Гідрабіялогія

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Гідрабіялогія — навука аб насельніцтве воднага асяроддзя, аб узаемаадносінах яго з умовамі пражывання, значэнні для працэсаў трансфармацыі энергіі і рэчыва і аб біялагічнай прадукцыйнасці акіяна, мораў і ўнутраных вод.

Гідрабіялогія — пераважна экалагічная навука. Умовы жыцця ў водным асяроддзі вызначаюцца фізіка-геаграфічнымі асаблівасцямі вадаёма, многія з якіх, напрыклад хімічны склад вады, у асаблівасці склад біягенных элементаў і раствораных газаў і іх колькасць, характар ​​донных адкладаў, празрыстасць вады і інш., знаходзяцца пад моцным уплывам водных арганізмаў і часта вызначаюцца іх жыццядзейнасцю. Таму ў той меры, у якой гідрабіялогія вывучае значэнне жыццёвых з'яў у агульнай сукупнасці ўзаемаабумоўленых працэсаў у водным асяроддзі, яна мае агульныя задачы з комплекснымі геаграфічнымі дысцыплінамі — лімналогіяй і акіяналогіяй. На гэтым узроўні даследаванняў вырашаюцца такія праблемы, як біялагічная структура акіяна, біялімналагічная і біяакіяналагічная тыпалогія вадаёмаў і водных мас, заканамернасці кругазвароту рэчыва і патоку энергіі.

Адрозніваюць санітарную, тэхнічную і прамысловую гідрабіялогію.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

У самастойную навуку гідрабіялогія вылучалася ў 2-й палове 19 ст., калі з развіццём батанікі і заалогіі пачалі стварацца марскія і прэснаводныя біялагічныя станцыі, была вызначана роля водных арганізмаў у працэсе ачышчэння вадаёмаў (нямецкія вучоныя А. Мюлер, Ф. Кон, рускі вучоны М. П. Вагнер).

Асновы расійскіх марскіх гідрабіялагічных даследаванняў закладзены ў 1900-я гады навукова-прамысловымі экспедыцыямі М. М. Кніповіча, працамі С. А. Зярнова, К. М. Дзяругіна, Л. А. Зянкевіча і інш. Для развіцця прэснаводнай гідрабіялогіі вялікае значэнне мелі працы У. М. Арнольдзі, А. Л. Бенінга, Г. Ю. Верашчагіна, В. Н. Варанкова, У. І. Жадзіна і інш.

На Беларусі[правіць | правіць зыходнік]

На Беларусі даследаванні па гідрабіялогіі пачаліся ў 1904 годзе ў Аддзеле іхтыялогіі Рускага таварыства акліматызацыі жывёл і раслін. Вывучэнне вадаёмаў паглыбілася з утварэннем у 1928 годзе навукова-даследчай станцыі рыбнай гаспадаркі (з 1979 года Беларускі навукова-даследчы і праектна-канструктарскі інстытут рыбнай гаспадаркі) і ў 1946 годзе біялагічнай станцыі БДУ на воз. Нарач.

Навукова-даследчая работа па гідрабіялогіі вядзецца таксама ў Інстытуце заалогіі НАН РБ, БДУ, Цэнтральным НДІ комплекснага выкарыстання водных рэсурсаў, іншымі ВНУ. Вызначана біялагічная і рыбагаспадарчая прадукцыйнасць усіх асноўных рэк і азёр, праведзена лімналагічная і рыбагаспадарчая класіфікацыя прамысловых вадаёмаў (Г. Г. Вінберг, П. І. Жукаў, С. В. Кахненка, М. М. Драко, У. П. Ляхновіч, П. Р. Пятровіч, В. П. Якушка і інш.), ацэнка санітарнага стану вадаёмаў і здольнасць іх да біялагічнага самаачышчэння (Вінберг, П. В. Астапеня, А. П. Астапеня і інш.).

Распрацоўваюцца пытанні біялагічнай прадукцыйнасці рэк, азёр і сажалак, вядзецца аналіз балансу і трансфармацыі рэчываў і энергіі ў водных экасістэмах, вывучаюцца функцыянальныя сувязі ў біяцэнозах (Г. А. Галкоўская, Л. М. Сушчэня, Н. М. Хмялёва).

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 5: Гальцы — Дагон / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1997. — 576 с.: іл. ISBN 985-11-0090-0 (т. 5), ISBN 985-11-0035-8

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]