Горад Чэрвень

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Горад
Чэрвень
Сцяг Герб
Сцяг
Герб
Каардынаты Каардынаты: 53°42′28″ пн. ш. 28°25′56″ у. д. / 53.707778° пн. ш. 28.432222° у. д. (G) (O) (Я)53°42′28″ пн. ш. 28°25′56″ у. д. / 53.707778° пн. ш. 28.432222° у. д. (G) (O) (Я)
Краіна
Вобласць
Раён
Першае згадванне
Насельніцтва
9,9 тыс. чалавек (2008)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1714
Паштовы індэкс
223232
Аўтамабільны код
5
Чэрвень (Беларусь)
Чэрвень
Чэрвень
Чэрвень (Мінская вобласць)
Чэрвень
Чэрвень

Чэ́рвень (афіц. транс.: Červień; да 18 верасня 1923 года — Ігу́мен) — горад у Мінскай вобласці Беларусі, адміністрацыйны цэнтр Чэрвеньскага раёна, на р. Чэрвенка (Ігуменка). У 62 км да паўднёвага ўсходу ад Мінска, 30 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Мінск—Асіповічы, каля аўтамабільнай дарогі Мінск-Магілёў. Насельніцтва 10,1 тыс. чал. (2006).

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першы пісьмовы ўспамін пра Ігумен датуецца 1387. У 1-й пал. XV ст. мястэчка знаходзілася ва ўладанні Кезгайлаў. 21 кастрычніка 1430 (паводле іншых звестак, у 1447) згадваецца воласць Гумен (лац.: districtum Humyen), якая належала біскупу віленскаму (царкоўнае мястэчка). Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (15651566) мясцовасць увайшла ў склад Мінскага павета Менскага ваяводства.

У 1595 у Ігумене збіраліся харугвы Вялікага Княства Літоўскага дзеля барацьбы з казацкімі набегамі Налівайкі. У Трынаццацігадовую вайну (16541667) маскоўскія захопнікі разрабавалі і моцна разбурылі мястэчка. Пад 1669 упершыню згадваецца касцёл. У Вялікую Паўночную вайну (17001721) у мястэчку спыняўся кароль Швецыі Карл XII.

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Ігумен апынуўся ў складзе Расійскай імперыі. Новыя ўлады канфіскавалі мястэчка ў Віленскага біскупства. У 1795 паселішча атрымала статус горада і стала цэнтрам павета. 22 студзеня 1796 Ігумену даравалі герб: «у блакітным полі срэбны кушч грачыхі, над якімі пяць залатых пчол»[1]. Станам на 1800 у месце было 85 двароў. У часы нацыянальна-вызваленчага паўстання (18631864) тут дзейнічаў паўстанцкі аддзел на чале з Б. Свентаржэцкім.

18 верасня 1923 камуністычныя ўлады перайменавалі Ігумен у Чэрвень (у гонар месяца чэрвень). У 1924 горад стаў цэнтрам раёна. 26 чэрвеня 1941 на выхадзе з Чэрвеня ва ўрочышчы Цагельня НКВД расстраляла каля трох тысяч вязняў чэрвеньскай перасыльнай турмы — беларусаў, палякаў, літоўцаў і іншых[2].

У 1989 грамадскасць даведалася пра тое, што Чэрвень стаў другімі Курапатамі — вакол горада знаходзяцца пахаванні тысяч палітычных зняволеных. 18 красавіка 2001 адбылося афіцыйнае зацверджанне гарадскага герба[3].

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

У Чэрвені працуюць 4 сярэднія школы, дашкольныя ўстановы.

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Прадпрыемствы харчовай, лясной і дрэваапрацоўчай прамысловасці. Гасцініца «Чэрвень».

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Дзейнічаюць дом культуры, бібліятэкі, Чэрвеньскі раённы краязнаўчы музей.

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

  • Помнікі: Помнік вызвалення; Помнік землякам; Помнік моладзі і камсамольцам і інш.
  • Гістарычная забудова (кан. ХІХ — пач. ХХ стст.; фрагменты)
  • «Кацярыненская» вязніца (XVIII ст.)
  • Месца гібелі грамадзян Беларусі, Польшчы і Літвы — ахвяр бальшавіцкага тэрору
  • Могілкі: яўрэйскія; старыя каталіцкія

Страчаная спадчына[правіць | правіць зыходнік]

  • Касцёл Узвышэння Св. Крыжа (1799—1800)
  • Сабор Раства Прасв. Багародзіцы (1833)
  • Сінагога
  • Царква Св. Георгія (1975)

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Червень // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9;

У Сеціве[правіць | правіць зыходнік]