Горад Бельск-Падляшскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Бельск-Падляшскі
Bielsk Podlaski
Герб
Герб
Bielsk Podlaski - Town hall.jpg
Ратуша

Каардынаты: 52°46′00″ пн. ш. 23°12′00″ у. д. / 52.766667° пн. ш. 23.2° у. д. (G) (O) (Я)52°46′00″ пн. ш. 23°12′00″ у. д. / 52.766667° пн. ш. 23.2° у. д. (G) (O) (Я)

Краіна
Плошча
26,88 км²
Насельніцтва (2004)
26 894 чалавек
Шчыльнасць
1000,5 чал./км²
Тэлефонны код
85
Паштовы індэкс
17-100
Афіцыйны сайт

Бельск-Падляшскі (Польшча)
Бельск-Падляшскі
Бельск-Падляшскі

БЕ́ЛЬСК-ПАДЛЯ́ШСКІ, Бельск-Падляскі (польск. Bielsk Podlaski), горад у Польшчы, цэнтр павета ў Падляскім ваяводстве, знаходзіцца на поўдзень ад Беластоку, на самым захадзе этнічнай тэрыторыі беларусаў.

Горад размяшчаецца на Бельскай раўніне, у міжрэччы Нарава і Нурца.

Колькасць насельніцтва — 26,9 тыс. чал. (2005)

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Паводле летапісаў, Бельск-Падляшскі заснаваны князем Яраславам Мудрым. Горад упершыню згадваецца ў 1253 ў Галіцка-Валынскім летапісе. Каля 1320 Бельск як і іншыя Падляшскія землі увайшоў у склад ВКЛ. У 1495 горад атрымаў магдэбургскае права. Пасля Люблінскай уніі 1569 Бельск перайшоў да Каралеўства Польскага. У гэты перыяд ён уяўляў сабою значны цэнтр рамёстваў. Вялікія страты Бельску былі нанесены шведскім нашэсцем 1655, а пазней пажарам 1784.

Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай Бельск-Падляшскі належаў спачатку (у 1795—1807) Прусіі, пасля чаго перайшоў да Расійскай імперыі. У 1915-19 горад у ходзе Першай сусветнай вайны быў заняты германскімі войскамі. З 1919 быў у складзе Польшчы. У 1939 ў Бельск спачатку ўвайшлі войскі фашысцкай Германіі, а ў хуткім часе ён быў перададзены пад кантроль Чырвонай Арміі. З канца 1939 Бельск увайшоў у Беларускую ССР. Пасля Другой сусветнай вайны горад, аднак, ізноў быў вернуты Польшчы.

Гаспадарка[правіць | правіць зыходнік]

Гаспадарчаму развіццю горада спрыяе яго размяшчэнне на скрыжаванні важных аўтадарог і чыгунак. У Бельску-Падляшскiм ажыццяўляецца вытворчасць прамысловага абсталявання, зборачных вузлоў, будаўнiчых матэрыялаў (металiчных вырабаў і інш.). Існуе ільноапрацоўчае прадпрыемства «Lenpol», вырабляецца трыкатаж, ёсць значныя прадпрыемствы па перапрацоўцы сельскагаспадарчай прадукцыі, абслугоўванні сельскай гаспадаркі. Размешчане ў Бельску-Падляшскім малочнае прадпрыемства «Mlekovita-Bielmlek» пастаўляе прадукцыю ў розныя рэгіёны Польшчы. Бельскі аддзел прадпрыемства «Netter» прапануе мяса і разнастайныя мясапрадукты, фірма «Hoop» буйны вытворца, экспарцёр напіткаў і вод.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

  • 1889 — 7012 чал. (3583 мужчыны і 3428 жанчын); паводле саслоўя: шляхты нашчадкавай і асабістай 65, праваслаўнага духавенства 22, каталіцкага 1, юдаісцкага 2, грамадзян нашчадкавых і асабістых 14, купцоў 60, мяшчан 5942, цэхавых 110, ваенных (з радзінамі) 781, замежных падданых 15; паводле веры: праваслаўных 2870, каталікоў 1883, пратэстантаў 27, юдаістаў 2222, магаметанаў 10.[1]
  • 2009 — 26 493 чал.

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Бельская школа іканапісу

У Бельску дзейнічае Комплекс школаў з дадатковай беларускай мовай навучання імя Яраслава Кастыцэвіча. Агулам у 2 школах комплексу — больш за 700 вучняў.[2]

Апроч таго, у месце працуе Беларускі ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча, дзе беларуская мова з'яўляецца абавязковым прадметам. У Бельску знаходзіцца адзіная ў Польшчы школа іканапісу.

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Бельск — адзін з найбольш значных цэнтраў беларускай культуры ў Польшчы. Тут штогод праводзіцца фестываль беларускай аўтарскай песні «Бардаўская восень», дзейнічаюць самадзейныя беларускія музычныя калектывы.

Транспарт[правіць | правіць зыходнік]

Бельск — значны вузел аўтамабільных шляхоў: № Шаблон:Таблічка-pl (Беласток — Бельск-Падляскі — Люблін — Жэшаў, № Шаблон:Таблічка-pl (Замбраў — Бельск-Падляскі — Палоўцы), № Шаблон:Таблічка-pl (Бельск-Падляскі — Гайнаўка — Белавежа)

Праз горада праходзіць чыгунка Беласток — Чарэмха — Брэст.

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Царква Раства Багародзіцы

Дзейнічае Музей малой айчыны ў Бельску — Студзіводах, ініцыятарам стварэння якога быў вядомы краязнавец, галоўны рэдактар часопісу «Бельскі гостінець» Дарафей Фёнік.

  • Гарадзішча — Замкавая гара (XIII ст.)
  • Касцёл Раства Найсв. Дзевы Марыі і Св. Мікалая (1783)
  • Касцёл Маці Божай з Гары Кармель і кляштар кармелітаў (1641)
  • Могілкі ваенныя часоў 1-й сусветнай вайны
  • Могілкі каталіцкія. Капліца
  • Могілкі праваслаўныя. Капліца (кан. XVIII ст.)
  • Ратуша (пасля 1776)
  • Сядзібна-паркавы комплекс Смульскіх
  • Царква Нараджэння Божай Маці (кан. XVII ст.)
  • Царква Св. Міхала Архангела (1789, 1914)
  • Царква Св. Юрыя

Галерэя[правіць | правіць зыходнік]

Беларусы ў Бельску-Падляшскім[правіць | правіць зыходнік]

Беларусы, разам з палякамі і ўкраінцамі, з'яўляюцца адной з трох галоўных нацыянальных груп, што жывуць у Бельску-Падляшскім. У шэрагу школ і гімназій Бельска сотні дзяцей як дадатковы прадмет вывучаюць беларускую мову. Акрамя таго, у горадзе дзейнічае Беларускі ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча, дзе беларуская мова з'яўляецца абавязковым прадметам. Бельск-Падляшскі — адзiн з найбольш значных цэнтраў беларускай культуры ў Польшчы. Тут штогод адбываюцца фестывалі беларускай бардаўскай песні, фальклорныя фестывалі, дзейнічаюць самадзейныя беларускія музычныя калектывы. Літаратары Бельска пішуць творы на беларускай і ўкраінскай мовах, а таксама на мясцовым падляшуцкім дыялекце.

Зацікаўленне шматлікіх наведвальнікаў выклікае Музей малой айчыны ў Бельску-Падляшскім — Студзіводах, ініцыятарам стварэння якога стаў вядомы краязнаўца, галоўны рэдактар часопіса «Бельскі гостінэць» Дарафей Фёнік.

Грамадска-палітычнае аб'яднанне Бельская кааліцыя выступае як выбарчы камітэт, што прадстаўляе інтарэсы мясцовых беларусаў пад час выбарчых кампаній. Яго прадстаўнікі ў значнай ступені кантралююць органы мясцовага самакіравання Бельшчыны.

Гарады-пабрацімы[правіць | правіць зыходнік]

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]