Дабравешчанская царква ў Віцебску
| Праваслаўная царква | |
|
царква Дабравешчання Найсвяцейшай Багародзіцы
|
|
 |
|
| Краіна | Беларусь |
| Горад | Віцебск, пл. 1000-годдзя Віцебска |
| Канфесія | Праваслаўе |
| Архітэктурны стыль | Візантыйскі стыль |
| Будаўніцтва | 974—XI-XII стст. |
| Стан | Рэстаўравана |
| Сайт | Афіцыйны сайт |
Дабравешчанская царква ў Віцебску - праваслаўны храм, помнік архітэктуры XII стагоддзя, размешчаны ў цэнтры горада на левым беразе Заходняй Дзвіны. Адносіцца да шасціслуповага трохапсіднага крыжова-купальнага храма. Сярэдні неф шырэйшы за бакавыя.
Змест |
[правіць] Гісторыя
Пісьмовыя крыніцы не захавалі звестак аб даце ўзвядзення віцебскай царквы Дабравешчаньня. Летапісных крыніцы XVI-XVII стст. - (Хроніка Стрыйкоўскага, хроніка Быхаўца) адносяць ўзвядзенне царквы да XIV стагоддзяў і звязваюць з імем князя Альгерда. Паданне, фіксаваную ў гарадской летапісе XVII стагоддзя, кажа аб ўзвядзенні храма Дабравешчаньня ў Віцебску ў 974 годзе княгіняй Вольгай адначасова з падставай горада.
[правіць] Датаванне будаўніцтва
Першае абследаванне храма было ажыццёўлена ў пачатку XIX стагоддзя А.М. Паўлінавым, які зрабіў здагадку пра час яго ўзвядзення ў межах X-XII стагоддзяў, больш схіляючыся да XI стагоддзя. Першая абгрунтаваная датыроўка будаўніцтва храма высунутая ў пачатку дваццатых гадоў XX стагоддзя Н.І. Бруновым (які аднёс яе да XII стагоддзя), не аспрэчана да гэтага дня. Праводзіліся археалагічных даследаванняў (у 60 - 90 гады XX стагоддзя) пад кіраўніцтвам Т. Штыхава, А. Трусава, П. Рапапорта і Т. Бубенька, разам аналізам і вывучэннем архітэктурных формаў, будаўнічай тэхнікі і фрагментаў фрэсак, яны даюць падставу датаваць будаўніцтва царквы ў межах XII стагоддзя і выказаць здагадку ўдзелу ва ўзвядзенні храма візантыйскіх майстроў і выкарыстанне візантыйскага будаўнічага досведу.
[правіць] Перабудовы
Царква некалькі разоў перабудоўваўся. У 1619 г. па загаду караля Жыгімонта III перададзена уніятам. Царква моцна пацярпела падчас Паўночнай вайны. У 1714 годзе быў праведзены рамонт, а ў 1759 царква перабудавана ў стылі позняга барока. У 1832 годзе царква была вернута праваслаўным і ў сярэдзіне XIX стагоддзя перабудавана яшчэ раз.
[правіць] Вялікая айчынная вайна і СССР
Царква моцна разбурана падчас Вялікай Айчыннай вайны, затым узарваная ў 1961 годзе, прычым сцены захаваліся на вышыню да 5 метраў. У 1968 г. археолагам М. К. Каргерам праведзены раскопкі і частковая разборкі абломкаў. У 1977 годзе праведзена кансервацыя руін царквы.
[правіць] Аднаўленне царквы
У 1993-1998 гг. царква Дабравешчання Прасвятой Багародзіцы адноўленая ў абліччы XII стагоддзя па праекце архітэктара Г. А. Лаўрэцкага з захаваннем фрагментаў арыгінальнай муроўкі (кладка сцен - чаргаванне даламітавай чосаных блокаў з двума або трыма радамі плінфы.
