Еўрапейскі Саюз

Сцяг Еўрапейскага Саюза

Еўрапейскі Саюз (Еўрасаюз, ЕС) — эканамічны і палітычны саюз 27 дзяржаў Еўропы. Быў заснаваны 1 студзеня 1993 года згодна з Маастрыхцкай дамовай. З насельніцтвам звыш 500 млн. чалавек ЕС вырабляе каля 28% (16,5 трлн. дол.) сусветнага ВУП (2009). У арганізацыйным і функцыянальным аспектах ЕС спалучае рысы міжурадавай і наднацыянальнай арганізацыі.

Гісторыя

Ідэі пан'еўрапеізма, доўгі час высоўваліся мысліцелямі Еўропы на працягу апошніх стагоддзяў, з асблівай сілай загучалі пасля Другой сусветнай вайны. У пасляваенны перыяд у гэтай частцы свету з'явіўся цэлы шэраг арганізацый: Савет Еўропы, НАТА, Заходнееўрапейскі саюз.

1957-2007: Пашырэнне ЕС

Першы крок у бок стварэння сучаснага Еўрасаюза быў зроблены ў 1951: ФРГ, Бельгія, Нідэрланды, Люксембург, Францыя, Італія падпісалі дамову аб заснаванні Еўрапейскага аб'яднання вуглю і сталі (ЕАВС, ECSC — European Coal and Steel Community), мэтай якога стала аб'яднанне еўрапейскіх рэсурсаў па вытворчасці сталі і вуглю, у сілу дадзеная дамова ўступіў з ліпеня 1952.

З мэтай паглыблення эканамічнай інтэграцыі тыя ж шэсць дзяржаў у 1957 заснавалі Еўрапейскую эканамічную супольнасць (ЕЭС, Агульны рынак) (EEC — European Economic Community) і Еўрапейскую супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам, Euratom — European Atomic Energy Community). Найважнейшай і самай шырокай па сферы кампетэнцыі з гэтых трох еўрапейскіх супольнасцей з'яўлялася ЕЭС, так што ў 1993 яна была афіцыйна пераназвана ў Еўрапейскую супольнасць (EC — European Community).

Працэс развіцця і ператварэння гэтых еўрапейскіх супольнасцей у сучасны Еўрапейскі Саюз адбываўся доўгім шляхам, па-першае, перадачы ўсё большага ліку функцый кіравання на наднацыянальны ўзровень і, па-другое, павелічэннем ліку ўдзельнікаў працэсу інтэграцыі.

Гісторыя пашырэння ЕС

Год	Краіна	Агульная колькасць членаў
1957	Бельгія Германія Італія Люксембург Нідэрланды Францыя	6
1973	Вялікабрытанія Данія Ірландыя	9
1981	Грэцыя	10
1985	Грэнландыя (аўтаномная тэрыторыя Даніі) выходзіць з супольнасці	10
1986	Партугалія Іспанія	12
1990	ГДР (далучылася да ФРГ)	12
1995	Аўстрыя Фінляндыя Швецыя	15
2004	Венгрыя Кіпр Латвія Літва Мальта Польшча Славакія Славенія Чэхія Эстонія	25
2007	Балгарыя Румынія	27

17 снежня 2005 г афіцыйны статут кандыдата на ўступ у ЕС быў прадстаўлены Македоніі. Вызначаны тэрмін пачатку перамоў аб уступе з Харватыяй. Таксама падпісаны шэраг дакументаў, якія адносяцца да Турцыі, Малдавіі і Украіны, але пэўныя далягляды ўступа ў ЕС гэтых дзяржаў пакуль яшчэ не ясныя.

Нарвегія

У Нарвегіі двойчы праводзілі рэферэндумы аб уступе ў ЕС, у 1972 і 1994 гадах. На першым рэферэндуме асноўныя асцярогі звязваліся з абмежаваннем незалежнасці, на другім — з сельскай гаспадаркай.

Асноўныя падзеі ў гісторыі паглыблення інтэграцыі ЕС

• 1951 — Парыжская дамова і стварэнне Еўрапейскага аб'яднання вугля і сталі (ЕОУС)
• 1957 — Рымская дамова і стварэнне Еўрапейскіх эканамічных супольнасцяў (ужываецца, як правіла, у адзіным ліку)(ЕЭС) і Еўратама
• 1967 — дамова аб зліцці, у выніку якой была створана адзіная Рада і адзіная Камісія для трох еўрапейскіх супольнасцяў ЕАВС, ЕЭС і Еўратама
• 1979 — першыя ўсенародныя выбары ў Еўрапейскі парламент
• 1985 — падпісанне Шэнгенскай дамовы
• 1986 — Адзіны еўрапейскі акт — першая істотная змена ўстаноўчых дамоў ЕС
• 1993 — Маастрыхцкая дамова і стварэнне на аснове Супольнасцяў Еўрапейскага саюза
• 1999 — уводзіны адзінай еўрапейскай валюты — еўра (у наяўным звароце з 2002)
• 2004 — падпісанне Канстытуцыі ЕС (у сілу не ўступіла)
• 2007 — падпісанне Дамовы аб рэфармаванні ў Лісабоне
• 2007 — лідэры Францыі, Італіі і Іспаніі абвясцілі аб стварэнні новай арганізацыі — Міжземнаморскага саюза

Дагаворы

Падпісаны Набыў моц Дакумент

1948 1948 Брусельскі пакт

1951 1952 Парыжскі дагавор

1954 1955 Парыжскія пагадненні

1957 1958 Рымскі дагавор

1965 1967 Дагавор зліцця

1975 недастасоўна Рашэнне Еўрапейскага савета

1986 1987 Адзіны еўрапейскі акт

1992 1993 Маастрыхцкі дагавор

1997 1999 Амстэрдамскі дагавор

2001 2003 Ніцкі дагавор

2007 2009 Лісабонскі дагавор

Тры апоры Еўрапейскага саюза:

Еўрапейскія супольнасці:

Еўрапейская супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам)

Еўрапейскае аб'яднанне вугля і сталі (ЕАВС)

Тэрмін дзеяння мінуў у 2002-м

Еўрапейскі саюз (ЕС)

Еўрапейская эканамічная супольнасць (ЕЭС)

Еўрапейская супольнасць (ЕС)

TREVI

Правасуддзе і ўнутраныя справы (ПУД)

Паліцэйскае і судовае супрацоўніцтва па крымінальных справах (ПССУ)

Еўрапейскае палітычнае супрацоўніцтва (ЕПС)

Агульная знешняя палітыка і палітыка бяспекі (АЗПБ)

Некансалідаваныя органы

Заходнееўрапейскі саюз (ЗЕС)

Спыненне дзейнасці да 2011-га

Сістэма кіравання

Суд Еўрапейскага Саюза

У рамках ЕС важная роля належыць Суду ЕС. Рэгламент Суда ЕС зацверджаны Саветам ЕС. Прызнанне абавязковай юрысдыкцыі гэтага Суда - адна з умоў членства ў ЕС. Суд ЕС ўпаўнаважаны: рэгуляваць міждзяржаўныя спрэчкі; ануляваць дзеянне заканадаўчых актаў і рашэнняў, якія прымаюцца іншымі галоўнымі органамі, ЕС абавязваць дзяржавы - удзельніцы ЕС выконваць узятыя на сябе абавязкі; даваць тлумачэнне нормаў права ЕС. Ісцамі ў Судзе могуць выступаць дзяржавы-удзельніцы ЕС, нацыянальныя судовыя органы, юрыдычныя і фізічныя асобы. Рашэнні Суда маюць абавязковую для бакоў сілу.

Эканоміка

Для стандартызацыі інфармацыі пра кваліфікацыю і прафесійны вопыт працаўнікоў на еўрапейскай прасторы створана сістэма Europass.

Гл. таксама

• Свабода перамяшчэння рабочай сілы ў ЕС
• INOGATE
• Дэвіз Еўрапейскага саюза

Cпасылкі

• Афіцыйны сайт Еўрасаюзу
• Журнал Новая Еўропа