Гней Пампей Вялікі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Гней Пампей Магн
GNAEVS POMPEIVS MAGNVS
Дата нараджэння: 29 верасня 106 да н.э.({{padleft:-106|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})
Месца нараджэння: Піцэн, Рымская рэспубліка
Дата смерці: 29 верасня 48 да н.э.({{padleft:-48|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (58 гады)
Месца смерці: Пелузій, Егіпет Пталамеяў
Род дзейнасці: Военачальнік, неаднаразовы консул Рымскай рэспублікі
Бацька: Гней Пампей Страбон
Маці: Луцылія
Жонка: 1. Антыстыя
2. Эмілія Скавра
3. Муцыя Тэрцыя
4. Юлія Цэзарыс
5. Карнелія Метэла
Дзеці: 1. Гней Пампей Малодшы
2. Пампея Магна
3. Секст Пампей
(усе ад трэцяга шлюбу)
Лагатып ВікіСховішча Гней Пампей Магн на Вікісховішчы

Пампей — Гней Пампей «Магн» («Вялікі»); сын Гнея Пампея Страбона (лац.: Gnaeus Pompeius Magnus; 106 — 48 да н.э.): рымскі ваенны і палітычны дзеяч перыяду грамадзянскіх войн, у выніку якіх была знішчана рэспубліка і ўстаноўлены прынцыпат.

Быў асобай палітычна няўстойлівай і беспрынцыпнай. Будучы буйным землеўладальнікам і рабаўладальнікам, Гней Пампей вылучыўся ў барацьбе ў 80-я да н.э., калі далучыўся да Сулы і абараняў устаноўлены ім рэжым, пазней удзельнічаў у падаўленні паўстання Спартака. У 67 да н.э. атрымаў надзвычайныя паўнамоцтвы на тры гады для барацьбы з піратамі ў Міжземным моры. Камандаваў рымскім войскам у Трэцяй пантыйскай вайне з Мітрыдата VI Еўпатарам і канчаткова перамог апошняга (65 да н.э.). Адмова сената зацвердзіць мерапрыемствы Пампея на Усходзе і надзяліць яго салдат зямлёй прывяла яго ў 60 да н.э. да саюзу з Красам і Цэзарам, якія стварылі ў Рыме першы трыумвірат. Пасля яго распаду ў 53 да н.э. быў абраны (у 52 да н.э.) адзінаасобным консулам, стаў рашучым палітычным праціўнікам Цэзара. У 50 да н.э. пад час грамадзянскай вайны Пампею было даручана камандаванне войскам для барацьбы супраць Цэзара, ад якога ён панёс паразу пад Фарсалам (48 да н.э.). Пасля паражэння ў тым жа годзе ён уцёк у Егіпет, дзе і быў забіты.[1]

Воіны Пампея называлі яго Магнам («Вялікім»). Паводле цверджанняў некаторых крыніц, пасля смерці Пампея ўсе яго статуі былі знішчаныя, аднак вядома, што Цэзар быў забіты каля статуі Пампея, а імператар Адрыян вярнуў тыя статуі, якія былі схаваныя ў храмах.

Верагодная выява — мармуровая галава са збораў Тышкевіча, якая трапіла ў Новую Карлсбергскую гліптатэку ў Капенгагене (1887), і паказвае Пампея каля 50 да н.э., на вяршыні магутнасці. Партрэты з Венецыі і Фларэнцыі паказваюць маладзейшага Пампея[2].

Зноскі

  1. Скарына Ф.: Творы… С. 185.
  2. Хафнер Г. Выдающиеся портреты античности : 337 портретов в слове и образе / Пер. с нем. В. А. Сеферьянц. — М.: Прогресс, 1984. — 311 с.(руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Плутарх, «Жыццё Пампея».
  • Caesar, «De bello civili».
  • Büchner, «Ueber den Lebensplan d. Gn. Pompeius Magnus» (1847 — 49, 2 прагр.).
  • Dressel, «Ueber die Politische Rolle des Gnaeus Pompeius Magnus» (1863).
  • Скарына Ф. Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А.Ф. Коршунава, паказальнікі А.Ф. Коршунава, В.А. Чамярыцкага. —Мн.: Навука і тэхніка, 1990. —207 с.: іл. С.185. ISBN 5-343-00151-3.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons

Шаблон:Рымскія консулы 75-51 да н. э.