Масавае знішчэнне яўрэйскага насельніцтва, 1933-1945

Мемарыял памяци ахвяр Халакоста ў Берліне

Алея праведнікаў сусвету, якія ратавалі яўрэяў у гады акупацыі Беларусі

Галакост, Шоа, Хурбн, Катастрофа (гл. тэрміналогія Галакоста і яе паходжанне): комплексная нацысцкая палітыка генацыду ў дачыненні да яўрэйскага насельніцтва, якая ўключала прававую дыскрымінацыю і расавую сегрэгацыю; гетаізацыю; інтэнсіўную эксплуатацыю яўрэйскага насельніцтва на прымусовых работах і ў вытворчасці (знішчэнне працай); сістэму рабавання яўрэйскага насельніцтва, пазбаўлення яго сродкаў да існавання. Мела мэтай «канчатковае развязанне яўрэйскага пытання» (ням.: Endloesung) — татальнае фізічнае знішчэнне яўрэйскага насельніцтва.

Заходнія гісторыкі вызначаюць часавымі межамі ажыццяўлення такой палітыкі 1933 і 1945 гг. За час ажыццяўлення гэтай палітыкі было забіта каля 60 % яўрэяў Еўропы і 35 % яўрэяў свету.

У міжнароднай памяці і свядомасці Халакост застанецца як яскравы прыклад варварства, безлітаснасці і безчалавечнасці. У наш час палітычны істэблішмент разглядае вывучэнне тэмы як ключавы кампанент у выхаванні талерантнасці.

Навука

Ужыванне тэрміну «Галакост» і пільная ўвага да гэтай тэмы разглядаюцца ў заходняй навуковай традыцыі як паказальнік інтэграцыі навуковай (гістарычнай) школы ў еўрапейскую і сусветную.

Асноўныя рысы

1. Намераныя дзеянні па знішчэнні цэлай нацыі, уключаючы мужчын, жанчын і дзяцей, у выніку якіх загінула 60 % яурэяў Еўропы. Акрамя таго, былі знішчаны таксама ад чвэрці да трэці цыганскага народу, каля 10 % палякаў, загинули каля 3 мільёнау савецкіх ваннапалонных і інш.
2. Сістэма дзеля масавага знішчэння людзей.
3. Грандыёзныя міжнацыянальныя маштабы знішчэння.
4. Жорсткия антыгуманныя медычныя эксперыменты над людзьмі, якія рэгулярна прывозділі да іх смерці.

Савецкая і беларуская гістарыяграфія

Савецкая гістарыяграфія не карысталася тэрмінам «Галакост», а толькі тэрмінамі «канчатковае развязанне…» і «генацыд», і неахвотна разглядала праблему масавага знішчэння яўрэйскага насельніцтва асобна ад масавага знішчэння савецкіх грамадзян. Беларуская гістарыяграфія 1990-х—2000-х гг. не разглядае тэмы Галакосту як адну з цэнтральных.

Рэвізіянізм або адмаўленне Галакоста

Пасля вайны сталі з’яўляцца працы, аўтары якіх адмаўлялі наяўнасць халакосту ці цалкам, ці ў тым выглядзе, які прыняты афіцыйнай гістарычнай навукай. Гэтая плынь атрымала назву «рэвізіянізм». Адным з першых стаў Поль Расін’е (Paul Rassinier), сацыяліст, удзельнік Супраціву і з 1943 года вязень гітлераўскіх канцлагераў.^{[Крыніца?]} Рэвізіяністы адмаўляюць наступнае:

• што існаваў план фізічнага вынішчэння яўрэеў;^{[Крыніца?]}
• што існавалі «газавыя камеры» і «лагеры смерці», якія былі створаны для знішчэння людзей;^{[Крыніца?]}
• што ў сферы панавання нацыянал-сацыялізма было забіта ад 5 да 6 млн яўрэеў.^{[Крыніца?]}

Міжнародная супольнасць

Генеральная Ассамблея ААН ухваліла 27 студзеня, дзень вызвалення канцэнтрацыйнага лагера Асвенцым, як Міжнародны дзень шанавання ахвяр Галакосту.

У дзень 60-ай гадавіны Галакосту Еўрапарламент прыняў рэзалюцыю з асуджэннем Галакосту

Гл. таксама

• Халакост у Беларусі
• Юдэнфрай

Літаратура

• Э. Іофе. Колькі ж яўрэяў загінула на беларускай зямлі ў 1941—1945 гг. // Беларускі гістарычны часопіс. 1997. № 4.
• Е. Розенблат. Терминология темы Холокоста: основные проблемы // Гістарычны альманах / Беларускае гістарычнае таварыства; пад рэд. А. Смаленчука. Том 9, 2003. — Гродна: [Б. м.], 2003. — 252 с. С.92—103.
• Dean, Martin: Robbing the Jews — The Cofiscation of Jewish Property in the Holocaust, 1935—1945, Cambridge University Press, 2008.

У Сеціве

• Халакост на Навагрудчыне
• Знішчэнне лідскіх яўрэяў
• Пра Папу Пiя XII i Халакост
• Iнстытут гiстарычнага рэвiзiянiзма (ЗША) (англ.) - рэвізіянізм Галакосту