Гарадскі пасёлак Любеч

Пасёлак гарадскога тыпу Любеч укр.: Любеч Герб 51.705172, 30.66167851°42′18.62″ пн. ш. 30°39′42.04″ у. д.51.705172° пн. ш. 30.661678° у. д.    Краіна Украіна Вобласць Чарнігаўская вобласць Раён Рэпкінскі раён Першае згадванне 881 Насельніцтва (2007) 2 381 чалавек Часавы пояс UTC+2, улетку UTC+3 Тэлефонны код 4641 Паштовы індэкс 15041 Аўтамабільны код CB / 25 КААТУУ 7424456000

Любеч

Любеч (укр.: Любеч) — колішні горад, цяпер г.п. у Рэпкінскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны, на рацэ Дняпро. Насельніцтва 2381 чал. (2007).

Знаходзіцца за 58 км ад Чарнігава, за 28 км ад чыгуначнай станцыі Няданчычы на лініі Чарнігаў — Оўруч.

Гісторыя

• 882: першы ўспамін пра Любеч у Аповесці мінулых часоў, калі князь Алег захапіў горад і ўсталяваў над ім сваю ўладу.
• 1024—1036 і 1054—1239: у складзе Чарнігаўскага княства.
• 1097: шэсць князёў Рурыкавічаў з кіеўскіх, чарнігаўскіх, пераяслаўскіх і валынскіх зямель — усе акрамя полацкага князя Усяслава, які проста не быў запрошаны, правялі ў Любечы свой з'езд, паводле пастановаў якога «Руская зямля» — вотчына нашчадкаў Яраслава Мудрага — канчаткова падзялілася на абасобленыя ўладанні трох старэйшых ліній — Ізяславічаў, Святаславічаў і Усеваладавічаў. Гэты падзел не тычыўся толькі Полацкай зямлі і Ноўгарада. Вотчынныя правы на Кіеў перайшлі толькі да нашчадкаў Ізяслава. Так быў пахаваны родавы сюзэрэнітэт як форма ўлады на Русі.
• 1356: увайшоў у склад Вялікага Княства Літоўскага.
• 1-я пал. XV ст.: перайшоў у валоданне Манівідаў.
• 1471: цэнтр воласці Кіеўскага ваяводства.
• 1484: вялікі князь Казімір надаў Любеч збегламу з Масковіі князю Васілю Міхайлавічу Вярэйскаму.
• 1500—1508: горада захапілі маскоўскія войскі.
• 1526: размежаванне Гомельскага і Любецкага старостваў.
• 1569: згодна з умовамі Люблінскай уніі апынуўся ў Каралеўстве Польскім.
• 1571: у Любечы было 502 дымы; у склад Любецкага староства ўваходзілі Лоеўскае і Брагінская воласці.
• 1623: атрымаў Магдэбургскае права.
• 1635: у Чарнігаўскім ваяводстве.
• 1646: у складзе Лоеўска-Любецкага староства перайшоў у Старадубскі павет Смаленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага.
• 1667: згодна з Андрусаўскім перамір'ем трапіў пад уладу Маскоўскай дзяржавай; соценнае горада Чарнігаўскага казацкага палку.
• XVIII—XIX стст.: невялікае мястэчка Чарнігаўскай губерні.
• 1 верасня 1941 — 23 верасня 1943: знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.
• 1986: пацярпеў ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

Славутасці

• Замчышча.
• Царква Праабражэння Гасподняга (1817).

Вядомыя ўраджэнцы

• Антоній Пячэрскі (~982—1073) — хрысціянскі святы, царкоўны дзеяч Русі.
• Валерый Стралко (нар. 1938) — беларускі перакладчык.

Літаратура

• Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 3: Дадатак А — Я. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — 690 с.: іл. ISBN 978-985-11-0487-7
• Lubecz // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.Tom V: Kutowa Wola — Malczyce. — Warszawa, 1884. S. 395—396
• Любеч // Гарадскі пасёлак Любеч // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) — СПб., 1890—1907.
• Кондратьев И.В. Любеч (материалы к справочно-энциклопедическим изданиям )// Северянская летопись. – 2008. - №2. – С.35-45. (на укр.яз.)(Размещено: http://www.igor-condr.narod.ru/pages/istor.html)