Джані Радары

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Джані Радары
Gianni Rodari
Дата нараджэння:

23 кастрычніка 1920(1920-10-23)

Месца нараджэння:

Аменья, П'емонт, Італія

Дата смерці:

14 красавіка 1980(1980-04-14) (59 гадоў)

Месца смерці:

Рым

Грамадзянства:

Flag of Italy.svg Італія

Род дзейнасці:

дзіцячы пісьменнік і журналіст

Дэбют:

Кніжка вясёлых вершаў (1950)

Прэміі:

прэмія Ганса Хрысціяна Андэрсана (1970)

Джані Радары (італ.: Gianni Rodari, 23 кастрычніка 1920, Аменья, Італія14 красавіка 1980, Рым, Італія) —вядомы італьянскі дзіцячы пісьменнік і журналіст.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Радары нарадзіўся 23 кастрычніка 1920 у мястэчку Аменья (паўночная Італія). Яго бацька, булачнік па прафесіі, памёр, калі Джані было толькі дзесяць гадоў. Радары і яго два браты, Чэзарэ і Марыа, раслі ў роднай вёсцы маці, Варэсота. Хваравіты і слабы з дзяцінства хлопчык захапляўся музыкай (браў урокі гульні на скрыпцы) і кнігамі (шанаваў Ніцшэ, Шапенгаўэра, Леніна, Сталіна і Троцкага). Пасля трох гадоў навукі ў семінарыі Радары атрымаў дыплом настаўніка і ва ўзросце 17 гадоў пачаў выкладаць у пачатковых класах мясцовых сельскіх школ. У 1939 г. некаторы час наведваў філалагічны факультэт Міланскага ўніверсітэта.

Падчас Другой сусветнай вайны Радары быў вызвалены ад службы з-за дрэннага здароўя. У 1941 увайшоў у фашысцкую партыю, аднак, пасля смерці двух блізкіх сяброў і зняволення брата Чэзарэ ў канцэнтрацыйным лагеры стаў удзельнікам Руха Супраціўлення, а ў 1944 годзе ўступіў у Італьянскую камуністычную партыю.

У 1948 Радары стаў журналістам у камуністычнай газеце L'Unita і пачаў пісаць кніжкі для дзяцей. У 1950 партыя прызначыла яго рэдактарам толькі што створанага штотыднёвага часопіса для дзяцей, Il Pioniere, у Рыме. У 1951 апублікаваў першаю складанку вершаў, «Кніжка вясёлых вершаў», і свой найвядомы твор «Прыгоды Чыпаліна». Гэты твор атрымаў асабліва шырокую папулярнасць у СССР.

У 1952 упершыню паехаў у СССР, дзе потым бываў неаднаразова. У 1953 жаніўся на Марыі Тэрэзе Фэрэці, якая праз чатыры гады нарадзіла яму дачку, Паалу. У 1957 Родари здаў іспыт на званне прафесійнага журналіста. У 19661969 Радары не публікаваў кніг і толькі працаваў над праектамі з дзецьмі.

У 1970 пісьменнік атрымаў прэстыжную прэмію Ганса Хрысціяна Андэрсана, якая дапамагла яму набыць сусветную вядомасць.

Радары памёр ад цяжкай хваробы 14 красавіка 1980 г. у Рыме.

Некаторыя творы[правіць | правіць зыходнік]

  • Складанка «Кніжка вясёлых вершаў» (Il libro delle filastrocche, 1950)
  • «Навучанне піянеру», (Il manuale del Pionere, 1951)
  • «Прыгоды Чыпаліны» (Il Romanzo di Cipollino, 1951; выпушчаныя ў 1957 пад назвай Le avventure di Cipollino)
  • Складанка вершаў «Цягнік вершаў» (Il treno delle filastrocche, 1952)
  • «Джэльсаміна ў Краіне хлусаў» (Gelsomino nel paese dei bugiardi, 1959)
  • Складанка «Вершы ў небе і на зямлі» (Filastrocche in cielo e in terra, 1960)
  • Складанка «Казкі па тэлефоне» (Favole al telefono, 1960)
  • «Джып у тэлевізары» (Gip nel televisore, 1962)
  • «Планета навагодніх елак» (Il pianeta degli alberi di Natale, 1962)
  • «Вандраванне Блакітнай Стралы» (La freccia azzurra, 1964)
  • «Якія бываюць памылкі» (Il libro degli errori, Torino, Einaudi, 1964)
  • Складанка «Торт у небе» (La Torta in cielo, 1966)
  • «Як падарожнічаў Джаваніна па мянушцы Гультай» (I viaggi di Giovannino Perdigiorno, 1973)
  • «Граматыка фантазіі» (La Grammatica della fantasia, 1973)
  • «Жыў-быў двойчы барон Ламберто» (C’era due volte il barone Lamberto, 1978)
  • «Бадзяжкі» (Piccoli vagabondi, 1981)

Абраныя аповяды[правіць | правіць зыходнік]

  • «Гвідаберта і этрускі»
  • «Дзесяць кілаграмаў Месяца»
  • «Хата з марозіва»
  • «Як Джаваніна пакратаў нос у караля»
  • «Ліфт да зорак»
  • «Чараўнікі на стадыёне»
  • «Міс Сусвет з цёмна- зялёнымі вачамі»
  • «Робат, якому захацелася спаць»
  • «Сакала, пакала»
  • «Уцёклы нос»
  • «Сіраніда»
  • «Чалавек, які купіў Стакгольм»
  • «Чалавек, які жадаў украсці Калізей»