Дэвід Лінч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці


Дэвід Лінч
David Lynch
Фота
Дэвід Лінч у студзені 2007 года
 
Імя пры нараджэнні: Дэвід Кіт Лінч (англ.: David Keith Lynch)
Дата нараджэння: 20 студзеня 1946(1946-01-20) (68 гадоў)
Месца нараджэння: Мізула, Мантана, ЗША
Грамадзянства: Flag of the United States.svg ЗША
Прафесія: кінарэжысёр
сцэнарыст
Кар'ера: 1966 — дагэтуль
Кірунак: Сюррэалізм, незалежнае амерыканскае кіно
IMDb: ID 0000186
 
Узнагароды:

«Залатая пальмавая галіна» (1990)

Дэвід Кіт Лінч (англ.: David Keith Lynch; нар. 20 студзеня 1946 г.) — амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, мастак, прадстаўнік амерыканскага незалежнага кінематографа. Лаўрэат прэміі «Залатая пальмавая галіна» (1990) і прыза за рэжысуру (2001) Канскага кінафестывалю, а таксама «Залатога льва» за ўнёсак у сусветны кінематограф (2006).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Дзяцінства[правіць | правіць зыходнік]

Нараздіўся 20 студзеня 1946 г. у маленькім амерыканскім горадзе Міссула, штат Мантана, у лясным краі на паўночным захадзе краіны. Бацька - вучоны, які працаваў у Міністэрстве сельскай гаспадаркі ЗША. З дзячінства Лінч цікавіўся незвычайнымі рэчамі. Ён мог доўга разглядваць трупы жывёлін. Бацькі часам знаходзілі трупы розных істот, схаваныя ў маленькіх скрынках. Маленькі Лінч ствараў кампазіцыі з дохлых мух. Але пры гэтым ён быў паслухмяным хлопчыкам і дапамагаў бацькам.

Пазней, ужо дарослы, Лінч нерэдка наведваў морг і назіраць за мёртвымі целамі і чалавечымі органамі, а таксама захапляўся фотаздымкамі ампутаваных канечнасцяў. Ужо дзіцём ён любіў гісторыі і казкі аб ішным свеце, аб памерлых.

Адукацыя. Пачатак творчай кар'еры[правіць | правіць зыходнік]

З-за бацькінай працы сям'я часта змяняла месца жыхарства, і маленькі Лінч вучыўся ў многіх школах. Мяркуючы зрабіцца мастаком, ён у 1965 г. паступае ў Карконскую школу мастацтваў у Вашынгтоне. Яго мастацкія погляды ў значнай ступені сфарміраваліся пад уплывам аўстрыйскага мастака Оскара Какошкі, захапленне якім на кароткі час прыводзіць пычанаючага мастака ў Аўстрыю. Сярод іншых настаўнікаў Лінч называў Ф. Бэкана і Э Хоппера.

У пачатку 1966 г. ён апынуйся ў Філадэльфіі, дзе пачаў займацца ў Пенсільванскай акадэміі прыгожых мастацтваў. Ходзячы на курсы эксперыментальнага мастацтва, ён раптам захапляецца анімацыяй і знімае сваю першую стужку - "Сем ванітуючых мужчын". У 1967 г. ён набывает відэакамеру і стварае свой першы фільм "Алфавіт", у якім змешчаны мультыплікацыя і кінакадры. Фільм заснаваны на начным кашмары, які перажыла Пэгі, пляменніца рэжысёравай жонкі. Сама Пэгі іграла ў фільме ролю дзяўчынкі. Праца ўвайшла ў адзін з альманахаў авангарднага кіно. Затым у 1970 г. ён стварыў анімацыйную карціну "Бабуля", якая доўжылася 35 хвілін, адрознівалася праніклівым зместам і тонка прадуманай лініяй апавядання.

"Галава-ласцік"[правіць | правіць зыходнік]

Кадр з фільма "Галава-ласцік" (акцёр Джэк Нэнс, які напрацягу ўсёй 5-гадовай працы над фільмам насіў на галаве экстравагантную прычоску)

У 1971 г. Д. Лінч узяўся за працу над сваім першым поўнаметражным фільмам "Галава-ласцік". Сябр дзяцінства Джек Фікс аказаў яму фінансавую дапамогу. Праца ішла з вялікімі цяжкасцямі, у тым ліку грошавымі, з некалькімі перапынкамі, але была завершана праз 5 гадоў, у 1976 г., і адразу зрабілася культавай. Фільм уяўляе сабою не столькі апавяданне ў вядомым сэнсе слова, колькі падарожжа па чалавечай свядомасці, поўнай яскравых, заварожваючых вобразаў. Стэнлі Кубрык пазней назваў гэты фільм адным са сваіх любімых і нават прымушаў глядзець яго артыстаў перад здымкамі свайго фільма "Ззянне" (1980 г.), каб прывесці іх у пэўны псіхалагічны настрой.

Набыццё вядомасці[правіць | правіць зыходнік]

Маладога рэжысёра заўважыў Мэл Брукс, на студыі якогда Лінч у 1980 г. паставіў фільм "Чалавек-слон" з удзелал Энтані Хопкінса, Джона Херта, Энн Бэнкрофт і Джона Гілгуда. Новы фільм быў удастоены васьмі намінацыяў на прэмію Оскар, але не атрымаў ніводнай, затое яму дастаўся "Сезар" за лепшы замежны фільм. Галоўны герой, страшэнна уродлівы, паказаны больш чалавечным, чым "нармальныя людзі", якія яго абкружалі.

Пасля гэтага Лінчу прапанавалі зняць трэцюю частку эпапеі "Зорныя войны", але ён абраў экранізацыю рамана "Дзюна". Але Лінчу не далі самастойна правесці мантаж фільма і кантралявалі працэз здымкі. Фільм, які быў выпушчаны ў 1984 г., не меў поспеху, і пры вялізэрным на той час бюджэце ў 45 мільёнаў даляраў прынес толькі 27 мільёнаў у пракаце. Але ў карціне дэбютаваў Кайл МакЛахлен, які спадабаўся Лінчу і потым з'явіўся не ў адной яго працы. Адну з роляў "Дзюны" іграў пясняр і музыкант Стынг, пасля чаго Лінча зацікавіла ідэя запрашаць рок-зорак на ролі ў сваіх фільмах. Пазней у яго ігралі Дэвід Боўі і Мэрылін Мэнсан.

У 1986 г. быў зняты "Сіні аксаміт" з Кайлам МакЛахленам у галоўнай ролі. Пасля выхаду фільма кінакрытыкі загаварылі пра Лінча як пра "нэаварвара", маючы на ўвазе заснаваную ім наватарскую плынь у кінематографе. У 1990 г. з'яўляецца роўд-муві "Дзікія сэрцам" з Нікаласам Кейджам і Лораю Дзёрн у галоўных ролях. Нягледзячы на супярэчлівыя рэакцыі кінакрытыкаў, канскае журы на чале з Бернарда Берталучы прысудзіла рэжысёру "Залатую пальмавую галіну".

У пачатку 1990-х зняты Лінчам серыял "Твін Пікс" вызваў сярод тэлегледачоў такзваную "піксаманію", але поўнаметражны псіхадэлічны прыквэл да серыяла ("Твін Пікс: праз агонь", 1992 г.) атрымаў разгромныя рэцэнзіі, па большай частцы таму (як меркаваў сам рэжысёр), што стылістычна ён быў мала звязаны з серыялам.

Фільмы 1990-2000 гг.[правіць | правіць зыходнік]

"Шаша ў нікуды" (1997 г.) падзяліла крытыкаў на два лагеры, першы з якіх прыняў кінастужку ў захапленні, а другі назваў яе заняпадам ("надзірам") кар'еры Лінча. Фільм, па словах аўтара, распавядае пра забойцу-шызафрэніка, які быў прысуджаны да смяротнага пакарання, і якому перад смерцю здалося, нібыта ён апынуўся на волі і быў уцягнуты ў цэлы шэраг захапляючых і рамантычных прыгодаў.

Лінча рэабілітаваў у вачах крытываў з мэйнстрыму фільм "Простая гісторыя" (1999 г.), заснаваны на рэальных падзеях. А праца "Малхоланд Драйв" (2000 г.) адразу зрабілася культавай, і часопіс "Кайе дю Сінема" назваў яе "лепшым фільмам дзесяцігоддзя". Сам Лінч растлумачыў фільм змест фільму як "любоў у горадзе сноў". Стужка распавядае аб двух дзяўчынах, гісторыя якіх не мае не пачатку, ні канца. У гэтай гісторыі прынцыпова не зразумела, дзе сон, а дзе рэчаіснасць; не зразумела, хто з герояў бачыць увесь гэты сон, а хто толькі сніцца і не існуе на самой справе.

Наступны фільм "Унутраная імперыя" зняты на ручную цыфравую камеру даволі прымітыўнай мадэлі. Здымкі вяліся без гатовага сцэнарыя, па большай частцы ў Польшчы.

Дэвід Лінч, 2009

У апошнія гады Д. Лінч здымае шмат кароткіх рэкламных ролікаў і анімацыйныя працы.

Кароткаметражныя фільмы[правіць | правіць зыходнік]

  • 1966 — «Шэсць вантуючых мужчын» / Six Figures Getting Sick (анімацыйны)
  • 1968 — «Алфавіт» / The Alphabet
  • 1970 — «Бабуля» / The Grandmother
  • 1974 — «Жанчына з адсечанай нагою» / The Amputee
  • 1988 — «Каўбой і француз» / The Cowboy and the Frenchman
  • 1990 — «Прамысловая сімфонія №1: сон разбітых сэрцаў» / Industrial Symphony No. 1: The Dream of the Broken Hearted
  • 1995 — «Драдчуванне ўчынкаў зла» / Lumière: Premonitions Following an Evil Deed
  • 2002 — «Трэці пакой» / Darkened Room
  • 2002 — «Трусы» / Rabbits
  • 2002 — «Краіна дурняў» / Dumbland
  • 2007 — «Лодка» / Boat
  • 2007 — «Абсурд» / Absurda (эпізод кінаальманаха "У кожнага свае кіно" / Chacun son cinéma)
  • 2010 — «Lady Blue Shanghai» (12-хвілінны ролік дзеля Дыора)
  • 2011 — «The 3 Rs» (хвілінны ролік дзеля Венскага фестывалю)
  • 2013 — Idem Paris (8-хвілінны ролік, які паказвае стварэнне літаграфіі ў старадаўняй парыжскай студыі)

Тэлевізійныя серыялы[правіць | правіць зыходнік]

  • 1990—1991 — «Твін Пікс» / Twin Peaks
  • 1992 — «У прамым эфіры» / On the Air
  • 1993 — «Нумар у гасцініцы» / Hotel Room

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Commons

Шаблон:Фільмы Дэвіда Лінча Шаблон:Цвін Пікс