Дыякан

Выгляд праваслаўнага дыякана ва ўборы

Выгляд рыма-каталіцкага дыякана ва ўборы

Дыякан (грэч. διάκονος "служыцель") - клірык ў хрысціянстве, духоўная асоба.

Упершыню згадваюцца ў Бібліі ў пасланнях апостала Паўла. У тэалагічнай навуцы (дагматыка) першая прыступка святога Таінства Свяшчэнства пасвячэння з трох магчымых (дыякан, прэсвітэр, біскуп) у іерархіі Царквы (Касцёла). У яго абавязкі ўваходзіць быць у саслужэнні біскупам і прэсвітэрам пры наданні імі святых Сакрамантаў, набажэнствах. Самастойна не можа служыць, непасрэдна падпарадкоўваецца настаяцелю храма, выконвае ўсе яго кананічныя распараджэнні. У перыяд фарміравання царкоўнай іерархіі ў II-III ст. н. э. у іх функцыі ўваходзіць нагляд за парадкам у рэлігійнай суполцы. Прыслужвае іншым з духавенства ў алтары, чытаюць Евангелле падчас набажэнстваў або прамаўляюць пропаведзь з дазволу прэсвітэра або біскупа. Гэтак жа, калі ў хрысціянскай суполцы больш за 700 вернікаў з блаславення старэйшага клірыка (прэсвітэра або епіскапа) у крайняй неабходнасці (з апраўданых прычынаў у кананічным парадку) - могуць адслужыць Паніхіду, Пахаванне, Акафіст, Малебен, Вячэрню, Утрэню. А таксама - выкладаць у Нядзельнай школе.

• Фарміраванне дыяканаў адбываецца гэтак жа, як і іншых клірыкаў (прэсвітэраў з біскупамі) - у духоўнай семінарыі або ў духоўнай акадэміі (цалкам завершана адукацыя).
• Той, хто да прыняцця сану дыякана прыняў пострыг у манаства - называецца "іерадыякан". Той, хто прыняў святой Сакрамант Шлюбу (царкоўны шлюб) да прыняцця сану дыякана - белы святар у сане дыякана (жанаты клірык).
• "Протадыякан" - старэйшы сярод жанатых дыяканаў па чыне, а сярод манахаў дыяканаў - "архідыякан". Манах прыняўшы схіму і яўляецца дыяканам - называецца "схііерадыякан".
• Цэлібат ў клірыкаў - не ставіцца да клірыкаў у манастве або ў шлюбе клірыкаў.
• Дыякан і дзяк - гэта выдатныя паняцці.

Крыніцы

• под общ. ред. доктора філософських наук Митрохин Л.Н. и др., "Христианство" (словарь), изд. "Республика", г. Москва, 1994 г., стр. 127-129 (139,383);
• за ред. академіка АН УРСР О. С. Мельничука, "Словник іншомовних слів", м. Київ, 1985 р., c. 266 (280).