоў у БССР, дзе стаў цэнтрам сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі. Перад вайной у вёсцы жыло 1180 чалавек у 196 дварах[3]. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў ліпені 1942 года гітлераўцамі было спалена 6 дамоў, забіта 395 чалавек[3]. Станам на 1970 тут было 162 двары, на 1992 — 193.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

  • XIX стагоддзе: 1830 — 539 муж., з іх духоўнага саслоўя 2, мяшчан-іўдзеяў 463, мяшчан-хрысціян і сялян 72, жабракоў 2[4]; 1885 — 804 чал.
  • XX стагоддзе: 1970 — 162 двары, 460 жыхароў; 1992 — 193 двары,502 чал.[5]

Інфраструктура[правіць | правіць зыходнік]

У Воўчыне працуюць сярэдняя школа, бальніца, амбулаторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

Турыстычная інфармацыя[правіць | правіць зыходнік]

Элеанора Чартарыйская на фоне палаца

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Страчаная спадчына[правіць | правіць зыходнік]

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Вядомыя ўраджэнцы[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Wołczyn // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom VIII: Perepiatycha — Pożajście. — Warszawa, 1887. S. 867.
  2. Wołczyn (w:) Internetowa encyklopedia PWN(польск.) 
  3. 3,0 3,1 Волчин (руск.) 
  4. Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. С. 412.
  5. В. Міронаў, В. Шаблюк. Воўчын // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. С. 364.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Шаблон:Воўчынскі сельсавет