Горад Іванава

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Іванава
Іванава
Panorama Ivanava.JPG
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Каардынаты Каардынаты: 52°08′00″ пн. ш. 25°33′00″ у. д. / 52.133333° пн. ш. 25.55° у. д. (G) (O) (Я)52°08′00″ пн. ш. 25°33′00″ у. д. / 52.133333° пн. ш. 25.55° у. д. (G) (O) (Я)
Краіна
Вобласць
Раён
Першае згадванне
Горад з
Насельніцтва
16 400 чалавек (2006)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1652
Паштовы індэкс
225791 (91,92)
Іванава (Беларусь)
Іванава
Іванава
Іванава (Брэсцкая вобласць)
Іванава
Іванава

Іва́нава (афіц. транс.: Ivanava; да 1940 года — Я́наў) — горад у Брэсцкай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Іванаўскага раёна, на р. Самароўка. У 132 км ад Брэста. Чыгуначная станцыя Янаў-Палескі на лініі Брэст—Пінск. Насельніцтва 16,4 тыс. чал. (2006).

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

У некаторых выданнях[1] можна сустрэць памылковае атаясамленне пачатку гісторыі палескага Янава з вёскай Порхаў, уладаннем біскупаў луцкіх. Насамрэч Порхавым звалася колішняе мястэчка, а цяпер вёска Янаў-Падляскі ў Бельскім павеце Люблінскага ваяводства Польшчы[2]. Найбольш раннія згадкі пра Янаў-Палескі датуюцца XVII стагоддзем[3].

Касцёл і помнік Св. Андрэю Баболі. Літаграфія з акварэлі Н. Орды, ХІХ ст.

У XVII ст. Янава мела статус мястэчка ў Пінскім павеце Берасцейскага ваяводства. У Трынаццацігадовую вайну 16 мая 1657 паселішча захапілі казакі, якія па працяглых катаваннях забілі тут каталіцкага місіянера Андрэя Баболі. У 1678 Я. К. Копаць заснаваў у мястэчку езуіцкую місію, якая належала да Пінскага калегіуму. У 1694 Янава перайшоло ў валоданне Ганны, дачкі Я. К. Копаця і жонкі князя Канстанціна Яна Шуйскага, пазней мястэчкам валодаў яе сын А. А. Шуйскі і ўнук Я. Н. Шуйскі[3].

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Янава апынулася ў складзе Расійскай імперыі, дзе ўвайшоў у Кобрынскі павет Гродзенскай губерні. Цягам XIX ст. мясцовасць знаходзілася ва ўладанні Арэшкаў.

У 1861 расійскія ўлады раскватаравалі ў Янава казакоў 31-га Данскога палка дзеля здушэння сялянскіх хваляванняў у мястэчку і ваколіцах. У 1884 за 1 км ад Янава прайшла Палеская чыгунка, адкрылася невялікая станцыя (цяпер Янаў-Палескі) з драўляным вакзалам, складскімі памяшканнямі, рамонтнымі майстэрнямі. Станам на 1869 у Янава існавалі драўляная праваслаўная царква, мураваны рымска-каталіцкі касцёл, капліца ў гонар Св. Андрэя Баболі, станавая кватэра, валасная ўправа, аптэка. Паводле вынікаў перапісу (1897) у мястэчку было 724 будынкі, працавалі народная вучэльня і царкоўнапрыходская школа, сукнавальная фабрыка, гарбарны і цагельны заводы, маслабойня, 4 млыны.

Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Янава апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Пінскім павеце Палескага ваяводства. Станам на 1935 тут знаходзіліся гміннае кіраванне, паштова-тэлеграфнае кіраванне, паліцэйскі пастарунак, некалькі прыватных гатэляў, лесапільня «Горбур», паравы млын «Горбур»; дзейнічала польская школа.

У 1939 Янава увайшоло ў БССР, бальшавікі змянілі гістарычную назву паселішча на рускі лад на Іванава. На 1940 тут працавалі бальніца (на 50 ложкаў), радзільны дом (на 20 месцаў), паліклініка з 4 кабінетамі, пошта, 20 тэлефонаў, 3 тэлеграфныя апараты; дзейнічалі 7-гадовая беларуская, расійская і яўрэйская школы. 15 студзеня 1940 Іванава атрымаў афіцыйны статус гарадскога пасёлка і стаў цэнтрам раёну. У Другую сусветную вайну з 27 чэрвеня 1941 да 16 ліпеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

У 1971 Іванава атрымаў статус горада. У 1998 адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка мастаку і кампазітару Напалеону Ордзе, ураджэнцу в. Варацэвічы. 11 сакавіка 2011 адбылося афіцыйнае зацверджанне гарадскіх сцяга і гербу[4].

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

У Янаве працуюць гімназія, 3 сярэднія, музычная, дзіцяча-юнацкая спартыўная школы, 6 дашкольных устаноў.

Медыцына[правіць | правіць зыходнік]

Медыцынскія паслугі надае гарадская паліклініка.

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Дзейнічаюць 3 бібліятэкі, дом творчасці дзяцей і юнацтва.

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Прадпрыемствы харчовай, будаўнічых матэрыялаў, дрэваапрацоўчай прамысловасці. Гасцініца «Пад ліпамі».

Турыстычная інфармацыя[правіць | правіць зыходнік]

Праз места праходзіць турыстычны маршрут «Россып талентаў палескіх». Працуе Іванаўскі музей гісторыі ўтварэння раёна. Спыніцца можна ў гатэлі «Пад ліпамі».

У Іванаве дзейнічае адзіная ў Беларусі школа бондарства.

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

  • Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (1848)
  • Помнік ураджэнцу ваколіцаў Іванава беларускаму і польскаму мастаку і кампазітару Напалеону Ордзе (18071883)
  • Царква Покрыва Прасвятой Багародзіцы (1901)

Страчаная спадчына[правіць | правіць зыходнік]

  • Капліца Святога Андрэя Баболі
  • Касцёл Узвышэння Святога Крыжа (XVIII ст.)

Зноскі

  1. Иваново // к // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9
  2. Валерый Пазднякоў. Янаў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 781.
  3. 3,0 3,1 Валерый Пазднякоў. Янаў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 782.
  4. «Об учреждении официальных геральдических символов административно-территориальных и территориальных единиц Брестской области». Указ Президента Республики Беларусь от 11.03.2011 г. № 101(руск.) 
  5. Соркіна I. Мястэчкі Беларусі ў канцы ХVІІІ — першай палове ХІХ ст. — Вільня: ЕГУ, 2010. С. 413.
  6. История на Ивановский районный исполнительный комитет
  7. Іванава // Шаблон:Крыніцы/Нашы гарады
  8. Иваново // Большой энциклопедический словарь / Гл. ред. В. П. Шишков. — М.: НИ «Большая Российская энциклопедия», 1998. — 640 с.: ил. ISBN 5-85270-262-5.
  9. Іванава // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. С. 464.
  10. Перепись населения — 2009. Брестская область(руск.)  Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Иваново // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]