Горад Тбілісі

Горад Тбілісі груз. თბილისი Сцяг Герб 41.716667, 44.78333341°43′00″ пн. ш. 44°47′00″ у. д.41.716667° пн. ш. 44.783333° у. д.    Краіна Грузія Першае згадванне IV стагоддзе Плошча 726 км² Насельніцтва (2009) 2.000.100 чалавека Шчыльнасць 2.754 чал./км² Часавы пояс UTC+4 Афіцыйны сайт http://www.tbilisi.gov.ge/ (груз.)  (англ.)  (руск.)

Тбілісі

Тбілісі на Вікісховішчы

Тбілісі (груз. თბილისი, [ˌtbiˈliːsi]  — «цёплая крыніца») — самы буйны горад, сталіца Грузіі. Знаходзіцца ў Тбіліскай катлавіне, на рацэ Кура.

Назва

Да 1936 года па-беларуску горад меў назву Тыфліс, а па-грузінску — тфілісі (груз. ტფილისი) — старагрузінская назва. Сваю назву ён атрымаў з-за цёплых серных крыніц (у перакладзе з грузінскай «тбілі» (г.зн. састарэлае «тфілі») значыць «цёплы»).

Гісторыя

У 4 тысячагоддзі да н.э. на месцы Тбілісі было паселішча, у 4 стагоддзі н.э. — горад-крэпасць. Пры цару Вахтангу I Тбілісі — буйны эканамічны цэнтр Усходняй Грузіі. Яго сын Дачы завяршыў будаўніцтва гарадскіх сцен (пачатак 6 стагоддзя) і зрабіў Тбілісі сталіцай Картлі (замест Мцхеты). Пасля заваявання Усходняй Грузіі арабамі (сярэдзіна 7 стагоддзя) — рэзідэнцыя арабскага эміра (гл.Тбіліскі эмірат). На працягу 7-11 ст. горад часта разбуралі хазары і арабы. Вызвалены ў 1122 годзе царом Давідам Будаўніком, стаў сталіцай аб'яднанай грузінскай дзяржавы. У 13-18 ст. горад спусташалі харэзмійцы, манголы, войскі Цімура, туркі. У 1801 годзе ў складзе Усходняй Грузіі далучаны да Расійскай імперыі, стаў цэнтрам Грузінскай, з 1846 г. — Тыфліскай губерні, у 1844-82 — Каўказскага намесніцтва. У 1872 годзе злучаны чыгункай з г. Поці, у 1883 г. — з Баку і Батумі. З 1921 г. Тбілісі — сталіца Грузіі, адначасова ў 1922-36 сталіца Закаўказскай Федэрацыі. У 1927-30 гг. у горадзе існавала Беларускае студэнцкае зямляцтва пры Тыфліскім дзяржаўным політэхнічным інстытуце.

Насельніцтва, мова, рэлігія

Па дадзеных 1999, у горадзе пражываюць 1 млн 345 тыс. чалавек. Колькасць насельніцтва стала расце. Асноўнымі этнічнымі групамі з'яўляюцца грузіны — 72 %, армяне — 7 %, азербайджанцы — 7 %, рускія — 5 %, асеціны — 3 %, курды — 2 % і грэкі — 2 %. Афіцыйная мова грузінская, акрамя яе распаўсюджаныя руская, армянская і азербайджанская. Каля 85 % вернікаў сталіцы прыналежаць да Грузінскай Праваслаўнай Царквы, галіны праваслаўнага хрысціянства. У горадзе маецца таксама нязначная лічба каталікоў і мусульман.

Адукацыя

• Тбіліскі дзяржаўны ўніверсітэт

Транспарт

• Тбіліскі метрапалітэн

Памятныя мясціны

• Абанатубані
• Цмінда Самеба
• Нарыкала

Культура

• Грузія-фільм

Музеі

• Музей савецкай акупацыі

Вядомыя асобы

• Раман Ісідоравіч Кандраценка
• Вахтанг Канстанцінавіч Кікабідзэ, эстрадны спявак
• Леў Аляксандравіч Куліджанаў
• Аляксандр Андрэевіч Праханаў
• Мікалай Максімавіч Цыскарыдзэ
• Іосіф Мікалаевіч Ахвердаў

Літаратура

• Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мінск: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).