Горад Пінск

Горад Пінск Сцяг Герб Каардынаты 52.116667, 26.08333352°07′00″ пн. ш. 26°05′00″ у. д.52.116667° пн. ш. 26.083333° у. д.    Краіна Беларусь Плошча 50,48 км² Насельніцтва 130 355 чалавек (2009) Шчыльнасць 2 803 чал./км² Нацыянальны склад беларусы — 89,98 %, рускія — 5,78 %, украінцы — 2,29 %, іншыя — 1,95 % Часавы пояс UTC+3 Тэлефонны код 165 Аўтамабільны код 1 Афіцыйны сайт http://pinsk.by  (руск.)  Пінск Пінск на Вікісховішчы

Пі́нск — горад абласнога падпарадкавання ў Брэсцкай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Пінскага раёну, у зліцця рэк Піна і Прыпяць. У 180 км да ўсходу ад Брэста. Чыгуначная станцыя на лініі Брэст—Лунінец. Вузел аўтадарог на Іванава, Івацэвічы, Лунінец, Столін. Рачны порт. Пінск называюць сталіцай Палесся, тут знаходзяцца 44 гістарычна-культурныя помнікі, якія ахоўваюцца Рэспублікай Беларусь. Насельніцтва 131 тыс. чал. (2009).

Гісторыя

Упершыню згадваецца пад 1097 у «Аповесці мінулых гадоў» як Пинеск, Пиньск. Лічыцца, што назва Пінск паходзіць ад назвы ракі Піна, на якой стаіць горад (у месцы яе зліцця з Прыпяццю). Наконт гідроніма Піна існуюць розныя тэорыі, з іх найбольш пашыраныя: Піна ад пена; "Піна" ад лац.: пінус - сасна, бо сосны ў вялікай колькасці раслі на берагах ракі.

Да сяр. 12 ст. горад уваходзіў у Тураўскую зямлю, з 2-й пал. 12 ст. цэнтр удзельнага Пінскага княства. З пач. 14 ст. у складзе ВКЛ. 12 студзеня 1581 атрымаў Магдэбургскае права і герб. У 1648 Пінск ахапіла паўстанне, у выніку якога горад быў спалены. У 1706 Пінск быў разрабаваны і спалены арміяй шведскага караля Карла XII. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 у складзе Расійскай імперыі, цэнтр павета. У 1822 праз горад прайшла лінія Палескіх чыгунак. Згодна з III Устаноўчай граматай УНР ад лістапада 1917 года Пінск увайшоў у склад Украіны. 5 студзеня 1919 года пачаўся арганізаваны выступ бальшавікоў, у выніку якога 22 студзеня 1919 года войскі УНР пакінулі Пінск.

Паводле Рыжскага мірнага дагавору (18 сакавіка 1921) Пінск адышоў да Другой Рэчы Паспалітай. Да пажару, які знішчыў горад у 1921, Пінск быў адміністрацыйным цэнтрам Палескага ваяводства. У міжваенны перыяд Пінск з'яўляўся адным з найзначнейшых у Польшчы цэнтраў пасялення расійскай эміграцыі (гл. Рускае дабрачыннае таварыства, Рускае таварыства моладзі), а таксама самы "яўрэйскі" горад на Усходніх Крэсах. У 1931 Пінск налічваў 33,5 тыс. жыхароў; з гэтага ліку 73,5% складалі яўрэі, да 10% — "рускія"; палякі складалі некалькі працэнтаў і былі ў асноўным прыбылым элементам — вайскоўцы, ксяндзы, службоўцы, настаўнікі.

20 верасня 1939 ПІнск заняты савецкімі войскамі; далучаны да БССР, цэнтр Палескай вобласці.

25 кастрычніка 2010 года на заводзе «Пінскдрэў» адбыліся выбух і пажар, у выніку якіх загінула 14 чалавек.

Дэмаграфія

Дынаміка колькасці насельніцтва Пінска:

• 16 ст. - 5,0 тыс.
• 1825 - 4,2 тыс.
• 1841 - 6,8 тыс.
• 1861 - 11,3 тыс.
• 1900 - 29,5 тыс.
• 1910 - 36,4 тыс.
• 1921 - 23,5 тыс.
• 1931 - 33,5 тыс.
• 1939 - 35,9 тыс.
• 1959 - 41,5 тыс.
• 1986 - 112,6 тыс.
• 2000 - 132,6 тыс.
• 2007 - 131,0 тыс.
• 2009 - 131,0 тыс.

Эканоміка

Прадпрыемствы машынабудаўнічай, лёгкай, дрэваапрацоўчай, харчовы, будаўнічых матэрыялаў, мікрабіялагічнай прамысловасці. Пінск — перспектыўны цэнтр турызму Беларусі міжнароднага значэння. Гасцініцы «Аэліта», «Прыпяць», «Спорт».

У 1836—1910 гадах працаваў Альбрэхтаўскі стэарынавы і мылаварны купецкі завод.

Культура

Палескі драматычны тэатр

Гарадскі тэатр-студыя «Дыяген» і народны моладзевы тэатр «Візаві». Музей Беларускага Палесся.

Палескі драматычны тэатр.

Адукацыя

Палескі дзяржаўны універсітэт

У 2006 створаны Палескі дзяржаўны ўніверсітэт.

12 верасня 2001 года ў Пінску адбылося адкрыццё Міждыяцэзіяльнай вышэйшай духоўнай семінарыі імя св. Тамаша Аквінскага.

Сярэдняя спецыяльная адукацыя:

• Пінскі дзяржаўны індустрыяльна-педагагічны каледж
• Пінскі дзяржаўны педагагічны каледж імя А.С.Пушкіна
• Пінскі дзяржаўны гідрамеліяратыўны каледж імя А.Я.Кляшчова
• Пінскі дзяржаўны медыцынскі каледж
• Пінскае вучылішча мастацтваў
• Пінскі сельска-гаспадарчы каледж

Выдатныя мясціны

Пінскі калегіюм езуітаў

• гарадзішча старажытнага Пінска (археалагічны запаведнік)
• Пінскі касцёл Ушэсця Найсвяцейшай Панны Марыі і кляштар францысканцаў
• Пінскі калегіюм езуітаў
• Пінскі палац Бутрымовіча
• Пінскі касцёл і кляштар бернардынцаў (цяпер Варварынская царква)
• Касцёл Карла Барамеуша, Пінск

Выбітныя асобы

• Адам Нарушэвіч
• Раман Скірмунт
• Рышард Капушчынскі
• Хаім Вейцман
• Голда Меір
• Іван Жалтоўскі (1867—1959), архітэктар
• Казімір Свёнтак (нар. 1914), каталіцкі святар, кардынал, апостальскі адміністратар Пінскай дыяцэзіі
• Яўген Шатохін (1947-2012), мастак
• Р. Капусцінскі (1932—2007) — польскі рэпарцёр, журналіст, пісьменнік, паэт, фатограф, «імператар рэпартажу»

Гл. таксама

• Юрый Уладзіміравіч
• Мацей Бутрымовіч

У Сеціве

• Будынак езуіцкага каледжа
• Царква Св. Барбары ў г. Пінск
• Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьв. Панны Марыі ў Пінску
• Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьв. Панны Марыі ў Пінску
• На ВікіСховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Горад Пінск
• Афіцыйная старонка Пінскага гарвыканкама
• «Гісторыя Пінска»
• Інфармацыя на старонцы BrestObl.com
• Неафіцыйная старонка горада Пінска
• Неафіцыйная старонка горада Пінска