Горад Рэчыца
| Горад
Рэчыца
_plac.JPG)
|
Рэ́чыца — горад раённага падпарадкавання ў Гомельскай вобласці Беларусі, на рацэ Дняпро. Адміністрацыйны цэнтр Рэчыцкага раёна, порт на р. Днепр. У 50 км ад Гомеля. Чыгуначная станцыя на лініі Гомель—Калінкавічы, вузел аўтамабільных дарог на Гомель, Калінкавічы, Светлагорск, Жлобін, Лоеў, Хойнікі. Насельніцтва 64,7 тыс. чалавек (2010)[1].
|
[правіць] Гісторыя
Горад з'явіўся на землях дрыгавіцкага засялення, на шляху з вараг у грэкі. Упершыню згадваецца пад 1213/1214 годам у Густынскім летапісе як горад Чарнігаўскага княства. Назва паходзіць ад р. Рэчыцы — старажытнага прытоку Дняпра. Паводле падання Рэчыцкая Васкрасенская царква была пабудаваная у 1079 годзе.
У ХIV ст. пры Гедыміне Рэчыца ўвайшла ў склад ВКЛ. У 1392—1430 належала вялікаму князю Вітаўту, які пабудаваў Рэчыцкі замак. У 1511, паводле прывілея Жыгімонта Старога, Рэчыца атрымала частковае магдэбургскае права, з 1561 поўнае (пацверджана ў 1596). У 1566 годзе быў заснаваны Рэчыцкi павет, Рэчыца — павятовы горад.
Рэчыцу 1603 году апісвае Джон Сміт, будучы губернатар адной з англійскіх калоній ў Паўночнай Амерыцы. Паводле яго, Рэчыца — горад размешчаны на правым крутым беразе Дняпра, на самым беразе стаяў замак, які займаў тэрыторыю аднаго гектара, меў пяць вежаў у форме шматгранніку, якія былі пакрыты стрэшкамі-шатрамі. Замак злучаўся з горадам пад'ёмным мостам. Па-за замкам знаходзілася гандлёвая плошча, будынкі магістрату, дамы больш заможных месцічаў, гасцінны двор. Рынак у Рэчыцы на той час быў вельмі багаты, з бліжэйшых вёсак прывозілі жыта, пшаніцу, мёд, воск, гародніну, мясныя і малочныя вырабы, з замежжа — розныя крамныя рэчы, турэцкую бакалею. Прадаваліся на рынку мясцовыя вырабы з жалеза.
.jpg)
У 1634 менскі ваявода Аляксандр Слушка, які раней быў старастам рэчыцкім, заснаваў у Рэчыцы Дамініканскі кляштар і касцёл Святой Тройцы. Кляштар меў невялікую бібліятэку ў 270 тамоў, быў скасаваны ў 1832 годзе, а драўляны касцёл згарэў у 1862. Найболшую шкоду гораду прынеслі часы Казацкай вайны і вайнй Расіі з Рэччу Паслалітай (1648—1667). Рэчыца і Рэчыцкі замак быў разбураны казакамі І. Залатарэнкі, пасля гэтага горад паступова заняпаў.
З 1793 у складзе Расіі, цэнтр павета. На пач. 19 ст. у горадзе 316 драўляных дамоў, 2 драўляныя праваслаўныя царквы, каталіцкі кляштар і сінагога. Асноўнымі заняткамі мяшчанаў былі земляробства, рыбалоўства, рамесніцтва і сплаў лесу. У 1886 праз Рэчыцу прайшлі Палескія чыгункі, у 1890-я адчыненая прыстань. 6-9 траўня 1920 горад з рукаў бальшавікоў адбіла польскае войска — Палеская Група пад кіраўніцтвам ген. Уладзіслава Сікорскага, аднак ужо ў чэрвені 1920 горад наноў занялі бальшавікі[2] У 1920-я дзейнічала падпольнае «таварыства альтруістаў» (адзін з найбольш вядомых дзеячоў Аўген Калубовіч). У 1919—1926 у Гомельскай губерніі РСФСР, з 1926 у БССР, цэнтр раёна, у 1926—1927 — акругі.
[правіць] Эканоміка
У 1964 годзе ў ваколіцах Рэчыцы была знойдзена нафта, што паклала пачатак развіццю нафтаздабыўнай прамысловасці ў Беларусі. У 1998 тут была здабыта 100-мільённая тона нафты. Дзеля перапрацоўкі нафтавага газу быў збудаваны Беларускі газаперапрацоўчы завод. На тэрыторыі Рэчыцкага раёну дзейнічаюць 15 з 21 структурнага аддзялення РУП ПА «Беларуснафта». У Рэчыцы прадпрыемствы нафтаздабываючай і газаперапрацоўчай, машынабудавання і металаапрацоўкі, хімічнай, будаўнічых матэрыялаў, лёгкай, харчовай прамысловасці. Гасцініцы: «Рытм», ААТ «Рэчыцадрэў» і жыллёва-камунальнай гаспадаркі. Санаторый-прафілакторый ААТ «Рэчыцадрэў».
[правіць] Дэмаграфія
- пач. 19 ст. — 1,77 тыс. (83 % мяшчане)
- 2006 — 65,4 тыс.
- 2010 — 64,7 тыс.
[правіць] Культура
Рэчыцкі краязнаўчы музей. Выставачная зала. Летняя канцэртная пляцоўка з амфітэатрам на беразе ракі Днепр.
[правіць] Выдатныя мясціны
У горадзе 2 царквы, касцёл, Капліца Святой Еўфрасінні Полацкай.
На гарадскіх землях, якія ў мінулым былі занятыя дамініканскім манастыром, цяпер размешчаны парк. Разам з цэнтральным скверам, азелянёным замчышчам — былой крэпасцю з рэшткамі валоў і прыбярэжнай паласой — яны ствараюць жывапісную зону адпачынку. Традыцыйныя рысы планіроўкі цэнтра горада, «абапіраючагася» на раку Днепр, замацаваны сучаснай горадабудаўнічай практыкай.
[правіць] Гасцініцы
- Гасцінічны комплекс «Рэчыцалюкс».
- Гасцініца «Рытм».
[правіць] Музеі
- Рэчыцкі краязнаўчы музей — знаходзіцца ў маляўнічым месцы ў цэнтры горада, непадалёк ад гістарычнага гарадзішча і помнікаў архітэктуры канца 19-га стагоддзя пачатку 20-га.
1 верасня 2006 г. для наведвальнікаў адкрыты аддзелы «Этнаграфія», які складаецца з 3-х залаў: «Народныя промыслы і рамёствы», «Хата беларускага селяніна», «Ткацтва» і аддзел «Рэчыца на рубяжы XIX—XX стагоддзяў», адкрыта зала, прысвечаная Вялікай Айчыннай вайне.
- Карцінная галерэя
[правіць] Кінатэатры
У цэнтры горада знаходзіцца кінатэатр «Беларусь».
[правіць] Паркі
- Парк культуры і адпачынку «Перамога»
[правіць] Вядомыя асобы
- М. В. Доўнар-Запольскі (1867—1934), беларускі гісторык, фалькларыст і этнограф
[правіць] Гл. таксама
[правіць] Галерэя
_kosciol.jpg)
Зноскі
- ↑ (руск.) Вынікі перапісу насельніцтва 2009 года па Рэчыцкім раёне
- ↑ Lech Wyszczelski: Operacja na Mozyrz i Kalenkowicze. W: Lech Wyszczelski: Wojna polsko-rosyjska 1919—1920. Wyd. 1. Warszawa: Bellona, 2010, s. 313. ISBN 978-83-11-11934-5.
