Гарбата
З пляцоўкі Вікіпедыя.
Гарбата, чай — напой, які атрымліваецца заварваннем, варэннем або настойваннем чайнага ліста, або чайнага куста (лац.: Thea sinensis). У шырокім сэнсе — любы раслінны настой або адвар, якія ужываюць у пітво. Гарбатай (чаем) таксама завецца падрыхтаваны раслінны збор (чайны ліст), прызначаны для гатавання гэтага напою.
Змест |
[правіць] Выраб гарбаты
Выраб гарбаты з чайнага ліста звычайна ўключае ў сябе наступныя крокі:
- вяленне пры тэмпературы 32—40°C на працягу 4—8 ч., пры якім гарбатны ліст губляе частку вільгаці і мякчэе;
- неаднаразовае скручванне ўручную або на ролерах, пры якім выдзяляецца частка соку;
- ферментатыўнае акісленне, звычайна называнае ферментацыяй, якое дазваляе што змяшчаецца ў лісце крухмалу распасціся на цукры, а хларафілу — на дубільныя рэчывы;
- сушку пры тэмпературы 90—95°C для чорнай гарбаты і 105 °C для зялёнай гарбаты, якая спыняе акісленне і зніжае вільготнасць гарбаты да 3—5 %;
- рэзанне (акрамя суцэльналіставых відаў);
- сартаванне па памеры чаінак;
- магчымую дадатковую апрацоўку і занясенне дадаткаў;
- пакаванне.
[правіць] Класіфікацыя гарбаты
[правіць] Па тыпу расліны
- Кітайская разнавіднасць (лац.: Thea sinensis sinensis): кітайская, японская, в'етнамская, грузінская і інш.
- Асамская разнавіднасць (лац.: Thea sinensis assamica): цэйлонская, індыйская, кенійская, угандыйская і інш.
- Камбаджыйская разнавіднасць: натуральны гібрыд вышэйпаказаных.
[правіць] Па паходжанню
- Кітайская. Кітай мае больш за 25% сусветнага аб'ёму вытворствы гарбаты. Усе кітайскія віды - ліставыя.
- Індыйская. Індыя - другі ў свеце вытворнік гарбаты. У адрозненне ад кітайскай, індыйская гарбата можа быць рэзанай альбо ў гранулах.
- Цэйлонская. Шры-Ланка дае 9-10% вытворства гарбаты. Выкарыстоўваецца асамская разнавіднасць расліны.
- Японская. Толькі зялёная гарбата з кітайскай разнавіднасці куста, якая спажываецца ў асноўным унутры краіны.
- Індакітайская. В'етнам і Інданезія. Чорная і зялёная гарбата з розных відаў куста.
- Афрыканская. Кенія, Уганда, ПАР і інш. Нізкаякасная чорная гарбата, рэзаная, з рэзкім смакам.
- Турэцкая. Толькі чорная, рэзаная гарбата нізкай або сярэдняй якасці. Экстрактыўнасць турэцкая разнавіднасці дрэнная, таму яе трэба кіпяціць.
- Іншыя. Гарбату вырабляюць яшчэ некалькі дзесяткаў краін у невялікіх аб'ёмах.
[правіць] Па працягласці і спосабу акіслення
- Белая гарбата праходзіць мінімальную колькасць стадый апрацоўкі падчас вытворства. Звычайна гэта толькі вяленне і сушка. Ступень ферментацыі - да 12%.
- Зялёная гарбата - часта фіксуецца парам пры тэмпературы 170 — 180°C, акісляецца 1-2 дня. Ступень ферментацыі - да 3-12%.
- Чорная гарбата (у Кітаі называецца чырвонай) акісляецца на 80% прыкладна месяц (часам ад двух тыдняў).
- Жоўтая акісляецца амаль як зялёная, але праходзіць перад сушкай працэдуру зачыненага "марэння".
- Чырвоная гарбата (улун) - акісленне 2-3 дня, ферментацыя да 30-70%.
- Сіняй гарбатай называюць часам моцна акіслены ўлун (50-70%).
- Пуэр - гарбата з спелага лісця. Ферментуецца некалькі гадоў. У Кітаі называецца чорнай гарбатай.
[правіць] Збор гарбаты ў 2003-2005 гг.
| Месца | Краіна | тыс. тон | % |
|---|---|---|---|
| 1. | Кітай | 885 | 27,7 |
| 2. | Індыя | 789 | 24,7 |
| 3. | Шры-Ланка | 303 | 9,5 |
| 4. | Кенія | 290 | 9,1 |
| 5. | Інданезія | 159 | 5,0 |
| 6. | Турцыя | 131 | 4.1 |
| 7. | В'етнам | 94,5 | 3.0 |
| 8. | Японія | 92 | 2.9 |
| Усяго | 3197 | 100,0 |
Літ.:
- Книга чая. Какудзо Окакура. Минск: Харвест. 2002. - 96 с.
- Чай. Чайные традиции и церемонии в разных странах мира. Колесниченко Л.В. Москва: ООО "Издательство АСТ". 2004. - 92 с
- The Book of Tea by Kakuzo Okakura.
[правіць] У Сеціве
[Катэгорыя:Напоі]]
