Горад Чэске-Будзеёвіцы

Горад

Чэске-Будзяёвіцэ
чэшск.

Сцяг	Герб

Каардынаты: 48°58′28.92″ пн. ш. 14°28′28.92″ у. д. / 48.9747, 14.4747 ^(G) ^(O) ^(Я)48.9747, 14.474748°58′28.92″ пн. ш. 14°28′28.92″ у. д. / 48.9747, 14.4747 ^(G) ^(O) ^(Я)

Краіна	Чэхія
Край	Паўднёвачэшскі край
Плошча	55,56 км²
Вышыня цэнтра	381 м
Насельніцтва	94747 чалавек
Шчыльнасць	1705 чал./км²
Паштовы індэкс	370 2001 г.
Аўтамабільны код	C (старыя CB, CE)
Афіцыйны сайт	http://www.c-budejovice.cz/ (англ.) (чэшск.) (ням.)
Карта раёна Чэске-Будзяёвіцэ

Чэске-Будзяёвіцэ

Чэске-Будзяёвіцэ на Вікісховішчы

Чэске-Будзяёвіцэ (чэшск.: České Budějovice, ням.: Böhmisch Budweis; дапускаецца таксама транскрыпцыя ў форме Чэске-Будзеёвіцэ, у літаратуры сустракаецца таксама Чешскія Будзяёвіцы) - горад на поўдні Чэхіі, адміністрацыйны цэнтр Паўднёвачэшскага края чэшск.: Jihočeský kraj).

Размешчаны ў зліцця рэк Влтава і Малшэ. Насельніцтва - 95245 (2004).

Гісторыя горада [правіць]

Горад Будзяёвіцэ заснаваны ў 1265 годзе чэшскім каралём Пржэмысл Отакара II (чэшск.: Přemysl Otakar II). Горад хутка будаваўся і эканамічна развіваўся дзякуючы свайму статусу каралеўскага горада і размяшчэнню на скрыжаванні гандлёвых шляхоў. Каб умацаваць вернасць жыхароў горада Каралеўскай улады, Будзяёвіцэ надзяляўся каралём рознымі прывілеямі.

У канцы XIII - пачатку XIV стагоддзя ў горадзе Былі ўзведзены 2 каталіцкіх храма, а сам горад акружаны прыгоннай сцяной. На працягу наступнага XV стагоддзя Будзяёвіцэ, у якім былі моцныя пазіцыі каталіцкай царквы, з'яўляўся апорай барацьбы супраць гусітаў. У горадзе налічвалася 4000 жыхароў, і ён быў адным з найбольш буйных і значных гарадоў чэшскага каралеўства.

У XVI стагоддзі горад перажывае моцны эканамічны пад'ём, звязаны, перш за ўсё, з здабычай срэбра, а таксама з развіццём рыбалоўства і гандлю соллю. Будаўніцтва будынкаў у Будзяёвіцэ ў цей перыяд падпарадкавана канонах архітэктуры Рэнесанса. У 1569 ў Будзяёвіцэ заснаваны манетны двор, дзе чаканіліся манеты з срэбра, які здабываецца ў ваколіцах горада.

Трыццацігадовая вайна не прыкрыла вялікай шкоды горадзе, аднак у ліпені 1641 адбыўся буйны пажар, які знішчыў больш за палову дамоў. Аднаўленне горада працягвалася некалькі дзесяцігоддзяў. Эпоха барока значна змяніў выгляд горада, у цей перыяд быў пабудаваны шэраг рэлігійных аб'ектаў, а таксама фантан Самсона на цэнтральнай плошчы, які з'яўляецца адным з сімвалаў горада.

У XVIII стагоддзі росту культурнага значэння горада спрыяла падставу тут лацінскай гімназіі, гарадскога тэатра і філасофскага інстытута. Пры імператары Іосіфe II у 1785 годзе было заснавана Будвайзерское біскупства.

У XIX стагоддзі тэхнічны прагрэс закрануў многія бакі жыцця горада. Чыгунка, якая была пабудавана ў перыяд паміж 1825 і 1832 гадамі і звязала Чэске-Будзяёвіцэ з Лінцам, і была першым такім будынкам у Еўропе. У цей ж перыяд на рацэ Влтава развівалася гандлёвае суднаходства. Развіццё транспарту цесна было звязана з ростам прамысловасці і гандлю. У 1847 годзе кампанія «Хардтмут» (вытворца канцылярскіх тавараў маркі «Кох-і-Hoop») з Вены перанесла ў Будзяёвіцэ вытворчасць алоўкаў і керамічных вырабаў, у сувязі з чым у горадзе з'явілася першая вялікая фабрыка. У 1895 была заснавана Чэшская акцыянерная бровар, вядомая цяпер бровар «Budweiser Budvar» («Будвайзер Будвар»).

Да канца XIX стагоддзя насельніцтва горада і навакольных сёлаў у асноўным, складалі немцы, аднак паступова чэшскае насельніцтва стала преоблада. Тым не менш, у 1918 бургамістрамі горада былі немцы. У 1945 годзе, пасля заканчэння Другой сусветнай вайны, будвайзерские немцы былі дэпартаваныя ў Заходнюю Германію і Аўстрыю.

У ХХ стагоддзі Чэске-Будзяёвіцэ стаў эканамічнай і культурнай сталіцай Паўднёвай Чэхіі. З 1991 года ў Чэске Будзяёвіцэ дзейнічае Паўднёвачэшскі ўніверсітэт, а з 2000 ў горадзе размяшчаецца Адміністрацыя Паўднёвачэшскага края Чэхіі.

Транспарт [правіць]

Горад Чэске-Будзяёвіцэ размешчаны на скрыжаванні транспартных восяў Прага - Лінц і Вена - Чэске-Будзяёвіцэ Плзень. З поўначы на поўдзень праз горад праходзіць хуткасная траса R 3/E 55, злучае сталіцу Чэхіі Прагу з горадам Лінц у паўднёвай Аўстрыі. Іншая значная транспартная магістраль праходзіць з захаду на ўсход і злучае Вену з горадам Пльзень (хуткасная траса R 20/E 49). Акрамя аўтамабільных дарог абодва ГЭТЫХ напрамкі звязваюць таксама чыгуначныя магістралі. У пачатку 2006 года агарода перададзены для грамадзянскага выкарыстання былы ваенны аэрадром Плана (Planá) на паўднёва-заходняй ускраіне Чэске-Будзяёвіцэ. Паводле існуючага праекце развіцця да 2011 года на базе гэтага аэрадрома будзе створаны міжнародны аэрапорт Чэске-Будзяёвіцэ, здольны прымаць самалёты тыпу «Боінг 737» і «аэробуса 318» і штогод абслугоўваць прыкладна 600 000 пасажыраў.

Спорт [правіць]

У горадзе існуе прафесійны Хакейныя клуб «Маунтфилд Чэске Будзяёвіцэ». Стадыён клуба - Budvar Arena.

Таксама маецца футбольны клуб «Дынама Чэске-Будзяёвіцэ». Стадыён клуба - Střelecký ostrov.

Інфармацыя для турыстаў [правіць]

Квадратная гарадская плошча са статуяй Самсона (фантан Самсона) у стылі барока
Ратуша на гарадской плошчы пабудовы ў 1727-1730 гг. з трыма вежкамі і статуямі, якія ўвасабляюць чатыры грамадзянскія цноты: Справядлівасць, Мужнасць, Мудрасць і Абачлівасць ^[1]
Чорная Вежа (чэшск.: Černou Věž) - 72 метровая вежа ў цэнтры горада
Сабор Святога Мікулаша (чэшск.: katedrál Sv.Mikuláš) у гістарычным цэнтры горада
Дамініканскі манастыр (чэшск.: Dominikánský klášter
Вежа Жалезная Дзева (чэшск.: Železná panna) з часткай захаваліся гарадскім умацаванняў (прыгоннай сцяны)

У Чэске-Будзяёвіцэ размешчаны Паўднёвачэшскі тэатр оперы і балета, сучасны канцэртная зала, музей Паўднёвай Чэхіі, музей матацыклаў, музей энергетыкі. Недалёка ад горада размешчаны папулярны сярод турыстаў замак у неагатычным стылі Глубока-над-Влтавай.

Горад згадваецца ў рамане Яраслава Гашака прыгоды бравага салдата Швейка падчас сусветнай вайны, як месца лакалізацыі маршевого батальёна, у які герой рамана ішоў не самай кароткай дарогай.

Сярод ганаровых грамадзян горада - Іосіф Сталін ^[2].