Герцагства Варшаўскае

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Герцагства Варшаўскае
Księstwo Warszawskie

сатэліт Першай імперыі
у асабістай уніі з Каралеўствам Саксонія
Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg
 
Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg
 
Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg
 
Flag of Galicia and Lodomeria (1849-1890).png
1807 – 1815


Merchant ensign of Vistula ships of Congress Poland.svg
 
Flag of Vienna.svg
 
Flagge Preußen - Provinz Westpreußen.svg
 
Flag of Krakow.svg
Flag of the Duchy of Warsaw.svg Grand Coat of Arms of Duchy of Warsaw.svg
Сцяг Герб
Duchy of Warsaw and Republic of Danzig.JPG
Герцагства Варшаўскае ў 1809
Сталіца Варшава
Мова польская, нямецкая, французская
Плошча 157 194 km²
Насельніцтва 4 334 000
Форма кіравання Канстытуцыйная манархія
Дынастыя Веціны
Герцаг
 - 1807 – 1815 Фрыдрых Аўгуст І Саксонскі
Прэм'ер-міністр
 - 1807 Станіслаў Малахоўскі
 - 1807 - 1808 Людвік Сымон Гутакоўскі
 - 1808 - 1809 Юзаф Антоні Панятоўскі
 - 1809 – 1813 Станіслаў Костка Патоцкі

Герцагства Варшаўскае (фр.: Duché de Varsovie, ням.: Herzogtum Warschau, польск.: Księstwo Warszawskie) — дзяржава, утвораная ў 1807 паводле Тыльзіцкага міру з польскіх тэрыторый, якія адышлі падчас Другога і Трэцяга падзелаў Рэчы Паспалітыя да Прусіі і Аўстрыйскай імперыі. Герцагства Варшаўскае з'яўлялася пратэктаратам напалеонаўскай Францыі пад эгідай саксонскага караля і праіснавала да 1813, калі яно было заваявана войскамі Шостай кааліцыі. Паводле рашэнняў Венскага кангрэса большая частка герцагства была далучана да Расійскай імперыі як аўтаномнае Царства Польскае.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Тэрыторыя герцагства была (1807) 103 тыс. км², колькасць жыхароў — 2,6 млн. чал. Пасля перамогі ў вайне Варшаўскага герцагства з Аўстрыяй да яго былі далучаны аўстрыйскія тэрыторыі, згубленыя падчас Трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай, з Кракавам, Люблінам, Радамам, Сандамірам — 52 тыс. км² и 1,7 млн. чал. Сталіцай герцагства была Варшава.

Палітыка[правіць | правіць зыходнік]

Канстытуцыю герцагства зацвердзіў Напалеон 22 ліпеня 1807 у Дрэздэне. Герцагам быў прызначаны кароль Саксоніі Фрыдрых Аўгуст I. Канстытуцыя зацвярджала таксама ўрад, Дзяржаўны савет, двухпалатны парламент з палаты дэпутатаў і сената, і, акрамя таго, незалежныя суды. Ужыванне слоў Польшча, польскі ў палітычным сэнсе не дапушчалася.

Герцагства падзялялася на 6 дэпартаментаў і 10 паветаў у кожным дэпартаменце.

1 мая 1808 у краіне быў уведзены Кодэкс Напалеона, у сувязі з чым з'явілася эпіграма: "Княства Варшаўскае, кароль саксонскі, армія польская, манета пруская, кодэкс французскі".

Вайна з Аўстрыяй[правіць | правіць зыходнік]

У 1809 годзе была здабыта перамога ў вайне з Аўстрыяй. Варшаўскае герцагства павялічылася, створана 4 новых дэпартамента.

Вайна з Расіяй[правіць | правіць зыходнік]

26 мая 1812 герцаг Варшаўскі перадаў свае паўнамоцтвы ўраду герцагства. 28 чэрвеня па рашэнні сойма было абвешчана пра аднаўленне Каралеўства Польскага, якое стала самым верным з саюзнікаў Напалеона і выставіла статысячную армію, якая змагалася з першага да апошняга дня вайны.

3 мая 1815 Венскі кангрэс зацвердзіў новы падзел Польшчы. Кракаў стаў Вольным горадам; Аўстрыя атрымала Вялічку (і солевыя шахты), да Прусіі адышла Вялікая Польшча, якая атрымала назву вялікае герцагства Познаньскае, а большая тэрыторыя былога Варшаўскага герцагства была перададзена Расіі і ўтварыла аўтаномнае Царства Польскае.

У складзе Расійскай імперыі[правіць | правіць зыходнік]

З-за росту польскага нацыяналізму ў 1830—1860-х гг., які імкнуўся да аднаўлення Рэчы Паспалітая ў ранейшых межах, аўтаномія «Кангрэсаўскай Польшчы» была паступова падрэзана расійскімі імператарамі на працягу XIX стагоддзі. Пасля 1867 г. яе статус быў паніжаны, і яна атрымала неафіцыйную назву Прывіслінскі край. Гл. таксама Русіфікацыя Польшчы.