Гісторыя Вялікабрытаніі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Перыяды англійскай гісторыі
Цюдораўскі перыяд

Family of Henry VIII, an Allegory of the Tudor Succession.png (1485–1558)

Елізавецінская эпоха

Elizabeth I (Armada Portrait).jpg (1558—1603)

Якавіянская эпоха

James I of England by Daniel Mytens.jpg (1603—1625)

Каралінская эпоха

Carolus I.jpg (1625—1642)

Грамадзянскія войны, рэспубліка і Пратэктарат

Oliver Cromwell by Robert Walker.jpg (1642—1660)

Рэстаўрацыя Сцюартаў і Славутая рэвалюцыя

Charles II of England in Coronation robes.jpg (1660—1688)

Утварэнне Вялікабрытаніі

Queen Anne.jpg (1688—1714)

Геаргіянская эпоха

The.circus.bath.arp.jpg (1714—1811)

Рэгенцтва

George IV bust1.jpg (1811—1830)

Віктарыянская эпоха

Queen Victoria 1887.jpg (1837—1901)

Эдвардзіянская эпоха

Edward vii england.jpg (1901–1910)

Актам аб уніі 1707 году Англія і Шатландыя зліліся ў Каралеўства Вялікабрытанія (англ.: Kingdom of Great Britain), з агульным заканадаўчым сходам. У 1801 Вялікабрытанія пераўтварылася ў Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі, якое ўтварылася ў выніку аб'яднання Вялікабрытаніі з Ірландыяй. У 1922 шэсць ірландскіх правінцый аддзяліліся і ўтварылі незалежную дзяржаву Ірландыя, і ў 1927 Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі пераўтварылася ў сучаснае Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі.

Старажытнасць[правіць | правіць зыходнік]

Гл.: Гісторыя Старажытнай Брытаніі.

Сярэднявечча[правіць | правіць зыходнік]

Гл. адпаведныя раздзелы ў Гісторыі Англіі, Гісторыі Ірландыі, Гісторыі Уэльсу, Гісторыі Шатландыі.

Фармальна гісторыя Аб'яднанага каралеўства пачалася з Уніяй карон (1603), калі шатландскі кароль Джэймс VI быў каранаваны і як англійскі кароль Джэймс I. Барацьба між Парламентам і дынастыяй Сцюартаў вылілася ў грамадзянскую вайну (1642 — 1649) і скасаванне манархіі з устанаўленнем рэспублікі. Манархія была рэстаўравана (1660), але "Слаўная рэвалюцыя" (1688) замацавала паўнамоцтвы Парламенту. Быў дадзены Біль аб правах (1689).

Развіццё тэхналогіі і прадпрымальніцтва ў 18 ст. аформіліся ў г.зв. Індустрыяльную рэвалюцыю.

У выніку Амерыканскай рэвалюцыі і вайны за незалежнасць Вялікабрытаніяй былі страчаны амерыканскія калоніі (1783).

У напалеонаўскіх войнах Вялікабрытанія была паслядоўным праціўнікам Францыі, значна спрычынілася да паразы Напалеона.

У 19 ст. адбываліся значныя сацыяльныя змены (гл. Чартызм, Прафсаюзы, Публічная адукацыя). Тады ж Вялікабрытанія набыла і замацавала за сабой вялікія тэрыторыі ў Афрыцы і Азіі, фактычна ператварылася ў імперыю.

1837-1901[правіць | правіць зыходнік]

Гл.: Віктарыянская эпоха.

XX стагоддзе[правіць | правіць зыходнік]

У 1-й сусветнай вайне на баку Саюзных дзяржаў (гл. Антанта). Гл. таксама: Ірландскае паўстанне 1916.

Пасля 1-й сусветнай вайны ўзмацніліся рухі за незалежнасць у калоніях. Ірландыя абвясціла незалежансць (1921), але Паўночная Ірландыя засталася ў Аб'яднаным каралеўстве.

Другая сусветная вайна[правіць | правіць зыходнік]

У 2-й сусветнай вайне — на баку Саюзных дзяржаў (з 3 верасня 1939). Пасля паразы Францыі каля году ваявала з Германіяй і Італіяй (гл. Бітва за Брытанію, Бітва за Атлантыку).

Пасля 2-й сусв. вайны страціла ролю лідэра сярод вялікіх дзяржаў. У унутранай палітыцы ўзмацніўся ўплыў лейбарыстаў.

Тунэль пад дном Ла-Маншу злучыў Вялікабрытанію з кантынентам (6.5.1994).