Дзятлаўскі раён

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Дзятлаўскі раён
Герб
Coat of Arms of Dziatłava, Belarus.png
Сцяг
Flag of Dziatłava, Belarus.svg
Краіна

Беларусь

Уваходзіць у

Гродзенская вобласць

Адміністрацыйны цэнтр

Дзятлава

Афіцыйныя мовы

Родная мова: беларуская 87,25 %, руская 10,28 %
Размаўляюць дома: беларуская 69,3 %, руская 22,41 %[1]

Насельніцтва (2009)

29 703 чал,[1] (11-е месца)

Шчыльнасць

19,25 чал./км² (14-е месца)

Нацыянальны склад

беларусы — 84,77 %,
палякі — 9,28 %,
рускія — 4,25 %,
іншыя — 1,7 %[1]

Плошча

1 544.09[2] км²
(7-е месца)

Вышыня
над узроўнем мора
 • Найвышэйшы пункт



 283 м. м

Дзятлаўскі раён на карце

Часавы пояс

UTC+2

Афіцыйны сайт
Commons-logo.svg Дзятлаўскі раён на Вікісховішчы
Каардынаты: 53°27′ пн. ш. 25°24′ у. д. / 53.45° пн. ш. 25.4° у. д. (G) (O) (Я)

Дзятлаўскі раён — раён у складзе Гродзенскай вобласці. Утвораны 15 студзеня 1940 года. Плошча раёна складае 1,5 тыс. км².

Прырода[правіць | правіць зыходнік]

Тэрыторыя раёна знаходзіцца ў межах Верхнянёманскай нізіны на поўначы і захадзе, на ўсходзе — каля падножжа Навагрудскага ўзвышша. Рэльеф — узгорыста-раўнінны. Пераважае вышыня 140—200 метраў над узроўнем мора. Самы высокі пункт — 283 метры (на паўночны ўсход ад горада Дзятлава).

Карысныя выкапні: торф, пясчана-гравійны матэрыял, будаўнічыя пяскі, мел, гліны, сапрапелі, радонавыя воды.

Сярэдняя тэмпература студзеня −6,1 градуса па шкале Цэльсія, ліпеня 17,6 градуса па шкале Цэльсія. Ападкаў выпадае 620 мм у год. Вегетацыйны перыяд — 193 сутак.

Працякае рака Нёман з прытокамі Моўчадзь (на ёй Гезгалаўскае вадасховішча) з Дзятлаўкай, Шчара з Пад'яваркай. Лясы пераважна хваёвыя, займаюць 42 % тэрыторыі раёна. Глебы дзярнова-падзолістыя, дзярнова-падзолістыя забалочаныя, дзярновыя і дзярнова-карбанатныя. Агульная плошча сельгасугоддзяў складае 66,1 тыс. га, з іх асушаных 14,6 тыс. га.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Насельніцтва раёна — 34,3 тыс. чалавек, гарадское насельніцтва складае 47 %. Сярэдняя шчыльнасць — 23 чалавекі на 1 кв.км. Цэнтр раёна — горад Дзятлава. У складзе раёна гарадскія пасёлкі Казлоўшчына і Наваельня, пасёлак Гезгалы, 223 сельскія населеныя пункты, 13 сельсаветаў: Вензавецкі, Войневіцкі, Гербелевіцкі, Данілавіцкі, Дварэцкі, Дзем'янавецкі, Дзятлаўскі, Жукоўшчынскі, Мяляхавіцкі, Парэцкі, Раготнаўскі, Рудаяварскі, Таркачоўскі.

Гаспадарка[правіць | правіць зыходнік]

Сельская гаспадарка раёна прадстаўлена 15 сельскагаспадарчымі вытворчымі кааператывамі. Асноўныя галіны сельскай гаспадаркі: мяса-малочная жывёлагадоўля, бульбаводства, вырошчваюць збожжавыя, кармавыя культуры, лён.

На тэрыторыі раёна дзейнічаюць прадпрыемствы харчовай і лёгкай прамысловасці, будаўнічых матэрыялаў, дрэваапрацоўчай прамысловасці.

Па тэрыторыі раёна праходзяць чыгуначная лінія Ліда — Баранавічы, аўтамагістраль Ліда — Слонім — Быцень, аўтадарога рэспубліканскага значэння Дзятлава — Навагрудак — Любча.

Адукацыя і культура[правіць | правіць зыходнік]

У раёне 17 сярэдніх, 5 базавых, 1 пачатковая школа, 1 гімназія, установа адукацыі «Казлоўшчынскае ДПТВ-191», 19 дашкольных устаноў, 28 клубаў, 38 бібліятэк, 3 бальніцы, 28 фельчарска-акушэрскіх пунктаў, рэспубліканская туберкулёзная бальніца «Наваельня», філіял "Санаторый «Радон» СКУП «Белаграздраўніца», дзіцячы аздараўленчы цэнтр «Баравічок», дзіцячы санаторый «Ластаўка».

У Дзятлаве з 1966 года працуе дзяржаўны гісторыка-краязнаўчы музей.

Памятныя мясціны[правіць | правіць зыходнік]

Архітэктурныя помнікі: царква Праабражэння Гасподняга ў г. Дзятлава (1839), Касцёл Успення Прасвятой Дзевы Марыі ў г. Дзятлава (1648); царква святых апосталаў Пятра і Паўла ў в. Вензавец (1875), царква Узвіжання Крыжа Гасподняга ў в. Войневічы (1897), касцёл Цела Гасподняга ў в. Дварэц (1904), царква Пакрова Прасвятой Багародзіцы ў в. Дварэц (пачатак 20 ст.), царква Свяціцеля Мікалая Цудатворца ў в. Нагародавічы (2-я палова 19 ст.), царква святых пакутнікаў благаверных князёў Барыса і Глеба ў в. Накрышкі (1836), касцёл Святых Анёлаў-Ахоўнікаў у в. Раготна (19 ст.), сядзіба Ігната Дамейкі ў в. Жыбарты (1819).

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — 576 с.: іл.

У Сеціве[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі