Гештальтпсіхалогія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Гештальтпсіхалогія — адна з найбуйнейшых школ псіхалогіі 1-й паловы 20 ст., якая вылучыла ў якасці цэнтральнага тэзіс аб неабходнасці правядзення прынцыпу цэласнасці пры аналізе складаных псіхічных з'яў. Узнікненне гештальтпсіхалогіі звязана з агульным крызісам механістычнага светапогляду на мяжы 19-20 стст. і асацыятыўнай псіхалогіі як спецыфічнай формы гэтага светапогляду ў псіхалагічнай навуцы. Тэрмін "гештальт" (ням. Gestalt - цэласная форма, вобраз, структура) узыходзіць да прапанаванага Г. фон Эрэнфельсам (1890) уяўлення аб адмысловай "якасці формы", што прыўносіць свядомасць ва ўспрыманне элементаў складанага прасторавага ладу. У галіне філасофіі найбольшы ўплыў на прадстаўнікоў гештальтпсіхалогіі аказалі сістэмы Ф. Брэнтана і Э. Гусерля, асабліва развіты ў гэтых сістэмах тэзіс аб інтэнцыяльнасці свядомасці як выразе яго цэласнасці і ўнутранай актыўнасці.

Непасрэдны пачатак гештальтпсіхалогіі зрабіла праведзенае М. Вертхеймерам (Германія, 1912) даследаванне т. зв. страбаскапічнага руху (страбаскапічны эфект). Ён жа разам з нямецкімі псіхолагамі В. Кёлерам і К. Кофкай заснаваў ў 1921 часопіс "Псіхалагічныя даследаванні" ("Psychologische Forschung") - орган школы, у якім у тым жа годзе быў апублікаваны яе тэарэтычны маніфест. Першыя эксперыментальныя даследаванні гештальпсіхалогіі прысвечаны аналізу ўспрымання і дазволілі вылучыць шэраг новых феноменаў у гэтай галіне (напрыклад, суадносіны фону і фігуры). Прынцыпы, выпрацаваныя пры вывучэнні ўспрымання, былі перанесены на вывучэнне мыслення, якое трактавалася як працэс паслядоўнага прымянення розных структур "бачання" (гештальт) да структуры праблемнай сітуацыі, у якой паўстала задача. Паводле гештальпсіхалогіі, у выпадку супадзення гэтых структур надыходзіць момант інсайта, азарэння.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]