Горад Брно

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Брно
чэшск.: Brno
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Brno View from Spilberk 130.JPG

Каардынаты: 49°11′43.44″ пн. ш. 16°36′30.24″ у. д. / 49.1954, 16.6084 (G) (O) (Я)49°11′43.44″ пн. ш. 16°36′30.24″ у. д. / 49.1954, 16.6084 (G) (O) (Я)

Краіна
Край
Плошча
230 км²
Вышыня цэнтра
190–479 м
Насельніцтва (2011)
404 443 чалавек
Афіцыйны сайт
http://www.brno.cz/
(чэшск.)  (англ.) 

Брно (Чэхія)
Брно
Брно

Брно (чэш. Brno) — горад у Чэхіі, сталіца Паўднёвамараўскага края, знаходзіцца каля зліцця рэк Світавы і Свраткі. Вялікі эканамічны, прамысловы і культурны цэнтр. Брно з'яўляецца гістарычным цэнтрам Маравіі і найбуйнейшым мараўскім горадам. Па дадзеных перапісу 2009 г. у горадзе пражывае 405 405 чал. Клімат умерана кантынентальны. Вузел чыгунак і аўтадарог. Аэрапорт Брно-Туржаны.

У Брно цэнтр судовая ўлада Чэхіі, тут размешчаны канстытуцыйны і вярхоўны суды, а таксама вышэйшы адміністрацыйны суд і ўпраўленне вярхоўнай пракуратуры. Горад таксама з'яўляецца важным адміністрацыйным цэнтрам. Брно таксама з'яўляецца важным цэнтрам вышэйшай адукацыі, гэта значыць у горадзе знаходзяцца 33 факультэты 13 вышэйшых навучальных устаноў, у якіх навучаюцца каля 89 тысяч студэнтаў[1].

У горадзе захавалася вялікая колькасць помнікаў архітэктуры. Выставачны цэнтр Брно з'яўляецца адным з найбуйнейшых выставачных цэнтраў у Еўропе, і займае 23 радок у свеце[2]. Комплекс адкрыўся ў 1928 годзе, з гэтага часу ў ім праводзяцца буйныя выстаўкі і кірмашы.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Вуліцы Брно
Выгляд на храм Святога Пятра

Упершыню ўзгадваецца як замак у 1091 годзе. З канца XI стагоддзя цэнтр удзельных княстваў Пржамысловічаў. У гэты час горад меў назву Бржэціслаўскі град. У 1243 годзе горад атрымаў права вольнага каралеўскага горада, а ў канцы XIII стагоддзя Брно ператварылася ў рэзідэнцыю маркграфаў мараўскіх. З XIV стагоддзя пытанні мясцовага самакіравання сталі вырашацца мараўскімі земскімі соймамі, якія праводзіліся ў Брно раз на два гады.

Падчас паўстання гусітаў горад застаўся верным каралю. У 1454 годзе, каралём Ладзіславам Постумам, з горада былі выгнаны ўсе яўрэі. З 1526 па 1918 гады Брно належыў да дынастыі Габсбургаў, у гэтыя часы Брно стаў эканамічным і культурным цэнтрам Маравіі. Горад, як сталіца Маравіі, падтрымала саслоўнае паўстанне 1619 года. Падчас Трыццацігадовай вайны Брно двойчы, у 1643 і 1645 гадах, быў абложаны шведскім войскам. У 1742 годзе, як і шведы, прусы таксама не мелі поспеху ў аблозе гораду. У 1777 годзе Брно стаў цэнтрам біскупства. Горад меў важнае абарончае значэнне аж да сярэдзіны XIX стагоддзя. У Брно існавала адна з самых вядомых турмаў Аўстра-Венгрыі, якая праіснавала да 1858 года.

У 1805 годзе Брно падвергнулася аблозе напалеонаўскіх войскаў. Пасля перамогі ў бітве пад Аўстэрліцам, Напалеон загадаў знішчыць фартыфікацыйныя ўмацаванні гораду. У выніку гэтага да сённяшніх дзён засталася толькі адна гарадская брама з сямі, якія былі калісьці.

З 1918 г. у складзе Чэхаславацкай рэспублікі, з 1969 г. у Чэшскай рэспубліцы.

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Гістарычнае ядро горада размешчана на рачных тэрасах паміж скалістымі пагоркамі Шпільберк і Петраў. Горад 13—16 стагоддзяў (з ірэгулярнай планіроўкай, вузкімі вуліцамі, авальнымі ў плане ўмацаваннямі) перабудаваны ў 17—18 стагоддзях і асабліва ў 19—20 стагоддзях. За межамі гістарычнага цэнтра радыяльныя праспекты з пабудовамі ў духу эклектызму, стылю мадэрн і функцыяналізму. Сярод помнікаў архітэктуры замак на пагорку Шпільберк (13—18 ст.), сабор Святых Пятра і Паўла (14—19 ст.), Старая (14—16 ст.) і Новая ратушы (16—18 ст.), рэнесансавыя дамы, Дытрыхштэйнскі палац (1616—1619, барока, цяпер Мараўскі музей). Комплекс Міжнароднага прамысловага кірмашу (з 1920-х г.), Мараўскі банк (1930-31, архітэктар Б. Фукс), віла «Тугендхат» (1930—1931, архітэктар Л. Міс ван дэр Роэ) пабудаваны ў стылі функцыяналізму.

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Зараз Брно з'яўляецца адным з галоўных эканамічных цэнтраў Чэхіі. Найважнейшая галіна — цяжкае машынабудаванне. Развіты, таксама, хімічная і паліграфічная прамысловасць, вытворчасць станкоў, турбінаў, сельскагаспадарчых машынаў, як трактарабудаўнічы завод Zetor, і электратэхнічных вырабаў, выпускаюцца і дакладныя прыборы.

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

  • Філіял Чэшскай АН
  • Акадэмія музычных мастацтваў
  • Універсітэт

Культура[правіць | правіць зыходнік]

  • Міжнародны музычны фестываль
  • Тэатр оперы і балета Л.Яначака

Выбітныя ўраджэнцы і жыхары[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Brno v číslech. The Statutory City of Brno. 2010. p. 85.
  2. O společnosti Veletrhy Brno. Veletrhy Brno

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (Т. 3).

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]