Глыбоцкі раён

Глыбоцкі раён

Герб
Краіна	Беларусь
Статус	раён
Уваходзіць у	Віцебская вобласць
Адміністрацыйны цэнтр	Глыбокае
Афіцыйныя мовы	Родная мова: беларуская 88,32 %, руская 11,12 % Размаўляюць дома: беларуская 79,65 %, руская 19,26 %
Насельніцтва (2009)	41 043 чал. (1-е месца)
Шчыльнасць	23,33 чал./км²
Нацыянальны склад	беларусы — 93,51 %, рускія — 3,2 %, палякі — 2,25 %, іншыя — 1,04 %
Плошча	1 759,58 км² (12-е месца)
Вышыня над узр-м мора  - Найвышэйшая кропка  - Самая нізкая кропка	226,4 м  130 м
Часавы пояс	UTC+2
Афіцыйны сайт

Глыбоцкі раён — адміністрацыйная адзінка ў складзе Віцебскай вобласці.

Агульныя звесткі

Раён утвораны 15 студзеня 1940 года. Размешчаны на паўднёва-заходняй частцы Віцебскай вобласці. На ўсходзе мяжуе з Полацкім і Ушацкім раёнамі, на захадзе з Шаркаўшчынскім і Пастаўскім, на поўначы з Міёрскім, на поўдні з Докшыцкім раёнамі.

Прырода

Паверхня большай часткі раёна раўнінная, у цэнтры і на поўдні ўзвышаная. Агульны нахіл з поўдня на поўнач. Значную плошчу (55 %) займаюць Свянцянскія грады, выцягнутыя праз цэнтр з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. На поўначы і паўночным захадзе Дзісенская нізіна з характэрнай плоскай паверхняй і балотнымі масівамі. На паўднёвым усходзе Верхнебярэзінская нізіна. Найвышэйшы пункт 226,4 м (каля в. Кавалі, за 6 км на ўсход ад Глыбокага), найбольш нізкая адзнака 130 м (урэз р. Авута на поўначы).

У тэктанічных адносінах раён прымеркаваны да паўночна-ўсходніх схілаў Беларускай антэклізы. Зверху залягаюць пароды антрапагенавага ўзросту паазерскага (на поўначы), сожскага, дняпроўскага, радзей бярэзінскага зледзяненняў.

Сярэдняя тэмпература ў студзені −7,1, ліп. +17,6 °C. Ападкаў 599 мм за год. Вегетацыйны перыяд 184 сут. Пераважаюць дзярнова-падзолістыя глебы.

Па тэрыторыі раёна часткова праходзіць водападзел паміж рэкамі Балтыйскага і Чорнага мораў — Заходняй Дзвіной і Дняпром. Найбольшыя рэкі — Бярозаўка з Дабрылаўкай, Мнюта, Авута (правыя прытокі Дзісны), Шоша з Чысцянкай, Свіліца з Агурнёўкай. На тэрыторыі раёна знаходзіцца 106 азёр, у тым ліку і самае глыбокае возера на Беларусі — Доўгае. Азёры аб'яднаны ў сістэму пратокаў і малых рэк, якія звязаны з рэкамі Заходняя Дзвіна і Бярэзіна. Найбольшыя азёры: Шо, Пліса, Мнюта, Вялікае, Пятроўскае, Белае і інш.

Насельніцтва

• 1969 — 62,3 тыс.
• 2004 — 47,4 тыс.
• 2008 — 44,1 тыс.

Гарадскія паселішчы: Глыбокае, Падсвілле. 418 сельскіх населеных пунктаў. Буйныя вёскі: Галубічы, Мосар, Пліса, Празарокі, Псуя, Удзела, Чарневічы.

Нацыянальны склад (1999): беларусы (88,4%), палякі (5,7%), рускія (4,6%) і інш.

Гаспадарка

Буйнейшыя прадпрыемствы:

• Глыбоцкая птушкафабрыка, ААТ
• Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат, ААТ
• Глыбоцкі доследны лясгас, ДЛГУ
• Глыбоцкі кансервавы завод, ААТ
• Глыбоцкі мясакамбінат, ААТ
• Глыбоцкі піваварны завод, УПП
• Глыбоцкі хлебазавод, філіял РУПП “Віцебскхлебпрам”
• Камбікормавы завод, РУСПП
• Падсвільскі завод харчовых прадуктаў, КУП

Раён спецыялізуецца ў раслінаводстве на вытворчасці зерня, ільну, бульбы, рапсу, гародніны; у жывёлагадоўлі на вытворчасці малака, мяса.

Транспарт

Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгункі Маладзечна — Полацк і Крулеўшчына — Варапаева, аўтамабільныя дарогі Полацк — Вільнюс, Докшыцы — Глыбокае — Шаркаўшчына, Глыбокае — Дзісна і інш.

Вядомыя асобы

• Ігнат Буйніцкі, акцёр, рэжысёр, тэатральны дзеяч
• Тадэвуш Даленга-Мастовіч (1898-1939), пісьменнік
• Язэп Драздовіч, мастак
• Алесь Дубровіч, пісьменнік
• Клаўдзій Дуж-Душэўскі, палітычны дзеяч
• Вацлаў Ластоўскі, грамадска-палітычны дзеяч, гісторык, філолаг, этнограф, публіцыст, пісьменнік, літаратуразнавец
• Андрэй Майсяёнак, вучоны-біяхімік, краязнавец
• Янка Пачопка, пісьменнік, фалькларыст
• Міхал Пятроўскі, каталіцкі святар
• Вячаслаў Савіцкі
• Павел Сухі, авіяканструктар
• Віктар Сянкевіч, гісторык і журналіст
• Алег Тарыкаў, краязнавец

Гл. таксама

• Вёска Ракаўцы
• Вёска Празарокі

Літаратура

• Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Глыбоцкага раёна / рэд.: Б.І. Сачанка і інш.; маст. А.М. Хількевіч. – Мн., 1995. – 450 с.

У Сеціве

• Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт (руск.) 
• Праект Віцебскай абласной бібліятэкі ПРЫДЗВІНСКІ КРАЙ: ГІСТОРЫЯ І СУЧАСНАСЦЬ
• Мапы і агульныя звесткі на emaps-online (руск.) 
• Навіны Глыбоцкага раёна на сайце Westki.info
• Фотаздымкі на сайце Radzima.org
• Выдатныя мясціны на партале globus.tut.by (руск.) 
• Азёры Глыбоцкага раёна на сайце poseidon.by (руск.) 

Зноскі

	Адміністрацыйны падзел Віцебскай вобласці
Раёны:  Аршанскі • Бешанковіцкі • Браслаўскі • Верхнядзвінскі • Віцебскі • Гарадоцкі • Глыбоцкі • Докшыцкі • Дубровенскі • Лепельскі • Лёзненскі • Міёрскі • Пастаўскі • Полацкі • Расонскі • Сенненскі • Талачынскі • Ушацкі • Чашніцкі • Шаркоўшчынскі • Шумілінскі •• Гарады:  Віцебск • Наваполацк • Орша • Полацк