Глазма

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Глазма (glasma ад англ.: glass + plasma) - стан адроннага поля [1], папярэдняе пры сутыкненнях кварк-глюённай плазме. Складаецца з каляровых токавых трубак. [2] Глазма з'яўляецца асаблівасцю тэарэтычнай мадэлі «кандэнсату каляровага шкла» (англ.: color glass condensate) - падыходу да апісання моцнага ўзаемадзеяння ва ўмовах высокіх шчыльнасцяў.

Глазма ўтвараецца пры сутыкненні адронаў адзін з адным (напрыклад, пратонаў з пратонамі, іёнаў з іёнамі, іёнаў з пратонамі). Лічыцца таксама, што ў эвалюцыі Сусвету стан глазмы папярэднічаў кварк-глюённай плазме, якая існавала ў першыя мільённыя долі секунды адразу пасля Вялікага выбуху. Час існавання глазмы - некалькі йоктасекунд [3].

Кожнае слова тэрміна «кандэнсат каляровага шкла» ставіцца да характарыстык гіпатэтычнай глюённай хвалі. Слова «кандэнсат» азначае высокую шчыльнасць глюонаў. Слова «каляровы» - да тыпу зарада, які нясуць кварк і глюон ў выніку моцнага ўзаемадзеяння. Слова «шкло» ж адсылае да ўласцівасцяў аднайменнага матэрыялу, з якімі можна параўнаць некаторыя асаблівасці паводзін глюёнаў.

У цяперашні час асноўныя дадзеныя аб паводзінах глазмы паступаюць з Вялікага адроннага калайдэра.

Зноскі

  1. C. Fuchs, H. Lenske, H.H. Wolter Dencity Dependent Hadron Field Theory. arxiv.org (29.06.1995). Праверана 30 лістапада 2012.
  2. И. М. Дремин, А. В. Леонидов Кварк-глюонная среда С. 1172. Успехи физических наук (Ноябрь 2010 года). doi:10.3367/UFNr.0180.201011c.1167. — УФН 180 1167–1196 (2010). Архівавана з першакрыніцы 5 красавіка 2013. Праверана 29 сакавіка 2013.
  3. Игорь Иванов Как расщепляют мгновение. Элементы.ру (29.06.2009). Архівавана з першакрыніцы 8 снежня 2012. Праверана 29 лістапада 2012.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]