Дурань, картачная гульня

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Дурань - картачная гульня, папулярная ў краінах былога СССР.

Карты для гульні ў дурня

Сутнасць гульні[правіць | правіць зыходнік]

У гульні выкарыстоўваецца калода з 36 карт (у некаторых выпадках - 52) і ўдзельнічаюць ад двух да шасці гульцоў, у выпадку гульні калодай ў 52 карты можа гуляць да 8 гульцоў. Кожнаму раздаецца па 6 карт, наступная (або апошняя, магчыма і любая з калоды) карта адкрываецца і яе масць устанаўлівае козыр для дадзенай гульні, і астатняя калода кладзецца зверху так, каб казырная карта была ўсім бачна. Туз козырам быць не можа. Мэта гульні - пазбавіцца ад усіх карт. Апошні гулец, не пазбавіўся ад карт, застаецца ў «дурнях», г.н. прайграе.

Нічыя[правіць | правіць зыходнік]

У гульні таксама магчымая нічыя (розыгрыш) - калі гулец, які робіць ход, ходзіць апошнімі картамі, а другі гулец адбіваецца апошнімі картамі, пры гэтым карт больш няма ні ў калодзе, ні ў іншых гульцоў, гэта значыць у выніку ў канцы гульні карт не застаецца ні ў каго. Вынік такога паядынку трактуецца па дамоўленасці паміж гульцамі. Калі гуляюць «без нічыёй», то прайграе той, хто адбіваўся апошнім.

Правілы[правіць | правіць зыходнік]

У першую чаргу гульцы павінны вызначыцца, які тып гульні ім больш за ўсё цікавы. Гэта можа быць падкідны дурань, перакладны дурань ці іншая, менш распаўсюджаная разнавіднасць. Колькасць удзельнікаў гульні можа вар'іравацца ад двух да васьмі чалавек, у залежнасці ад выкарыстоўванай картачнай калоды. Але, як правіла, пры гульні ў дурня задзейнічаецца калода з 36 карт, у рэдкіх выпадках з 52 карт. Мэта гульні зводзіцца да таго, каб пазбавіцца ад усіх карт. Гулец, якому гэта не атрымаецца зрабіць, прызнаецца дурнем.

Перад пачаткам калоду з картамі трэба ператасаваць. Затым кожнаму гульцу раздаецца па 6 карт. Уся калода кладзецца на стол кашуляй ўверх, а адна карта - кашуляй ўніз. Масць гэтай карты будзе казырнай масцю ў гэтым коне, г.зн. будзе крыць ўсе іншыя масці. У выпадку, калі ўся калода адразу будзе раздадзеная удзельнікам гульні, то козырам прызнаецца апошняя карта ў калодзе.

Гульню пачынае чалавек, які мае на руках казырную карту найменшай вартасці. Ходзяць гуляючы ў дурака заўсёды па гадзіннікавай стрэлцы, г.зн. пад гульца, які сядзіць злева. Другі кон пачынаюць з ходу пад чалавека, які стаў дурнем ў першай раздачы. Гэта называецца «вучыць дурня» (раўнацэнныя паняцці хадзіць «на дурня», «пад дурня»). Магчыма, па дамоўленасці паміж гульцамі, пачынаць наступную гульню «з-пад дурня», гэта значыць, у гэтым выпадку захаджалым гульцом лічыцца гулец, які сядзіць па левы бок ад чалавека, які прайграў[1].

Пакуль карты на стале не біты, або гулец не ўзяў іх сабе, браць новыя карты з калоды нельга. Першым ўзяць карты з калоды павінен гулец, які толькі што хадзіў пад дурня. А апошнім карты бярэ гулец, які адбіваецца. Калі ён не адбіўся, то карты ён браць не можа.

Асноўныя варыянты[правіць | правіць зыходнік]

Просты[правіць | правіць зыходнік]

Хадзіць можна адной картай, альбо двума картамі адной вартасці, якія падкідваюць адразу. Гулец можа выбраць, якія карты яму пабіць. Незалежна ад таго, ці пакрыта карта (або карты), дадаваць карты нельга, калі гулец узяў іх ужо ў рукі. І на гэтым ход сканчаецца.

Падкідны[правіць | правіць зыходнік]

З'яўляецца самым распаўсюджаным. Хадзіць можна любой колькасцю карт адной вартасці. Гулец, пад якога ходзяць, можа крыць карты, а можа прыняць. Гулец, які ходзіць, мае права падкінуць карты, якія супадаюць па вартасці з любой картай на стале, у тым ліку тыя, якімі хадзілі, і тыя, якімі крылі. Калі ў гульні ўдзельнічаюць больш двух гульцоў, то гулец, які хадзіў, мае права першага дзеяння, але калі ён скончыў хадзіць, то астатнія гульцы маюць права «падкінуць» (дадаць для біцця) свае карты па тых жа правілах. Адбіваючы гулец павінен пакрыць і іх.

Таксама можна падкінуць карты, калі гулец вырашыў прыняць карты і не працягваць адбівацца - гэта называецца "наўздагон". Аднак нельга падкідваць больш карт, чым застаецца ў адбіваючага гульца - гэта значыць, калі ў гульца тры карты, яму паклалі адну, і ён вырашыў яе прыняць, то яму можна дадаць толькі дзве наўздагон. Падкідвае карты гулец, які ходзіць. Калі ў яго няма чаго падкінуць, то падкідваць пачынаюць гульцы па гадзіннікавай стрэлцы. Ходзячы гулец можа падкінуць зноў, калі да яго зноў дойдзе чаргу па крузе. Таксама можна падкідваць да таго часу, пакуль у гульца на руках ёсць карты.

Магчымыя некаторыя дадатковыя правілы па дамоўленасці, напрыклад:

  • Калі гуляе 4 і больш чалавек, то падкідваць могуць толькі суседзі
  • Адбіваюцца ўсе падкінутыя карты
  • Першы адбой 5 карт
  • Пяць ці шэсць картаў адной масці на руках у аднаго або некалькіх гульцоў пры раздачы абавязваюць да пераздачы.

На меркаванне гульцоў:

  • Калі ў канцы гульні застаецца 2 чалавекі і ў аднаго з іх 1 (у больш складаным варыянце ад 2) і больш карт годнасцю 6, то ён можа «павесіць пагоны», пры ўмове, што ён выйграе (папярэднім ходам ён аддаў суперніку карты, якія той не змог пабіць). Нельга «павесіць пагоны» адной казырнай картай, павінна быць хаця б адна не казырная.

Перакладны[правіць | правіць зыходнік]

Правілы тыя ж, што і ў падкіднога, але з адным ускладненнем: калі гулец, пад якога ходзяць, мае карту той жа годнасці, то ён можа пакласці яе побач з ужо ляжачай картай і перадаць абедзве карты наступнаму гульцу для біцця ("перавесці"). Першы кон перакладаць нельга, але таксама гульцы могуць дамовіцца, што першы кон перавесці можна, калі ўдзельнікі гуляюць першую партыю. Наступны гулец можа перавесці паўторна, калі ў яго ёсць карта той жа вартасці. Нельга перакладаць большую колькасць карт, чым наступны гулец мае на руках, а таксама калі на стале ляжыць карта казырнай масці (па дамоўленасці паміж гульцамі можна перакладаць). Калі карты перакладзены на гульца, які не можа іх перавесці далей, ён становіцца адбіваючым гульцом, і абавязаны пакрыць усе ці прыняць. Далей гульня цалкам супадае з падкідным дурнем.

Акрамя таго, існуе паняцце «праязны», асаблівае правіла перакладу дзейнічае пры перакладзе казырнай картай, для гэтага яе не абавязкова класці на стол, дастаткова проста паказаць. Дадзенае правіла дзейнічае адзін раз на працягу кона. Калі на гульца, які скарыстаўся праязным, перавялі ў другі раз на працягу кона, то для паўторнага перакладу казырную карту неабходна выкласці на стол.

Таксама нельга перакладаць у апошнім крузе, г.зн. выходзіць з гульні «перакладам» (па дамоўленасці паміж гульцамі можна) і перакладаць супраць гадзіннікавай стрэлкі, у выпадку, калі «захаджалы» гулец выйшаў з гульні, паклаўшы сваю апошнюю карту на стол.

Пры гульні ў пераводнага дурня «два на два» або «тры на тры» правілы тыя ж. Пры гэтым у канцы гульні адным з гульцоў кірунак перакладу не змяняецца, г.зн. пры гульні па гадзіннікавай стрэлцы пераклад ажыццяўляецца строга на гульца, які знаходзіцца злева. У выпадку, калі гулец злева ўжо не мае карт, пераклад ажыццяўляецца на наступнага гульца процілеглай каманды, што знаходзіцца злева. Аналагічна, калі гулец якой-небудзь каманды скончыў гульню адбоем, ход мае гулец гэтай жа каманды, наступны па гадзіннікавай стрэлцы.

Гісторыя гульні[правіць | правіць зыходнік]

Гульня ў дурня з'явілася ў 19-м стагоддзі у Расіі. Спачатку гульня была папулярная толькі ў народна-сялянскай часткі насельніцтва. Вышэйшы свет больш аддаваў перавагу такім гульням, як покер, брыдж, пасьянс. Аднак ужо ў наступным стагоддзі ў былых рэспубліках СССР гульня па папулярнасці стала цягацца нават з такімі гульнямі, як покер. Няма асаблівай прычыны такой назвы гульні. У той час «дурань» быў адной з самай распаўсюджанай лаянкі ў краіне. Магчыма гэта і паслужыла прычынай такой назвы. Першапачаткова гульня вялася па даволі спрошчаных правілах (просты дурань). Аднак пазней з'явіліся таксама падкідны і перакладны дурні. Гэта толькі павялічыла папулярнасць дурня. Таксама з'явілася і асаблівы тып гульні, дзе пікі б'юцца толькі пікамі, а козыры заўсёды бубны (пікі пікамі, вінаваць вінамі, японскі). А далей з'явілася яшчэ каля 80 разнавіднасцяў, якія адрозніваюцца ад астатніх нязначнымі дэталямі. Далёка не ва ўсіх разнавіднасцяў можна назваць хаця б дату стварэння. Некаторыя траплялі ў вядомасць праз сацыяльныя сеткі і іншыя інтэрнэт-сайты.

Wiki letter w.svg На гэты артыкул не спасылаюцца іншыя артыкулы Вікіпедыі,
калі ласка, карыстайцеся падказкай і пастаўце спасылкі ў адпаведнасці з прынятымі рэкамендацыямі.

Зноскі