Дыназаўры

? Дыназаўры
Навуковая класіфікацыя
Царства:	Жывёлы
Тып:	Хордавыя
Клас:	Паўзуны
Род:	Дыназаўры
Навуковая назва
Dinosauria Owen, 1842
Сістэматыка на ВікіВідах Выявы ў ВікіСховішчы

Дыназаўры (Dinosauria; са стар.-грэч. δεινός — страшны, жудасны і стар.-грэч. σαύρα — яшчар) — наземныя хрыбетныя жывёлы, якія дамінавалі на нашай планеце ў мезазойскую эру — на працягу больш за 160 мільёнаў гадоў, з позняга Трыясавага перыяду (прыблізна 230 млн гадоў назад) да канца мелавога перыяду (каля 65 млн гадоў назад), калі большасць з дыназаўраў сталі выміраць.

Класіфікацыя

• атрад Яшчаратазавыя (Saurischia)
  • падатрад Sauropodomorpha
  • падатрад Theropoda (у тым ліку Кархарадонтазаўр)
• атрад Птушкатазавыя (Ornithischia)
• падатрад Cerapoda (у тым ліку Трыцэратапсы)
• падатрад Thyreophora (у тым ліку Tatisaurus)

Розніца ў будове тазавых костак Птушкатазавых і Яшчаратазавых дыназаўраў

Тазавыя косткі птушкатазавых дыназаўраў	Тазавыя косткі яшчаратазавых дыназаўраў

Выміранне

Астэроід — адна з магчымых прычын знікнення дыназаўраў.

Дыназаўры вымерлі ў канцы мелавога перыяду, каля 65 мільёнаў гадоў назад. Ці было гэта выміранне паступовым ці раптоўным, у наш час — прадмет спрэчак; адзінага пункта гледжання няма.

Гасторніс (дыятрыма) — першы нашчадак дыназаўраў пасля іх вымірання. Ілюстрацыя 1917 года.

Тытаніс — позні нашчадак дыназаўраў пасля іх вымірання.

Выміранне дыназаўраў з'явілася толькі часткай так званага «вялікага вымірання», якое мела месца ў той жа час: разам з дыназаўрамі вымерлі марскія рэптыліі (мазазаўры і плезіязаўры) і лятучыя яшчары, шматлікія малюскі, у тым ліку аманіты, белемніты і мноства дробных водарасцяў. Усяго загінула 16 % сямействаў марскіх жывёл (47 % родаў марскіх жывёл) і 18 % сямействаў сухапутных пазваночных.

Паводле адной з гіпотэз, прычынай «вялікага вымірання» стаў удар астэроіда або каметы ў раёне мексіканскага паўвострава Юкатан, але існуюць і іншыя гіпотэзы.

Гл. таксама

• Анкілазаўры